IV SA/Wr 322/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi małoletniej M. P. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego T. K. na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 1197/22 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 300,00 zł (słownie: trzysta złotych); II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500,00 zł (słownie: pięćset złotych); IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697,00 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Małoletnia M. P. (ur. [...] r.) reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego T. K. (dalej: Skarżąca, Strona) zwróciła się w dniu 29 czerwca 2020 r. (data wpływu do organu) do Wojewody Dolnośląskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 1197/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi Strony na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności (pkt I); stwierdził, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III); przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.000 złotych (pkt IV) oraz zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt V). Dnia 22 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny doręczył organowi prawomocne orzeczenie wraz z aktami. Pismem z dnia 3 lipca 2023 r. organ zobowiązał Stronę do dostarczenia 4 kolorowych fotografii w terminie 14 dni oraz poinformował Stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a. Wymagane fotografie Strona złożyła w dniu 3 sierpnia 2023 r. W piśmie z dnia 24 sierpnia 2023 r. (data wpływu do organu 25 sierpnia 2023r.) pełnomocnik Strony w związku z ww. wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023 r. przekazał dane rachunku bankowego do wypłaty zasądzonej sumy pieniężnej oraz zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 6 września 2023 r. organ zwrócił się do Dyrektora Wydziału Organizacji i Rozwoju o przelanie kwoty 2597,00 zł zgodnie w ww. wyrokiem na wskazane przez pełnomocnika Strony konto. Dnia 15 marca 2024 r. do organu wpłynęło wezwanie Strony z dnia 14 marca 2024 r. do wykonania ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2023 r. poprzez wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oraz zwrotu kosztów sądowych oraz zasądzonej sumy pieniężnej na wskazany rachunek – tożsamy z rachunkiem podanym w piśmie z dnia 24 sierpnia 2023 r. W dniu 17 kwietnia 2024 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej organ skontaktował się z pełnomocnikiem Strony celem dostarczenia brakujących dokumentów. W dniu 23 maja 2024 r. pełnomocnik Strony uzupełnił dokumenty. Decyzją z dnia 25 czerwca 2024 r. organ udzielił Stronie zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 20 lutego 2027 r. Strona w dniu 15 kwietnia 2024 r. za pośrednictwem organu działając przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 1197/22. Strona wniosła: 1. na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. zobowiązanie organu do niezwłocznego wykonania ww. wyroku zgodnie z jego sentencją; 2. na podstawie 154 § 1 p.p.s.a. w związku z 154 § 2 p.p.s.a. stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności oraz iż ta bezczynność miała miejsce z z rażącym naruszeniem prawa; 3. na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. przyznanie od organu od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 6.000,00 zł; 4. zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023r., sygn. akt III SAB/Wr 1197/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził w sentencji, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zasądzając przy tym zwrot kosztów postępowania sądowego oraz przyznając od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.000 złotych. Pomimo uprawomocnienia się wyroku oraz bezskutecznym upływie wskazanego przez Sąd 60-dniowego terminu na wykonanie wyroku, organ do dnia sporządzenia niniejszej skargi nie podjął skutecznych kroków zmierzających do załatwienia sprawy z wniosku Strony i to pomimo jej wezwania do wykonania wyroku, skutecznie doręczonego dnia 15 marca 2024 r. Biorąc pod uwagę całokształt prowadzonego postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego, Strona uznała, że jest ono prowadzone z rażącym naruszeniem prawa. O "rażącym naruszeniu prawa" w postaci bezczynności może świadczyć zlekceważenie wnioskodawcy i jego żądania (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2016 r., I OSK 296/15; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016., I OSK 2451/14). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu skargi wskazał, ze w dniu 22 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu doręczył organowi odpis wyroku z dnia 6 kwietnia 2023 r., III SAB/Wr 1197/22 ze stwierdzeniem daty jego prawomocności oraz zwrócił akta administracyjne oraz opisał czynności podjęte w sprawie po otrzymaniu ww. wyroku. W odpowiedzi na zarzuty podniesione w skardze organ wskazał, iż wykonał przelew na kwotę 2597 zł tytułem zapłaty sumy pieniężnej oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego na rachunek bankowy należący do Kancelarii Radcy Prawnego, zatem zarzut dotyczący niewykonania wyroku w zakresie pkt IV oraz V należy uznać za całkowicie niezasadny. Podniósł także, że w sytuacji, gdy strona przegrana odmówi dobrowolnego poddania się wykonalnemu orzeczeniu sądu, dotyczącego należności pieniężnych, wierzyciel może złożyć wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego (po uzyskaniu tytułu wykonawczego, tj. wyroku z nadaną klauzulą wykonalności). Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie organu, wniosek o przyznanie Skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. i art. 154 § 7 p.p.s.a. jest bezzasadny i powinien być oddalony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga częściowo zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Wezwanie jest więc skierowane do organu, który ma wykonać wyrok, a nie do sądu. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018) środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30 maja 2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Cytowany przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. W pierwszej kolejności należy odnotować, że w sprawie spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Strony z 15 marca 2023 r., wzywające organ do wykonania wyroku, a tym samym rozpoznania jej wniosku. Bezspornie również wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - uwzględnił skargę Strony na bezczynność organu w postępowaniu i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku Strony o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 60 dni licząc od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy doręczony został organowi w dniu 22 czerwca 2023 r. (data na etykiecie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 60 dni do rozpatrzenia wniosku Strony, do czego Wojewoda został zobowiązany w pkt III wyroku. Tymczasem organ nie tylko nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem w terminie wyznaczonym w jego punkcie III - który upływał z dniem 21 sierpnia 2023 r. ale także do dnia wniesienia skargi do Sądu (15 kwietnia 2024 r.) nie został on wykonany. W myśl natomiast przepisu art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek do uznania, że takie okoliczności, które obiektywnie mogłyby wydłużyć czas załatwienia przez organ sprawy, zaistniały a organowi administracji publicznej trzeba postawić zarzut bezczynności. Brak jest bowiem przesłanek wskazujących, że w niniejszej sprawie organ podjął stosowne czynności we właściwym terminie. Nie można uznać, że przyczyną niewykonania wyroku jest okoliczność, że organ musiał zobowiązać Stronę do przedłożenia dokumentów do sprawy. Nie negując konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, akta wskazują, że organ podjął przedmiotową czynność 3 lipca 2023 r. – wzywając Stronę do złożenia 4 fotografii, które to Strona złożyła w dniu 3 sierpnia 2023 r. Kolejną czynność w postaci wezwania Strony o dokumenty organ podjął dopiero 17 kwietnia 2023 r. a zatem po prawie 10 miesiącach od daty otrzymania prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy i po upływie terminu wyznaczanego przez Sąd na rozstrzygnięcie sprawy. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że organ ignorował Stronę, bowiem nie informował jej o przyczynach tych opóźnień i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Sąd dostrzega, że po wniesieniu skargi organ wydał decyzję w przedmiocie udzielenia Stronie zezwolenia na pobyt czasowy, jednakże z przekroczeniem terminu wyznaczonego przez Sąd, gdyż uczynił to dopiero 25 czerwca 2024 r. Natomiast niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (por. wyroki NSA z 21 kwietnia 2015 r., I OSK 2808/14; z 12 maja 2016 r., I OSK 2260/15; wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2012 r., VII SA/Wa 140/12; wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r., III SA/Łd 278/17). Sąd podziela stanowisko, że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12 maja 1998 r., IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Wskazanie przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku, zaś przepis art. 37 § 2 k.p.a. nie wyposaża organu w kompetencję do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Wobec uznania bezczynności organu w wykonaniu wyroku Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300 zł. Wymierzając na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. grzywnę w takiej kwocie Sąd miał na uwadze jej dyscyplinującą funkcję oraz zawarty w niej też element represyjny, stanowiący w istocie "sankcję" za ignorowanie przez organ orzeczenia sądowego, jak też stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku i okoliczności, w jakich doszło do niezachowania tego terminu. Uwzględnił także, że jej wysokość mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 k.p.a. oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a. W ocenie Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 in fine p.p.s.a.). Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że mimo wskazanego przez WSA terminu 60 dni na załatwienie sprawy, po otrzymaniu od Strony w dniu 3 sierpnia 2023 r. żądanych 4 kolorowych fotografii – przez kolejne 10 miesięcy, kiedy to 17 kwietnia 2023 r. ponownie wezwał Stronę do złożenia dokumentów - organ nie podjął praktycznie jakiegokolwiek działania w kierunku wykonania wyroku. Nie można uznać za takie działanie wypłaty kwoty sumy pieniężnej oraz kosztów postępowania określonych w wyroku. Sedno sprawy dotyczyło bowiem rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt. Wydany w sprawie wyrok nie zmotywował organu do działania. Wykonanie wyroku nastąpiło dopiero po upływie 12 miesięcy po otrzymaniu przez organ prawomocnego wyroku z aktami sprawy. Okoliczności te przesądzają o tym, że bezczynność organu ma charakter rażący. Na wniosek Strony, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (art. 154 § 7 p.p.s.a.) i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał Stronie sumę pieniężną w kwocie 500,00 zł. W ocenie Sądu kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych sprawy oraz standardu postępowania organu administracji pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak zasadą demokratycznego państwa prawa i prawem do dobrej administracji. W przekonaniu Sądu zasądzona kwota z jednej strony stanowi adekwatną rekompensatę dla Strony za oczekiwanie na zakończenie jej sprawy, z drugiej zaś będzie stanowiła sankcję dla organu za niewykonanie wyroku określonym przez Sąd terminie. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt III sentencji wyroku, oddalając dalej idącą skargę w tym zakresie ponad kwotę przyznaną (pkt IV sentencji wyroku). Dodatkowo, z uwagi na żądania sformułowane w skardze, tym miejscu należy przytoczyć treść przepisów art. 154 § 1 i 2 p.p.s.a., stanowiących, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (§ 2) Wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie przez niego wyroku nie jest więc uzależnione od stwierdzenia rażącego charakteru bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia przez niego postępowania. Zatem wobec braku prawem przyznanych kompetencji Sąd nie mógł na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. zobowiązać organu do niezwłocznego wykonania wyroku zgodnie z jego sentencją tzn. punktu III wyroku WSA we Wrocławiu (zobowiązanie do rozpatrzenia wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy) i dlatego Sąd oddalił skargę w tej części (punkt IV sentencji wyroku).. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i 7 p.p.s.a. orzekł w punktach I, II, III i IV sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w pkt V sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Złożyły się na nie wpis w kwocie 200 zł, opłata skarbowa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa w kwocie 480 zł, których wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023r., poz. 1935).