IV SA/Wr 32/07

WyrokWSA we Wrocławiu2007-03-30

Skład orzekający: Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Lidia Serwiniowska, Wanda Wiatkowska-Ilków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo uznał pobraną zaliczkę alimentacyjną za świadczenie nienależnie pobrane i zażądał jej zwrotu, uwzględniając zmieniające się definicje osoby samotnie wychowującej dziecko w obowiązującym stanie prawnym?
Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że przedwczesne było stwierdzenie nienależnego pobrania zaliczki alimentacyjnej bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności czy skarżąca w okresie obowiązywania definicji z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (sprzed wyroku TK K 16/04) wychowywała córkę J. M. z jej ojcem. Organ I instancji pominął wytyczne zawarte w decyzji SKO, a SKO zignorowało własne zalecenia, co świadczy o niekonsekwencji i naruszeniu przepisów k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o uznaniu zaliczki alimentacyjnej pobranej przez I. M. za świadczenie nienależnie pobrane i żądaniu jej zwrotu. Organ I instancji uznał, że skarżąca pobrała świadczenie na podstawie fałszywych zeznań, ponieważ nie wychowywała córki J. M. samotnie, mimo że złożyła takie oświadczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję, wskazując na rozbieżności w definicjach osoby samotnie wychowującej dziecko i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu organ I instancji utrzymał swoje stanowisko, a SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 marca 2007 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr SKO [...] w przedmiocie uznania pobranej zaliczki alimentacyjnej za świadczenie nienależnie pobrane i żądania jego zwrotu I. uchyla decyzję I i II instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w B. , na podstawie art. 2, art. 7, art. 10, art. 10a, art. 12, art. 15, art. 18 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), art. 3, art. 25, art. 30, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 10 i art. 104 kpa w wyniku uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. , po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznał zaliczkę alimentacyjną pobraną przez I. M. na córkę J. M. w łącznej wysokości [...] zł za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. za świadczenie nienależnie pobrane, zażądał zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej w łącznej wysokości [...] zł oraz ustawowych odsetek w wysokości [...] zł wyliczonych na dzień spłaty, tj. [...] r. Dodał, że zwrot nienależnie pobranej zaliczki wraz z ustawowymi odsetkami w łącznej wysokości [...] zł winien nastąpić do dnia [...] r. W motywach rozstrzygnięcia podał, że w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] odmawiającą I. M. prawa do zaliczki alimentacyjnej na córkę J. M. w wysokości [...] zł miesięcznie, na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. i w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. W dniu [...] r. strona stawiła się osobiście w Ośrodku i zapoznała się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto potwierdziła do protokołu wcześniejsze zeznania ojca swej córki W. Cz. – P. Cz. oraz jej matki – Z. S. Zastrzegła jedynie, iż P. Cz. nie wychowuje wspólnie z nią dzieci, a jedynie córkę W. Innych uwag i zastrzeżeń do całości zebranych materiałów dowodowych w sprawie nie wniosła. W tym samym dniu złożyła pisemny wniosek o wydanie decyzji uznającej pobraną przez nią zaliczkę alimentacyjną za świadczenie nienależnie pobrane oraz żądanie jej zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Zgodnie z art. 15 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę jest obowiązana do jej zwrotu. Natomiast art. 18 ust. 2 tej ustawy w sprawach w niej nieuregulowanych odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych za świadczenia nienależnie pobrane uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. W myśl art. 30 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Składając wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej strona oświadczyła i potwierdziła to własnoręcznym podpisem w dniu [...] r., że jest osobą samotną i nie wychowuje dziecka razem z jego ojcem, co jest sprzeczne ze stanem faktycznym. Z uwagi na powyższe, postanowiono uznać zaliczkę alimentacyjną pobraną na J. M. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. w łącznej wysokości [...] zł za świadczenie nienależnie pobrane, ponieważ wypłacone zostało na podstawie fałszywych zeznań. Ponadto zażądano zwrotu tych świadczeń, zgodnie z wnioskiem strony w łącznej wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami wyliczonymi na dzień spłaty, tj. [...] r. w wysokości [...] zł, w terminie do dnia [...] r. Od niniejszej decyzji I. M. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło zaskarżoną decyzję w związku z rozbieżnością w interpretacji obowiązujących w poprzednim okresie zasiłkowym przepisów prawa i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W związku z tym, w dniu [...] r. Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. W dniu [...] r. w Ośrodku stawiła się matka strony – Z. S. i oświadczyła do protokołu, że w chwili obecnej I. M. przebywa za granicą, gdzie pracuje. Ponadto oświadczyła, że ojciec J. M. , D. M. od 1990r. nie utrzymuje kontaktów ze stroną i z jej córką. Zgodnie z obowiązującymi w dniu składania wniosku o zaliczkę alimentacyjną przepisami, za osobę samotnie wychowującą dziecko uważało się pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę, wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. W chwili składania wniosku o zaliczkę alimentacyjną na córkę J. M. strona zamieszkiwała z ojcem drugiej córki W. Cz. - P. Cz. i wspólnie wychowywali dzieci. W tej sytuacji nastąpiła kolizja interpretacji ówcześnie obowiązujących przepisów prawa, gdyż w tym czasie strona wychowywała dzieci wspólnie z ojcem tylko jednego z nich. Od roku 2000 do chwili obecnej I. M. jest w związku z P. Cz. i wraz z nim wychowuje obie córki. W związku z powyższym, nie można uznać jej za osobę samotnie wychowującą dziecko pomimo, że nie wychowywała córki J. wspólnie z jej ojcem, gdyż logicznie rzecz biorąc, nie można jednocześnie przyznać statusu osoby samotnie wychowującej dzieci, a zarazem wychowującej je wspólnie z ojcem jednego z nich. Taka nadinterpretacja definicji zawartych w przepisach prawa doprowadza do absurdalnych stwierdzeń. Ponadto rozpatrując niniejszą sprawę brano pod uwagę szereg innych dowodów mających wpływ na ustalenie prawa do pobieranej zaliczki alimentacyjnej, które to nie pozwalają na uznanie strony za osobę samotnie wychowującą dzieci. Zgodnie z zasadą udzielania informacji prawnej stronom, zawartą w art. 9 kpa, I. M. została pouczona o tym, komu i kiedy przysługuje zaliczka alimentacyjna, co poświadczyła własnoręcznym podpisem w dniu 22 lipca 2005r. Następnie świadomie wprowadziła w błąd organ wypłacający zaliczkę alimentacyjną zeznając nieprawdę i zatajając prawdę poprzez niewykazanie we wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej P. Cz. , ojca jednej z córek mimo, iż została pouczona o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 § 1 kk. Po ponownym przeanalizowaniu całości zebranego w sprawie materiału dowodowego organ orzekający utrzymał swoje poprzednie stanowisko i uznał, iż strona nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, w myśl przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym zażądał zwrotu nienależnie pobranej na J. M. zaliczki alimentacyjnej za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Od powyższej decyzji I. M. odwołała się. Decyzji tej zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 11, art. 75 i art. 107 § 3 kpa, a także "niezgodność stanu faktycznego z zarzutami popełnienia czynu wskazanego w art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych", oraz "zastosowanie błędnej kolizji przepisów definiujących pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko". Wskazała, że takie działanie organu naruszyło jej interes prawny w postaci braku zaliczki alimentacyjnej na córkę oraz nieuzasadnione zobowiązanie jej do zwrotu absurdalnie wysokiej kwoty. Wniosła więc o uchylenie przedmiotowej decyzji w części dotyczącej okresu od dnia [...] r.. do dnia [...] r. Stwierdziła, że nie można stosować definicji obecnie obowiązującej do stanu faktycznego, jaki miał miejsce w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. Podała, że mieszka wraz z ojcem swego drugiego dziecka P. Cz. Sytuacja życiowa nie pozwala jej na wynajęcie osobnego mieszkania i tylko z tego powodu zamieszkują oni wspólnie. Wszystko to zgłaszała przy składaniu wniosku i niesłusznie oskarżana jest o podanie nieprawdziwych informacji. Źródłem wydania niniejszej decyzji był prawdopodobnie anonimowy donos złożony zapewne przez jakąś nieżyczliwą osobę, z którą są wieczne konflikty. Nadto podniosła, że ojciec J. M. nie mieszka z nimi od kiedy dziecko ukończyło 1 rok życia i w ogóle nie jest jej znane jego miejsce pobytu. Wskazała, że jej sytuacja była organowi znana od momentu złożenia przez nią wniosku i nic się do dnia dzisiejszego nie zmieniło. Podkreśliła, że ojciec J. nie utrzymuje z nimi kontaktu, więc oczywistym jest, iż nie ma możliwości wychowywania córki wraz z nim. Ponieważ jest to jedyne uzasadnienie decyzji, a nie zostało ono sprawdzone przez organ tę decyzję wydający, tym samym zarzut składania fałszywego oświadczenia o fakcie wychowywania córki wraz z jej ojcem jest bezzasadny, a decyzja powinna zostać uchylona z braku podstawy prawnej i faktycznej. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. Nr SKO.[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że w dniu [...] r. organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie uznania pobranej przez I. M. zaliczki alimentacyjnej na córkę J. M. za świadczenie nienależnie pobrane. W wyniku postępowania wydano decyzję nr [...] z dnia [...] r. 1) uznającą zaliczkę alimentacyjną pobraną na to dziecko w łącznej wysokości [...] zł, za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., za świadczenie nienależnie pobrane, 2) żądającą zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej w łącznej wysokości [...] zł oraz ustawowych odsetek w wysokości [...] zł wyliczonych na dzień spłaty, tj. [...] r. 3) określającą, że zwrot nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej wraz z ustawowymi odsetkami w łącznej wysokości [...] zł winien nastąpić do dnia [...] r. Decyzja ta jest konsekwencją wcześniej wydanej decyzji nr [...] z dnia [...] r. zmieniającej decyzję nr [...] z dnia [...] r. w ten sposób, że odmówiono przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej na to dziecko w wysokości [...] zł miesięcznie za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., w wysokości [...] zł miesięcznie za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. i w wysokości [...] zł za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. Od decyzji tej strona nie wniosła odwołania i stała się ona ostateczna. I. M. jest osobą rozwiedzioną. Od 2000r. mieszka P. Cz. , ojcem jej drugiej córki W. Cz. , jednak nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. P. Cz. od urodzenia córki uczestniczy w procesie jej wychowania. Orzeczeniem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. zasądzono na rzecz J. M. od D. M. alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie. Egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uprawnionej oznacza to osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli: a) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, b) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona, c) jest osobą uczącą się w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko, oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem (art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych). W stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2005 r. osoba samotnie wychowująca dziecko to panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, wdowa, wdowiec, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Zarówno w stanie prawnym sprzed dnia 31 grudnia 2005r., jak i w stanie prawnym obowiązującym po tej dacie nie można uznać I. M. za osobę samotnie wychowującą dziecko, bowiem od 2000r. wychowuje ona dzieci z ojcem jednego z nich P. Cz. Fakt ten nie był znany organowi I instancji w momencie orzekania o przyznaniu kwestionowanego świadczenia, bowiem jak wynika z wyjaśnień z dnia [...] r. sytuacja rodziny znana była jedynie na podstawie informacji zawartych w składanych wnioskach i oświadczeniach potwierdzonych własnoręcznym podpisem przez odwołującą się. Nie można także uwzględnić zarzutu strony, że zaskarżona decyzja narusza wskazane przepisy kpa, bowiem organ I instancji w prowadzonym postępowaniu stał na straży praworządności i podjął niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy mając na względzie zarówno interes społeczny jak i interes strony. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy składowe zgodnie z art. 107 kpa, także uzasadnienie faktyczne zawierające wskazanie faktów i wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia. Nie bez znaczenia w sprawie jest także, że w dniu 1 czerwca 2006r. I. M. zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o wydanie decyzji uznającej zaliczkę alimentacyjną oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, pobrane w okresie od maja 2004r. do marca 2006r. za świadczenia nienależnie pobrane. Ponieważ w sprawach nieuregulowanych w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych (art. 18 ust. 2), to w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne obowiązana jest do ich zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu I. M. powyższej decyzji zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 75 kpa, art. 2, art. 3 pkt 17 i art. 30 ust. 2 pkt 2) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, a także jej interesu prawnego w postaci zobowiązania do zwrotu świadczenia, jako uznanego za nienależnie pobrane, naruszając tym samym prawny interes do otrzymania zaliczki alimentacyjnej, jako osobie samotnie wychowującej dziecko zgodnie z obowiązującym w czasie wydania decyzji stanem prawnym, tj. art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym wniosła o uchylenie decyzji w części dotyczącej okresu do dnia 31 grudnia 2005r. Podniosła, że decyzją z dnia [...] r. SKO w W. uchyliło decyzję OPS w B. z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji uzasadniając to faktem, iż organ ten żąda zwrotu zaliczki alimentacyjnej za okres, w którym obowiązywały dwie różne definicje osoby samotnie wychowującej dziecko, a w toku postępowania nie zostało ustalone, czy skarżąca w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. wychowywała J. M. z jej ojcem D. M. SKO w W. wskazało, iż organ l instancji ma dokonać ustaleń, czy w wyżej wskazanym okresie wychowywała ona córkę J. wraz z jej ojcem. Ustaleń takich jednak OPS w B. nie dokonał i bez nich wydał w dniu [...] r. kolejną decyzję, od której skarżąca się odwołała. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na nowy stan prawny i faktyczny, pomijając fakt, iż nie zostały dokonane ustalenia wskazane decyzją z dnia [...] r. Nadto skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uznania pobranej przez I. M. zaliczki alimentacyjnej na córkę J. M. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. za świadczenie nienależnie pobrane i żądania zwrotu kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W jej motywach Kolegium wskazało, że I. M. pobierała zaliczkę alimentacyjną na córkę J. w okresie obowiązywania dwóch różnych definicji osoby samotnie wychowującej dziecko. W stanie prawnym obowiązującym w okresie, za który organ I instancji żąda zwrotu nienależnego świadczenia, tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r. obowiązywał przepis art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), który stanowił, że osoba samotnie wychowująca dziecko - oznacza pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Natomiast w pozostałym okresie, za który organ żąda zwrotu nienależnego świadczenia, tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r. obowiązywała znowelizowana definicja, w myśl której osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem (art. 3 pkt 17a). Oczywistym jest, że pomiędzy tymi dwoma definicjami nie można postawić znaku równości. W świetle obecnej regulacji prawnej nie ulega wątpliwości, że skarżącej nie można uznać za osobę samotnie wychowującą dziecko, gdyż jedną z córek – W. Cz. wychowuje z jej ojcem i kwestia wspólnego wychowywania tego dziecka jest jasna, bowiem ani skarżąca, ani ojciec dziecka temu nie przeczą. Przeciwnie, np. w protokole przesłuchania I. M. z dnia [...] r., czy w protokole przesłuchania P. Cz. z dnia [...] r., obydwoje fakt ten potwierdzają. Tak więc, w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. I. M. nie przysługuje status osoby samotnie wychowującej dziecko. Jednakże to, czy skarżąca w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. samotnie wychowywała córkę J. M. nie zostało przez organ wyjaśnione. W świetle wyżej powołanej definicji zawartej w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. sprzed stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 maja 2005r. sygn. akt K 16/04 (Dz.U. z 2005r., Nr 233, poz. 1994) jego niekonstytucyjności, ma to zasadnicze znaczenie, gdyż do potwierdzenia posiadania przez skarżącą w tym czasie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko koniecznym jest ustalenie, czy wychowywała córkę J. z jej ojcem – D. M. Tymczasem, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji wytyczne zawarte w decyzji z dnia [...] r. pominął, zaś w aktach sprawy nie ma żadnych materiałów świadczących o tym, że podjęto próby wyjaśnienia tej kwestii. Również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. , rozpatrując odwołanie, zignorowało swoje własne zalecenia, co świadczy o daleko idącej niekonsekwencji. W związku z powyższym, niewątpliwie przedwczesnym było uznanie, że ziściły się przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem w chwili obecnej, bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy /art. 7 i art. 77 kpa/, nie można stwierdzić odpowiedzialności skarżącej w tej mierze. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji naruszyły prawo w stopniu wymagającym usunięcia ich w obrotu prawnego. Stąd też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, orzeczono jak w sentencji. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło