IV SA/Wr 321/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryk Ożóg po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 lipca 2004r. sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. na podstawie art. 104 kpa, art. 4 ust. 1, art. 32 ust. 1, 2 i 3 pkt 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...]r. w sprawie upoważnienia zastępcy Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie pomocy społecznej udzielił pomocy E. Ł. w postaci zasiłku celowego w wysokości [...]zł z przeznaczeniem na żywność i opłatę energii w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 (tj. osoby samotnie gospodarującej - 461 zł, na pierwszą osobę w rodzinie 418 zł, na drugą i dalsze powyżej 15 lat - 294 zł, dzieci poniżej 15 roku życia - 210 zł), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art.3 pkt 2-11, tj.: sieroctwa, bezdomności, potrzeby ochrony macierzyństwa, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, alkoholizmu lub narkomanii, trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Na podstawie akt sprawy ustalono, że E. Ł. jest osobą samotną, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnego źródła dochodu. Kryterium dochodowe w przypadku E. Ł. zostało określone zgodnie z art. 4 ust. 1 i wynosi [...] zł. Spełnione zostały zatem wymogi określone w art. 32 ust. 1,2 oraz okoliczności określone w art. 3 pkt 5 ustawy, tj. bezrobocie. Podano, że Ośrodek Pomocy Społecznej w G. na wypłatę zasiłków przeznaczył kwotę 35.000 zł. W miesiącu [...] r. wpłynęło 441 podań z prośbą o udzielenie pomocy finansowej. W odwołaniu od tej decyzji E. Ł. podniósł, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku z tego tytułu. Mieszka samotnie. Nie posiada żadnego dochodu, oprócz zasiłku w wysokości [...]-[...] zł miesięcznie, który nie zapewnia mu żadnego źródła utrzymania. W związku z tym poprosił o pomoc, która umożliwi mu przeżycie. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. na podstawie art. 138 §2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż podstawę materialnoprawną przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku celowego stanowi art. 32 ust. 1 i 2 ustawy, który stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu, mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu (art. 32 ust. 2). Decyzja w sprawie tego zasiłku ma charakter uznaniowy. Samo spełnienie przesłanek nie rodzi automatycznego obowiązku przyznania zasiłku celowego. Działanie organu w granicach uznania administracyjnego nie zwalnia z obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wszechstronnego jego rozpatrzenia. Wszelkie twierdzenia i okoliczności leżące u podstaw rozstrzygnięcia organu pomocy społecznej winny być udowodnione. Dotyczy to w szczególności decyzji administracyjnych opartych na uznaniu administracyjnym. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza na osobę samotnie gospodarującą - 461 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przesłanek określonych w art. 3 pkt 2-11 ustawy, tj. sieroctwa, bezdomności, potrzeby ochrony macierzyństwa, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, alkoholizmu lub narkomanii, trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. W niniejszej sprawie ustalono, że E. Ł. (lat [...]) mieszka i gospodaruje samodzielnie. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnego dochodu. Twierdzi, że choruje na kręgosłup, jednak się nie leczy. Koszt opłacenia energii to [...]zł. Okoliczność bezrobocia E. Ł. i brak dochodu uzasadniają przyznanie mu pomocy w postaci zasiłku celowego. Organ I instancji udzielił mu pomocy w tej formie w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup żywności i opłatę energii elektrycznej. Organ ten nie wyjaśnił jednak w uzasadnieniu decyzji dlaczego przyznał stronie pomoc w konkretnej wysokości. Wskazanie, że Ośrodek dysponował kwotę 35 tys. zł, zaś w [...] r. wpłynęło 441 wniosków o pomoc nie czyni zadość wymogowi konieczności uzasadniania decyzji administracyjnych opartych na zasadzie uznania administracyjnego. Wprawdzie w piśmie z dnia [...]r. Kierownik OPS w G. poinformował, iż w styczniu udzielał zasiłków celowych w kwotach od 20 zł do 420 zł i pomoc w wysokości od 20 zł do 88 zł była kierowana do osób samotnych bez dochodu, rodzin z jakimkolwiek dochodem, wynagrodzeniem, zasiłkiem z PUP - to jednak nie podał jakimi kryteriami się kierował i jakim osobom przyznawał pomoc w kwotach wyższych tj. od 100 do 420 zł. Podanie tych okoliczności w uzasadnieniu decyzji administracyjnej jest niezbędne z uwagi na zachowanie zasady uznania administracyjnego, ich brak uniemożliwia natomiast organowi odwoławczemu ustosunkowanie się do prawidłowości podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia w zakresie kwoty udzielonego E. Ł. zasiłku celowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. Ł. podniósł, że nie posiada żadnych źródeł przychodu ani żadnych środków na swoje utrzymanie. Choruje na kręgosłup, a kwota którą otrzymuje nie starcza mu na przeżycie i na zakup leków. Obecnie jest w sytuacji krytycznej. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji zostało oparte na podstawie art. 138 § 2 kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ ten może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Art. 138 § 3 kpa natomiast mówi, iż w sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ odwoławczy uprawniony jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu samorządowego. W pozostałych przypadkach organ odwoławczy, uwzględniając odwołanie ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zasiłek celowy, o który wniósł skarżący, na opłatę energii oraz zakup żywności, i otrzymał go w kwocie [...]zł, jest przyznawany (bądź nie) na podstawie art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Przepisy te stanowią, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej (ust.1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Decyzja oparta na tej podstawie prawnej jest zatem decyzją uznaniową, a do takich ma zastosowanie cytowany wcześniej art. 138 § 3 kpa. Najogólniej rzecz biorąc przepis art. 138 § 2 kpa uzasadniał będzie uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania gdy postępowanie administracyjne nie zostanie prawidłowo przeprowadzone, sytuacja faktyczna należycie ustalona, przez co decyzji zabraknie właściwego uzasadnienia. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji przyznając skarżącemu zasiłek w kwocie [...]zł nie wyjaśnił dlaczego uczynił to w takiej właśnie wysokości. Stwierdzenie natomiast, że Ośrodek Pomocy Społecznej w G. dysponował kwotą 35 000 zł, zaś w [...]r. wpłynęło 441 wniosków o pomoc nie wystarcza by uznać, że decyzja administracyjna uznaniowa została należycie uzasadniona. Wprawdzie w piśmie z dnia [...]r. Kierownik OPS w G. poinformował, iż w styczniu udzielał zasiłków celowych w kwotach od 20 zł, do 420 zł i pomoc w wysokości od 20 zł do 88 zł była kierowana do osób samotnych bez dochodu, rodzin z jakimkolwiek dochodem, wynagrodzeniem, zasiłkiem z PUP, to jednak nie podał jakimi kryteriami się kierował i jakim osobom przyznawał pomoc w kwotach wyższych, tj. od 100 zł do 420 zł. Przedstawienie tych okoliczności w uzasadnieniu decyzji administracyjnej jest niezbędne: ich brak uniemożliwia zaś organowi odwoławczemu ustosunkowanie się do podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia w zakresie kwoty udzielonego E. Ł. zasiłku celowego. Argumentację tę uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania należy w pełni podzielić. Organ odwoławczy bowiem wskazał istotne okoliczności, w świetle których należałoby oceniać zasadność orzeczenia w przedmiocie zasiłku celowego. Skoro ich brak decyzja organu I instancji nie mogła się ostać. Stąd skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Tym bardziej, że skarżący kwestionując wspomnianą decyzję nie odnosi się do jej warstwy prawnej, ale przedstawia swą trudną sytuację życiową i materialną. Należy dodać, że Sąd kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej – nie ma natomiast kompetencji do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej (w tym przypadku nie mógłby orzekać czy skarżącemu przyznać, czy odmówić przyznania zasiłku i w jakiej kwocie).