IV SA/Wr 326/10

WyrokWSA we Wrocławiu2010-09-02

Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Małgorzata Masternak – Kubiak, Mirosława Rozbicka – Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja kasacyjna organu odwoławczego, uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania z powodu konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, jest zgodna z prawem, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził wywiadu środowiskowego z wnioskodawczynią, a jedynie z jej mężem, który odmówił wpuszczenia pracowników socjalnych do domu?
Ratio decidendi
Decyzja kasacyjna organu odwoławczego jest zgodna z prawem, jeśli organ pierwszej instancji nie przeprowadził wywiadu środowiskowego lub przeprowadził go z naruszeniem przepisów, co wymaga uzupełnienia postępowania dowodowego. W sytuacji odmowy współpracy ze strony męża wnioskodawczyni, organ pierwszej instancji powinien podjąć próby kontaktu z wnioskodawczynią w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, a dopiero w przypadku braku możliwości ustalenia stanu faktycznego, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną.
Stan faktyczny
Z.D. złożyła wniosek o przyznanie zasiłków z pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczeń z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, gdyż mąż wnioskodawczyni odmówił wpuszczenia pracowników socjalnych do domu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z wnioskodawczynią. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Z.D. na decyzję organu odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 września 2010 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego, okresowego, celowego, celowego specjalnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 kwietnia 2010 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., z powołaniem się na przepis art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 69, poz. 593 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Z.D. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza D. przez p.o. Kierownika Działu Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...]. 2010 r. nr [...]o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego, zasiłku okresowego, zasiłku celowego, celowego specjalnego na leczenie, opiekę i rehabilitację w miesiącu styczniu 2010 r., uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podało, że wyżej opisaną wydaną w pierwszej instancji decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [....]odmówiono przyznania odwołującej się Z. Dz. pomocy w formie zasiłku stałego, zasiłku okresowego, zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego na leczenie, opiekę i rehabilitację w miesiącu styczniu 2010 r. W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 29 stycznia 2010 r. dwóch pracowników socjalnych udało się do miejsca zamieszkania strony celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Mąż odwołującej się odmówił przez domofon przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i nie wpuścił pracowników socjalnych do domu. W tej sytuacji organ pierwszej instancji odmówił przyznania odwołującej się pomocy w formie zasiłku stałego, zasiłku okresowego, zasiłku celowego, celowego specjalnego na leczenie, opiekę i rehabilitację w miesiącu styczniu 2010 r. z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i odmowy złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Od powyższej decyzji Z.D. wniosła odwołanie, w którym podała, że w dniu 29 stycznia 2010 r. nie widziała pracowników socjalnych, a osoby, które w tym dniu chciały wejść do domu były, zdaniem sąsiadów, świadkami Jehowy. Rozpatrując odwołanie organ drugiej instancji ustalił, że w dniu 6 stycznia 2010 r. do Rady Miejskiej D. wpłynęło pismo Z.D. zawierające wniosek o przyznanie zasiłku stałego, okresowego, celowego oraz specjalnego celowego na leczenie, opiekę i rehabilitację. Pismo to zostało według właściwości przekazane do Ośrodka Pomocy Społecznej w D.. W dniu 29 stycznia 2010 r. dwóch pracowników socjalnych udało się do miejsca zamieszkania Z.D. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Domofon odebrał mąż odwołującej się, który odmówił złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Mając powyższe ustalenia na względzie organ odwoławczy wskazał, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Przywołując teść art. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) organ ten zważył, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka oraz, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, jak również, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zważył również, że z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950) wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, w której dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 351 zł. Wskazał, że aby przyznać świadczenie pieniężne z pomocy społecznej należy w pierwszej kolejności ustalić, czy zostały spełnione przesłanki ustawowe warunkujące przyznanie pomocy. W tym celu należy przeprowadzić rodzinny wywiad środowiskowy, który zgodnie z art. 107 ustawy o pomocy społecznej, ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Wywiad przeprowadza pracownik socjalny. W przypadku ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Wskazał, że w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.) ustalono m. in. sposób przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz dokumenty niezbędne do ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. W § 2 pkt 3, pkt 4 i pkt 5 rozporządzenia postanowiono, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Pracownik socjalny przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z niej wynikające stanowiące podstawę planowania pomocy. W § 7 rozporządzenia wskazano, na podstawie jakich dokumentów ustala się sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny. Z powyższego zdaniem organu odwoławczego wynika, że wywiad środowiskowy jest koniecznym elementem służącym ustaleniu sytuacji osoby ubiegającej się o udzielenie pomocy. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ pierwszej instancji powinien przeprowadzić wywiad środowiskowy ze Z.D., a nie z jej mężem. W sytuacji, gdy mąż strony odmawia wpuszczenia pracowników socjalnych do mieszkania należało zdaniem organu odwoławczego pisemnie skontaktować się z wnioskodawczynią, wyznaczając jej termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, bądź przeprowadzić wywiad w terminie dla niej dogodnym i przez nią wskazanym. Ustalenia też wymaga, czy organ przeprowadza wywiad środowiskowy, czy też jego aktualizację. W tym względzie organ odwoławczy powołał się na podobne stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 376/09. Mając powyższe na uwadze organ ten uchylił decyzje organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia wskazując, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji wezwał Z. D. do osobistego stawienia się w siedzibie organu lub wyznaczył termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w mieszkaniu strony i uprzedził ją o skutkach prawnych odmowy udzielenia informacji w ramach wywiadu środowiskowego. Organ odwoławczy wskazał również, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji przeprowadził również, w zależności od sytuacji, wywiad środowiskowy lub jego aktualizację. Mając powyższe na uwadze orzekł jak w zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję Z.D., powołując się na art. 16 i art. 17 ustawy z 11 maja 1995 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 368 oraz Dz. U. Nr 104, poz. 515) podała, że oskarża organy administracji publicznej o bezczynność i zaniechanie działań w związku z decyzją administracyjną nr [...]. Domaga się unieważnienia w/w decyzji z uwagi na błędy merytoryczne, formalne, faktyczne i prawne. Podniosła, ze w 1996 r. straciła mowę, legitymuje się aktualnym orzeczeniem o niepełnosprawności, które znane jest organom pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy żąda przyznania wnioskowanych zasiłków i wyłączenia od rozpoznania jej spraw z przyczyn oczywistych A. G. i Z. R. , którzy od 2007 roku działają na jej niekorzyść. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie ich wydania. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., określającym zakres kognicji sądu administracyjnego, przedmiotem zaskarżenia do sądu mogą być m. in. decyzje administracyjne. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.). Takie wady i uchybienia nie wystąpiły w niniejszej sprawie, w związku z czym skarga nie mogła być uwzględniona. Oceniając zgodność z przepisami prawa zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji należy zauważyć, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] 2010 r. nr [...], którą to decyzją organ ten – po rozpatrzeniu odwołania Z.D. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza D. przez p.o. Kierownika Działu Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] 2010 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego, zasiłku okresowego, zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego na leczenie, opiekę i rehabilitację w styczniu 2010 r. - uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Tej treści decyzja oznacza, że organ odwoławczy nie rozpatrywał merytorycznie sprawy. Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę wskutek wniesionego przez skarżącą odwołania organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, których wyjaśnienie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał w sposób prawidłowy przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie oraz okoliczności faktyczne, które organ pierwszej instancji rozpatrując ponownie sprawę winien wyjaśnić i ustalić, a które to okoliczności w świetle przepisów prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy, to jest przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) mają wpływ na wynik sprawy. W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał m.in. przepis art 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym: "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Z utrwalonego już w tym względzie orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję określoną w art. 138 § 2 k.p.a., gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości zachodzi wówczas, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, zaś potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części konieczna jest, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził przeważającej części postępowania wyjaśniającego. Dotyczyć będzie to także przypadków, gdy postępowanie wyjaśniające w całości lub w znacznej części zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02.04.2001 r. sygn. IV SA 208/99, Lex nr 54745 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06.09.2001 r. sygn. II SA/Gd 2235/99, Lex nr 76091). Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest wyjątkiem od zasady ponownego - wskutek wniesienia przez stronę odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji - rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy w jej całokształcie i wydania jednego z rozstrzygnięć, o jakich mowa w art. 138 § pkt 1 – 3 k.p.a. Obowiązek zastosowania instytucji reformacji i orzeczenia co do istoty sprawy zamiast uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazywania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, w sytuacji stwierdzenia jej wadliwości, istnieje wówczas, gdy dokonujący kontroli instancyjnej organ drugiej instancji nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.07.2001 r. sygn. II SA/Gd 814/99, Lex nr 76088). Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. W wyroku z dnia 02.11.2000 r. sygn. V SA 856/00 (LEX nr 50108) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Organ orzekający wydając decyzję kasacyjną winien dokonać oceny zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego w aspekcie jego zupełności i dopiero na tej podstawie, w sposób umotywowany, wskazać, jakie okoliczności nie zostały udowodnione." Dodać przy tym należy, że przepis art. 138 § 2 zdanie drugie k.p.a. pozostawia uznaniu organowi odwoławczemu wskazanie, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd administracyjny nie stwierdził, by organ odwoławczy w czymkolwiek uchybił przepisowi art. 138 § 2 k.p.a. Zgodzić się należy ze stanowiskiem tego organu, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ pierwszej instancji i wydana przez ten organ, kwestionowana przez skarżącego w odwołaniu decyzja zawiera wady dające podstawę do wydania przez organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym decyzji kasacyjnej, a to w związku z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Trafnie zauważa organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Prawidłowo także, zgodnie z wymogiem art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy szczegółowo wskazał, jakie okoliczności organ pierwszej instancji winien wyjaśnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, które to okoliczności - w świetle przepisów prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy, to jest przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - mają wpływ na sposób załatwienia wniosku skarżącej o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego, zasiłku okresowego, zasiłku celowego oraz zasiłku celowego specjalnego na leczenie, opiekę i rehabilitację w styczniu 2010 r. Trafnie zauważa organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka oraz, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, jak również, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, co wynika z art. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Brak współdziałania osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczeń przewidzianych ustawą o pomocy społecznej o czym stanowi art. 11 ust. 2 tej ustawy. Z art. 106 ust. 4 tej ustawy wynika, że decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, który przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób ubiegających się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (art. 107 ust. 1). W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także w sytuacji gdy nastąpiła zmiana danych zwartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. Jeśli idzie o osoby korzystające ze stałych form pomocy społecznej, aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych (art. 107 ust. 1 i 4). Z art. 107 ust. 5 ustawy wynika, że pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc, złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, a odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony już został pogląd, zgodnie z którym rodzinny wywiad środowiskowy stanowi swoiste postępowanie dowodowe. W świetle wyżej powołanych regulacji prawnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej oraz trafnie powołanych przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji regulacji prawnych zawartych w aktach wykonawczych wydanych na podstawie delegacji prawnych zawartych w ustawie, rodzinny wywiad środowiskowy stanowi istotny element postępowania dowodowego w sprawach dotyczących przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga, że obowiązek współdziałania osoby z organem pomocy społecznej dotyczy również sporządzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji i powinien polegać na udzieleniu organowi niezbędnych informacji, wskazywaniu i precyzowaniu zgłaszanych potrzeb. Obowiązek ten dotyczy jednak osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. (por. m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10.12.2009 r. sygn. IV SA/Wr 376/09, CBO NSA, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10.09.2008 r. sygn. IV SA/Po 151/08, Lex nr 483742). Trafnie także zauważa organ odwoławczy, że wywiad środowiskowy jest koniecznym elementem służącym ustaleniu sytuacji osoby ubiegającej się o udzielenie pomocy. Sposób przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz dokumenty niezbędne do ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin określono w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 ze zm.). Z przepisów § 2 pkt 3, pkt 4 i pkt 5 tego rozporządzenia wynika, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Pracownik socjalny przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z niej wynikające stanowiące podstawę planowania pomocy. W § 7 rozporządzenia wskazano, na podstawie jakich dokumentów ustala się sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny. Zgodzić się w tej sytuacji należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że rozpatrując wniosek Z.D. wszczynający postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji powinien przeprowadzić wywiad środowiskowy ze Z.D., a nie z jej mężem. Uniemożliwienie przez męża wnioskodawczyni przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie może skutkować odmową przyznania wnioskowanych przez wnioskodawczynię świadczeń z pomocy społecznej bez podjęcia przez rozpatrujący sprawę organ działań zmierzających do ustalenia mających znaczenie w sprawie okoliczności faktycznych, o jakich mowa w art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W sytuacji, gdy mąż wnioskodawczyni odmówił wpuszczenia pracowników socjalnych do mieszkania, organ pierwszej instancji winien był zwrócić się na piśmie do wnioskodawczyni, wyznaczając jej termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, bądź przeprowadzić wywiad w terminie dla niej dogodnym i przez nią zaproponowanym. Skoro ten istotny element postępowania dowodowego w sprawie nie został przeprowadzony, a ponadto ustalenia wymagał fakt, czy organ winien był przeprowadzić w sprawie wywiad środowiskowy czy jego aktualizację, trafnie organ odwoławczy uznał, nie dysponując jakimikolwiek ustaleniami na temat sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawczyni i jej rodziny, że rozpatrując odwołanie nie może wydać innej decyzji, niż decyzja kasacyjna, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. W tej sytuacji decyzję zaskarżonej treści uznać należy za prawidłową. W niczym bowiem nie uchybia ona prawu. Odnosząc się do poniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organy administracji publicznej art. 16 i art. 17 ustawy z 11 maja 1995 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 368 oraz Dz. U. Nr 104, poz. 515) należy zauważyć, że opublikowaną w Dzienniku Ustaw z 1995 r. Nr 74 pod poz. 368 ustawą z dnia z 11 maja 1995 r. jest ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, której to ustawy organy rozpatrujące sprawę nie mogły w żaden sposób naruszyć, z uwagi na to, że ustawa ta została uchylona z dniem 1 stycznia 2004 r. przez art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Zaś powołana w skardze ustawa opublikowana w Dzienniku Ustaw z 1995 r. Nr 104 pod poz. 515 jest pierwszą zmianą do w/w nieobowiązującej już ustawy z dnia z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Za bezprzedmiotowy, a w związku z tym niewymagający wydawania odrębnego orzeczenia, uznać należało zawarty w skardze wniosek skarżącej o wyłączenie od rozpoznawania jej spraw A. G. i Z. R. . Osoby te bowiem nie są sędziami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przed którym miała toczyć się sprawa zainicjowana skargą z dnia 5 maja 2010 r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] 2010 r. nr [...]. Do kognicji Sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny nie należy rozpoznawanie wniosków strony o wyłączenie od rozpoznania sprawy administracyjnej pracowników organu administracji publicznej. Skoro zatem zaskarżona decyzja w niczym nie narusza prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło