IV SA/Wr 325/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej i określenia inwalidztwa I. odrzuca skargę w części dotyczącej związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową i inwalidztwa; II. dalej idącą skargę oddala. Decyzją z dnia [...], nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. na podstawie ogólnie powołanych przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 66 ze zm.), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych (Dz. U. nr 12, poz. 75); dalej rozporządzenia w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, uznała K. O. trwale niezdolnym do zawodowej służby wojskowej - Grupa II kat. "N", rozpoznając u niego na postawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U nr 133, poz. 1422 ze zm.); dalej rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej: A) schorzenie powodujące niezdolność od zawodowej służby wojskowej: 1) przebyty zespół paranoidalny (§ 70 pkt 5); B) schorzenia współistniejące: 2) nieznaczne zaburzenia rozróżniania barw (§14 pkt 5), 3) zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa z dyskopatią L4-L5, L5-S1 z zespołem bólowym lędźwiowo -krzyżowym (§ 34 pkt 2 i 5, § 62 pkt 1). Komisja ta uznała również, że skarżący jest trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny na podstawie ogólnie powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U nr 151, poz. 1595 ze zm.). W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że schorzenia wymienione w punkcie 1, 2, 3 nie pozostają w związku ze służbą wojskową, ponieważ właściwość i warunki służby wojskowej nie miały wpływu na ich powstanie lub ujawnienie się. Skarżącego zaliczono do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, ponieważ przy stwierdzonej niezdolności do zawodowej służby wojskowej jest on zdolny do pracy, a schorzenie powodujące to inwalidztwo (pkt 1) nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. Wskazano również, że inwalidztwo istnieje od października 2008 r., a termin badania kontrolnego wyznaczono na październik 2010 r. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że nie zgadza się ustaleniem, iż inwalidztwo pozostaje bez związku ze służbą wojskową. Choroba rozpoczęła się w trakcie pełnienia zawodowej służby wojskowej, a jej zaostrzenie miało niewątpliwie związek ze stresem w tej służbie, co potwierdził lekarz specjalista psychiatra w załączonym zaświadczeniu z dnia 30 marca 2009 r. W zaświadczeniu tym wskazano również, że nie może on pracować w wielu zawodach, w których jest wyuczony lub w których mógłby podjąć pracę. Ponadto Komisja w orzeczeniu pominęła nadciśnienie tętnicze, które stwierdzone zostało już w czasie pełnienia służby wojskowej. W jego najbliższej rodzinie nie stwierdzono przypadków zachorowań psychicznych ani też nie wydarzyło się nic co mogłoby nasilić lub wywołać u niego tego rodzaju schorzenie. Decyzją z dnia [...], nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., w oparciu o art. 127 § 1 i art. 138 kpa w związku z § 5 pkt 1, § 30 ust. 1 i 2, § 31 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż po rozpatrzeniu odwołania i analizie całości dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika aby przebyty zespól paranoidalny, zakwalifikowany wg § 70 pkt 5 z załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej, mimo iż ujawnił się w trakcie służby wojskowej, nie daje podstaw do uznania go za schorzenie pozostające w związku ze służbą wojskową w rozumieniu przepisów rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U. nr 62, poz. 567). Zdaniem organu odwoławczego TWKL w Ł. zaliczając K. O. z powodu wyżej wymienionego schorzenia do III grupy inwalidzkiej, prawidłowo uznała, że nie pozostaje ono w związku ze służbą wojskową. W kwestii nadciśnienia tętniczego organ odwoławczy wskazał, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz oceny badającego dla potrzeb orzeczniczych TWKL w Ł. lekarza specjalisty kardiologa nie można stwierdzić by aktualnie były podstawy do jego rozpoznania. W tej sytuacji TWKL w Ł. prawidłowo nie wykazała tego schorzenia w swoim orzeczeniu w pkt 9 rozpoznania. Załączona przez skarżącego dokumentacja medyczna nie stoi w sprzeczności z oceną badających dla potrzeb orzeczniczych TWKL w Ł. lekarzy specjalistów jak i kwalifikacją orzeczniczą tej Komisji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu K. O. podniósł, że orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] jest dla niego krzywdzące. W dokumentacji, którą dostarczył komisji lekarz psychiatra wyraźnie wskazuje na związek pomiędzy stresem w służbie wojskowej a zaostrzeniem objawów choroby. Całą służbę wojskową przepracował na pododdziale w bezpośrednim kontakcie z żołnierzami. Ponadto od trzech lat leczy się na nadciśnienie tętnicze, a lekarz kardiolog nie wykazał tego schorzenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie, ponieważ skarżący domaga się uznania jego inwalidztwa za pozostające w związku ze służbą wojskową. Z aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że kwestie dotyczące związku inwalidztwa żołnierzy ze służbą wojskową należą do kompetencji sądów ubezpieczeń społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga w zakresie dotyczącym związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa podlega odrzuceniu, gdyż od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia grupy inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W dniu 27 października 1999 r. w sprawie sygn. akt III ZP 9/99 (OSNAP i US Nr 5, poz. 167 z 2000 r.) Sąd Najwyższy podjął uchwałę w Składzie Siedmiu Sędziów, zgodnie z którą: "Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tej części, w której dotyczy zagadnienia związku choroby ze służbą wojskową w istocie regulowane jest przez przepisy prawa zabezpieczenia społecznego, czy też szeroko pojmowanych ubezpieczeń społecznych, co pozwala na przyjęcie, że orzeczenie tej komisji - jeżeli w swej treści zawiera ustalenie dotyczące związku choroby ze służbą wojskową - ma swoisty charakter prawny i wobec tego w tej właśnie części powinno być poddane tym regułom proceduralnym (w zakresie możliwości skierowania sprawy na drogę sądową), które właściwe są dla ubezpieczeń społecznych. W ogólności nie jest tu też bez znaczenia, że w ramach przeprowadzanej reformy ubezpieczeń społecznych, z jednej strony, doszło do większego wyodrębnienia i autonomii prawa ubezpieczeń społecznych, a z drugiej strony, poddania w szerszym zakresie regułom tego prawa także tych stosunków, które są następstwem powołania do odbycia niezawodowej i zawodowej służby wojskowej. To zaś przemawia za tym, by sprawy z zakresu zabezpieczenia społecznego były w całości poddane specjalnemu orzecznictwu do spraw pracy i ubezpieczeń społecznych, a nie sądownictwu administracyjnemu". Uchwała ta zachowała aktualność na gruncie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. w części, w jakiej dotyczy związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa niewątpliwie nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Dodać trzeba, iż w zaskarżonym orzeczeniu brak jest prawidłowego pouczenia o przysługującym prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego w części dotyczącej związku chorób ze służbą wojskową i inwalidztwa. Jednakże nie wyklucza to możliwości zaskarżenia w tej części do sądu powszechnego orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], nr [...]. W tej sytuacji skargę w tej części jako niedopuszczalną należało odrzucić, co orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga przez K. O. została tak sformułowana, iż przy wyraźnym akcentowaniu związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową zarzuca nadto, że dokładnie nie rozpoznano stanu zdrowia skarżącego. Zarzucił on bowiem, że od 3 lat leczy się na nadciśnienie tętnicze, natomiast wojskowa komisja lekarska nie wykazała tego schorzenia. Z treści § 23 rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej wynika, że orzeczenie m.in. o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14, wykorzystując w szczególności: 1) odpis przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego; 2) opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki oraz czynniki ryzyka na stanowisku służbowym zajmowanym przez żołnierza zawodowego; 3) historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 4) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby; 5) kartę badań profilaktycznych i okresowych; 6) książkę zdrowia żołnierza zawodowego; 7) informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego. Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu żołnierza zawodowego za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna. Oceniając pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym rozstrzygnięcie będące przedmiotem zaskarżenia, Sąd uznał, że odpowiada ono prawu. Wojskowe komisje lekarskie obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne. Należycie rozważono okoliczności i fakty istotne dla wyniku postępowania, ustalone na podstawie niezbędnych badań lekarskich. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci tych badań nie budził wątpliwości, zaś skarżący nie wykazał w żaden sposób, że ustalenia dokonane przez organy nie odpowiadają stanowi rzeczywistemu. Rację mają komisje wojskowe, że załączona przez skarżącego dokumentacja lekarska, w tym zaświadczenie lekarza specjalisty psychiatry z dnia 30 marca 2009 r., które zostało złożone wraz z odwołaniem, nie sprzeciwia się ocenie stanu zdrowia dokonanej przez te organy i przyjęciu, iż schorzeniem powodującym niezdolność do zawodowej służby jest przebyty zespół paranoidalny, gdyż zaświadczenie to potwierdza u skarżącego schizofrenię paranoidalną, przebytą depresję, trzykrotne leczenie w szpitalu psychiatrycznym, niezdolność do pracy w kontakcie z bronią palną i w szeregu innych zawodach np. wykonywanych na wysokości, czy jako kierowca zawodowy. Z objaśnień szczegółowych do § 70 rozdziału XVI - Stan psychiczny załącznika nr 2 do wspomnianego rozporządzenia wynika bowiem, że rozpoznanie, o którym mowa w tym przepisie należy ustalić na podstawie odpisu historii choroby z zakładu psychiatrycznego oraz oceny aktualnego stanu psychicznego. Komisje wojskowe oceniły zaś stan psychiczny skarżącego na podstawie załączonych przez niego kart informacyjnych leczenia szpitalnego w tym zakresie w okresie od 17 kwietnia do 18 maja 2009 r. i od 9 czerwca do 13 lipca 2009 r. oraz aktualnego badania w dniu 4 listopada 2009 r. przez psychologa i lekarza specjalistę psychiatrę i wspominanego zaświadczenia lekarza specjalisty psychiatry z dnia 30 marca 2009 r. W ocenie Sądu wojskowe komisje lekarskie obu instancji prawidłowo uznały, w oparciu o pełen materiał sprawy, że rodzaj i charakter schorzenia, tj. przebyty zespół paranoidalny, zakwalifikowany wg § 70 pkt 5, rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej, powoduje niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Prawidłowo ustaliły również, iż aktualnie nie ma podstaw do rozpoznania u skarżącego nadciśnienia tętniczego skoro lekarz kardiolog nie stwierdził tego schorzenia na podstawie badania przeprowadzonego w dniu 4 listopada 2008 r. Również w trakcie kolejnego leczenia szpitalnego w okresie od dnia 9 czerwca do 13 lipca 2006 r. nie stwierdzono u skarżącego tego schorzenia. Także badanie przeprowadzone przez lekarza okulistę nie wykazało objawów nadciśnienia tętniczego. Badania te zostały przeprowadzone zgodnie z objaśnieniami szczegółowymi do § 39 rozdziału X - Układ krążenia załącznika nr 2 do powyższego rozporządzenia, z których wynika, że rozpoznanie, o którym mowa w tym przepisie należy kwalifikować w zależności od wartości ciśnienia mierzonego wielokrotnie, zmian narządowych potwierdzonych badaniami Echo i dna oka. Nawet jeżeli przyjmie się, iż istotnie w rozpoznaniu stanu zdrowia skarżącego pominięto nadciśnienie tętnicze, to w przekonaniu Sądu nie miało to istnego znaczenia, gdyż został on uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (grupa II kategoria N) oraz za trwale i całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (grupa II kategoria E). W tym stanie rzeczy Sąd stanął na stanowisku, iż wniesiona skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów i przy braku naruszeń prawa, które należałoby uwzględnić z urzędu, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.