IV SA/Wr 319/10

WyrokWSA we Wrocławiu2011-01-20

Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Małgorzata Masternak – Kubiak, Mirosława Rozbicka – Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku okresowego z powodu braku współdziałania strony z organem jest uzasadniona, jeśli strona wykazała pewne działania mające na celu poprawę swojej sytuacji materialnej, a organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a ocena braku współdziałania strony była dowolna i nie znajdowała odzwierciedlenia w aktach sprawy. Nie uwzględniono również sytuacji osób pozostających na utrzymaniu strony.
Stan faktyczny
Skarżący J. K. złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego z powodu trudnej sytuacji rodzinnej i niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym i niewykorzystywanie przez niego własnych możliwości uzyskania dochodu (m.in. poprzez dochodzenie świadczeń alimentacyjnych na syna). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organom błędy w ustaleniu stanu faktycznego i brak pomocy ze strony MOPS.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (spr.), Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 18 marca 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem J. K. z dnia 2 listopada 2009 r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o przyznanie zasiłku okresowego z tym uzasadnieniem , że jego rodzina jest w trudnej sytuacji. Decyzją z dnia 31 grudnia 2009 r. nr ... Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J wydaną z powołaniem się na przepisy art. 2 ust. 1, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 3 i 4, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 4, art.. 38 ust. 1 -5 w związku z art. 106 ust. 1, 3 i 4, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362)(zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności . W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał na przepis art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek okresowy może być przyznany w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Dalej wskazał, że w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz na podstawie dowodów zebranych w sprawie ustalono, że J K. zamieszkuje i gospodaruje z synem P. oraz ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Do miesiąca września 2009 r. pobierał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na syna P.. w kwocie 350 zł miesięcznie. Prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dalszy okres nie zostało ustalone z powodu nie usunięcia braków we wniosku. Organ I instancji ustalił również , że do miesiąca października 2009 r. wnioskodawca pobierał zasiłek rodzinny na syna P.. w kwocie 68 zł miesięcznie, a od 1 listopada 2009 r. zasiłek rodzinny przyznano w kwocie 98 zł miesięcznie. Dalej przywołał brzmienie przepisu art. 2 ust. 1 , art. 4 oraz art./ 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając , że syn wnioskodawcy ma możliwość ubiegania się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego, po uzyskaniu zaświadczenia z Sądu Okręgowego w L. o bezskuteczności egzekucji od dłużniczki przebywającej za granicą. Złożenie wniosku o dochodzenie roszczeń alimentacyjnych w Sądzie Okręgowym nie wymaga nakładów finansowych, a pracownik socjalny zaoferował szeroko rozumianą pomoc w formalnym załatwieniu tej sprawy. Dalej podał, że mimo wyznaczania kolejnych terminów rozpraw administracyjnych i wzywania do złożenia wykazu odpowiednich dokumentów, wnioskodawca oraz jego syn, nie złożyli pisemnych wyjaśnień, ani nie usprawiedliwili swojej nieobecności na wyznaczonych rozprawach. W tym stanie rzeczy nie można ustalić, czy np. dłużniczka alimentacyjna przekazuje określone kwoty pieniężne tytułem zaległych lub bieżących alimentów. W ocenie organu pierwszej instancji postępowanie wnioskodawcy jest przykładem braku współdziałania z pracownikiem socjalnym oraz świadczy o rażącym niewykorzystywania własnych możliwości i uprawnień w celu zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb, w szczególności uzyskania środków finansowych na najpilniejsze potrzeby. Zdaniem organu nie ma żadnych, prawnych przeszkód, aby syn wnioskodawcy otrzymywał świadczenie z funduszu alimentacyjnego, co pozwoliłoby uzyskać dochód, który pozwoliłby na częściowe zaspokojenie potrzeb wnioskodawcy. W konkluzji organ wskazał, że bez wyjaśnienia tych okoliczności, organ nie jest w stanie prawidłowo ustalić sytuacji dochodowej i udzielać pomocy. Według organu wnioskodawca zrezygnował z wykorzystywania własnego potencjału, aby uzyskiwać w to miejsce pomoc ze strony państwa, co w konsekwencji w jego ocenie narusza przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, bowiem strona świadomie rezygnuje ze swoich uprawnień i możliwości. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji J K. podniósł zarzut jej bezpodstawności z powodu podania nieprawdy w jej uzasadnieniu . Wskazał, że wszystkie dane, oświadczenia dotyczące jego sytuacji osobistej, rodzinnej są w posiadaniu organu , a wydane rozstrzygnięcie pozbawia go środków do życia. Dodatkowo podniósł, że organ pozostawał w zwłoce w załatwieniu jego sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w L. decyzją z dnia 18 marca 2010 r. nr ... utrzymało w mocy decyzję organu I instancji . W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy przytoczył brzmienie przepisów art. 36 i art. 38 ust. 1 pkt 2 oraz art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej . Według organu II instancji spełnienie przesłanek, o których mowa w tych przepisach nie jest wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy do uzyskania świadczenia, albowiem przesłanki udzielenia pomocy społecznej zawierają też inne – poza wskazanym art. 8 - przepisy ustawy zawarte w rozdziale 1, zatytułowanym "Zasady ogólne i zakres podmiotowy ustawy". W tym zakresie organ II instancji powołał się na cele i zasady pomocy społecznej , wynikające z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej . Dalej organ odwoławczy wskazał, że przed podjęciem decyzji w sprawie pracownik socjalny przeprowadził w dniu 10 listopada 2009r. z J. K. aktualizację wywiadu środowiskowego, a także ustalił , że na nowy okres zasiłkowy świadczenie z funduszu alimentacyjnego na syna nie zostało przyznane z powodu braków w złożonym wniosku o przyznanie świadczenia. Wobec niemożności ustalenia faktycznego dochodu rodziny od października 2009r. organ wzywał stronę o zgłoszenie się osobiste do organu w celu ustalenia sytuacji materialno-bytowej i ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu . Wzywał też stronę na rozprawy na których miała być rozpatrywana między innymi kwestia przeliczenia wysokości zasiłku stałego, a także dochodzenia roszczeń alimentacyjnych za granicą od matki syna. Dalej podał, że w pierwszym przypadku, pomimo podjęcia przez stronę wezwania za potwierdzeniem zwrotnym w dniu 21 listopada 2009r. nie uczestniczyła ona w rozprawie wyznaczonej na dzień 25 listopada 2009r. Z kolei następne wezwanie na rozprawę z dnia 25 listopada 2009r. i rozprawę w dniu 8 grudnia 2009r. nie zostało przez stronę podjęte. Ponadto w dniu 15 grudnia 2009r. dwóch pracowników socjalnych udało się do mieszkania strony, aby uzyskać informacje związane z prowadzonym postępowaniem administracyjnym. Jednakże pomimo oznak, że w mieszkaniu ktoś przebywa (zapalone światła, szczekanie psów), nie zostali do niego wpuszczeni. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to , że w trakcie przesłuchania w dniu 13 listopada 2009r., w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J dotyczącego złożonych przez stronę wniosków o udzielenie pomocy finansowej i przeliczenie wysokości zasiłku stałego, J K. na pytanie, dlaczego nie został złożony w Sądzie Okręgowym w L. wniosek o prowadzenie egzekucji alimentów na syna odpowiedział, że syn nie ma na to czasu, a on nie ma zdrowia i pieniędzy oraz, że są inne przeszkody, których nie może przezwyciężyć. Jednak nie wskazał on tych przeszkód i nie potrafił też określić wysokość i rodzaj wydatków wiązanych ze złożeniem wniosku w Sądzie Okręgowym w L.. Strona twierdziła, że musi przetłumaczyć dokumenty, zgłosić się po poradę do prawnika , lecz nie posiada na te czynności odpowiednich środków finansowych. Ze strony organu pomocy społecznej wnioskodawca otrzymał zapewnienie, że pracownik socjalny pomoże mu wypełnić stosowne dokumenty, otrzyma bezpłatne porady prawne i zostanie mu udzielona pomoc na dokonanie tłumaczeń dokumentów. Wnioskodawca nie przyjął też propozycji organu odnośnie podpisania kontraktu socjalnego z nim i jego synem odnośnie ustalenia terminu złożenia wniosku do Sądu Okręgowego w L.. Swoje stanowisko uzasadnił koniecznością zastanowienia się, nie podając ile czasu potrzebuje na podjęcie decyzji. Na pytanie, czy otrzymuje jakieś pieniądze od byłej żony odpowiedział, że "za dużo chcecie wiedzieć" i wyszedł z przesłuchania. Nie zapoznał się z treścią sporządzonego protokołu i nie podpisał go. Przed wyjściem zostawił pisemne oświadczenie, które sporządził w trakcie przesłuchania. Z treści oświadczenia wynika, że syn nie może zgłosić się do MOPS w J. ze względu na zajęcia w szkole, odbywające się od godz. 800 do godz. 16 - 17 w każdym dniu tygodnia. Jeżeli chodzi o ubieganie się o świadczenie alimentacyjne na syna, to nie stać go na poniesienie wydatków finansowych związanych z podjęciem stosownych działań. Organ odwoławczy podkreślił ,że zaskarżona decyzja, przywołująca w podstawie prawnej art. 11 ust. 2 ustawy, jest decyzją podjętą w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma prawem przewidzianą możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Według organu II instancji organ pomocy społecznej w oparciu o zebrany materiał dowodowy niezbicie wykazał, że ze strony J. K.. występuje brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Nie chce on skorzystać z propozycji organu odnośnie dochodzenia roszczeń alimentacyjnych na syna za granicą od byłej żony lub podjęcia czynności, celem których byłoby otrzymanie na syna świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Strona rezygnując z propozycji przedłożonych przez pracownika socjalnego podaje przeszkody, które w konfrontacji ze stanem rzeczywistym nie znajdują uzasadnienia. Taka postawa – w ocenie organu- świadczy o tym, że strona świadomie rezygnuje z uprawnień i możliwości, aby poprawić częściowo swoją i syna sytuacją materialną. Liczy przy tym na to, że potrzeby rodziny zostaną w pełni zaspokojone ze środków finansowych organu pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium organ I instancji dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaś odmowę przyznania wnioskowanej przez stronę pomocy należycie uzasadnił. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której ponowił on w całości argumentację zawartą w odwołaniu. W szczególności skarżący podniósł, że pracownicy MOPS w J doskonale znają jego sytuację finansową, wskazując jednocześnie, że zasiłek stały i inne świadczenia otrzymywał również wtedy, gdy pobierał świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Dodatkowo wskazał, ze wniosek o świadczenie z funduszu alimentacyjnego złożył, jednakże był on niekompletny, co spotkało się z dezaprobatą pracowników MOPS, którzy nie składali propozycji podpisania kontraktu socjalnego. W konkluzji domagał się przypisania winy pracownikom organu pomocowego i wniósł o przyznanie świadczeń , o których mowa w uchylonej decyzji . Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 14 czerwca 2010 r. skarżący wskazał, że pracownicy MOPS nie oferowali mu pomocy w zakresie wypełnienia wniosku o świadczenie z funduszu alimentacyjnego, a także tłumaczenia niezbędnych dokumentów i innych porad w tym zakresie. Podniósł też , że nie stawił się wyłącznie na jedną rozprawę administracyjną przeprowadzaną w grudniu, jednakże w tym czasie chorował, o czym poinformował pracownicę socjalną. Dalej wskazał, że jego syn był w MOPS w J i podpisał oświadczenie o nie otrzymywaniu od matki żadnych świadczeń i nie utrzymywaniu z nią kontaktu. Do pisma procesowego skarżący załączył między innymi kserokopię pisma syna P.. K., z dnia 20 stycznia 2010 r. kierowanego do MOPS w J, opatrzonego prezentatą wpływu do organu w dniu 21 stycznia 2010 r., zawierającego oświadczenie syna o nie otrzymywaniu świadczeń alimentacyjnych od matki. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnioskując o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu skarżący oświadczył, że w sierpniu 2009 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. na nowy okres od października 2009 r., dysponując zaświadczeniem o bezskuteczności egzekucji oraz upoważnieniem syna, lecz nie wie jaki braki przedmiotowy wniosek posiadał. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje: W związku z zawartym w konkluzji skargi wnioskiem strony o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej wyjaśnić na wstępie należy ,że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego i nie może się ona opierać na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kształtowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd , następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz.1270 ze zm. ). Natomiast rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Oceniając więc wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przeprowadzone postępowanie administracyjne jest obarczone wadami, wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego . Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) (zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) , której art. 11 ust. 2 ustawy przewiduje , że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z treści przytoczonego przepisu wynika więc jednoznacznie, że może on stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej . Ma zatem rację organ odwoławczy , kiedy stwierdza, że decyzja wydana z powołaniem się na przepis art.11ust.2 ustawy o pomocy społecznej podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, co nakłada na organ administracji obowiązek starannego przeprowadzenia postępowania dowodowego , pozwalającego na wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie , a następnie szczegółowego przedstawienia motywów podjętego rozstrzygnięcia.. W ocenie Sądu analiza materiału aktowego zgromadzonego w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia , że organy przeprowadziły wszystkie czynności niezbędne do ustalenia stanu faktycznego , objętego hipotezą przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, a zebrany materiał dowodowy został prawidłowo oceniony w powyższym zakresie. Przed wszystkim argumentacja mająca uzasadnić - w ocenie organu - spełnienie przesłanki braku współdziałania skarżącego z organem, nie znajduje odzwierciedlenia w materiale aktowym sprawy . W uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej wskazano, że skarżący i jego syn odmawiają złożenia wyjaśnień dotyczących wysokości dochodu rodziny, tymczasem w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego z dnia 10 listopada 2009 r., w którym podał on – pod rygorem odpowiedzialności karnej – szczegółową strukturę dochodów w rodzinie. W dniu 13 listopada 2009r. przesłuchano stronę w organie pomocowym w sprawie złożonych wniosków o udzielenie pomocy i przeliczenie zasiłku stałego , lecz nie odebrano od niego oświadczenia w sprawie źródeł i wysokości jego dochodów. Natomiast w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego strona podała ,że utrzymuje się z zasiłku rodzinnego na syna w wysokości 68 zł i zasiłku stałego w wysokości 142 zł. Powyższe okoliczności przeczą twierdzeniu organu o niemożności ustalenia wysokości dochodu rodziny od listopada 2009r. Tym bardziej ,że w art.107 ust.5 ustawy o pomocy społecznej przewidziano możliwość domagania się przez pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy od osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Ponadto w dniu 21 stycznia 2010 r. wpłynęło do organu pierwszej instancji oświadczenie syna skarżącego, również pośrednio dokumentujące dochody rodziny, którego brak w aktach sprawy i do którego w żaden sposób organy się nie ustosunkowały, co świadczy o dowolnej ocenie dowodów, nie mieszczącej się w granicach wyznaczonych art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast nie można zaakceptować stanowiska ,że niemożność ustalenia sytuacji dochodowej skarżącego wynika z braku informacji na temat hipotetycznych kwot przekazywanych skarżącemu przez byłą małżonkę z tytułu realizacji obowiązku alimentacyjnego względem syna. Podkreślić należy, że zasady obliczania dochodu strony ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej określone zostały w przepisie art. 8 ustawy o pomocy społecznej i nie przewiduje on uwzględniania dla oceny spełnienia kryterium dochodowego hipotetycznego przychodu wnioskodawcy. Tym bardziej, że jak wynika z akt administracyjnych skarżący w sytuacji pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymywał zasiłek stały, a dodatkowo bezspornie spełnia jedno z kryteriów określonych w przepisie art. 7 ustawy o pomocy społecznej, będąc osobą niepełnosprawną, niezdolną do pracy. Również w kontekście wykorzystywania własnych możliwości, zasobów i uprawnień, o czym mowa w przepisie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej argumentacja organów nie zasługuje na aprobatę, bowiem z jednej strony organy obu instancji wskazały w uzasadnieniach decyzji , że skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego – według oświadczenia skarżącego wraz z zaświadczeniem o bezskuteczności egzekucji - , które to świadczenia z powodu braków wniosku nie zostały mu przyznane, a z drugiej strony twierdzą, że brak współdziałania materializuje się nie złożeniu przez skarżącego wniosku o prowadzenie egzekucji alimentów na syna w Sądzie Okręgowym w L., przy wsparciu pracowników socjalnych. W powyższym zakresie nie ma w aktach sprawy jakichkolwiek materiałów pozwalających na dokonanie oceny zachowania skarżącego w kontekście wskazanych okoliczności i weryfikację stanowiska organów. Nie wyjaśniają tego również organy w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji, ograniczając się do arbitralnej oceny zachowania skarżącego. W tym zakresie nie jest również uprawniona argumentacja organów, dotyczącą braku udziału skarżącego w przeprowadzanych rozprawach administracyjnych, chociażby ze stricte procesowego powodu, a mianowicie nie zaistniały w realiach analizowanej sprawy okoliczności uzasadniające przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Przepis art. 89 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej przeprowadzi w toku postępowania rozprawę w każdym przypadku, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania bądź osiągnięcie celu wychowawczego albo gdy wymaga tego przepis prawa. Obowiązek zaś przeprowadzenia rozprawy obciąża organ wówczas, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (§ 2). Skoro zatem organ był w posiadaniu oświadczeń tak strony jak jej syna, odnoszących się do ich sytuacji dochodowej oraz posiadał z urzędu wiedzę na temat sytuacji rodzinnej skarżącego – przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego - wystarczająca była gabinetowa forma prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Natomiast aktywność ze strony skarżącego dokumentuje fakt jego udziału w przesłuchaniu w dniu 13 listopada 2009 r., składanie oświadczeń dotyczących sytuacji dochodowej, przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego, a także oświadczenie syna na okoliczność nie otrzymywania alimentów od matki. Wskazać również należy, że z woli ustawodawcy to uznanie administracyjne jest ograniczane pojedynczą dyrektywą interpretacyjną , wyrażoną w art. 11 ust.3 ustawy o pomocy społecznej , wedle którego wedle której w przypadku odmowy przyznania albo ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczeń z pomocy społecznej należy uwzględnić sytuację osób będących na utrzymaniu osoby ubiegającej się o świadczenie lub korzystającej ze świadczeń. Ten aspekt sprawy - nakazujący organom zbadanie sytuacji osób najbliższych znajdujących się na utrzymaniu osoby wnioskującej - został zupełnie pominięty przez organy, mimo, że były one w posiadaniu informacji o tym , że na utrzymaniu skarżącego jest uczący się syn , nie uzyskujący żadnych dochodów. W związku z powyższym pod adresem obu organów orzekających w sprawie musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia art. 7, art. 10, art. 61, art. 77, art. 80, art. 81 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. bowiem nie dokonały one analizy całokształtu zachowań skarżącego w trakcie postępowania w kontekście zastosowania przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy organy powinny dążyć do ustalenia sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodowej skarżącego przy użyciu wszystkich dostępnych środków dowodowych – w tym również dowodów zaoferowanych przez skarżącego – mając na uwadze okoliczność, że organy obu instancji są zobowiązane umożliwić stronie jej zapoznanie się – przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie – ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Konkludując, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji jako podjęte z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło