IV SA/Wr 326/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 18 marca 2025 r. nr SKO/RŚ-423/23/2025 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz strony skarżącej S. G. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi S. G. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, organ drugiej instancji), z dnia 18 marca 2025 r. (nr SKO/RŚ-423/23/2025) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Kunice z dnia 15 stycznia 2025 r. (nr GOPS.SR.4702.2.29.2025), wydaną w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowił następujący stan faktyczny oraz prawny: W dniu 23 listopada 2021 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kunicach wpłynął wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. P. (urodzoną w [...] r.). Decyzją z dnia 22 grudnia 2021 r. Wójt Gminy odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia. Po rozpoznaniu odwołania strony, SKO decyzją z dnia 31 stycznia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję z dnia 22 grudnia 2021 r. Wyrokiem z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 215/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zwrócił uwagę na potrzebę uzupełnienia ustaleń faktycznych odnośnie do zakresu czynności opiekuńczych oraz tego, w jakim dokładnie wymiarze czasowym te czynności są wykonywane, a także – o jakich porach dnia i nocy. Skarga kasacyjna, jaką SKO wywiodło od wyroku WSA we Wrocławiu, została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 2476/22. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Wójt Gminy ponownie odmówił stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o czym organ ten orzekł w decyzji z dnia 20 maja 2024 r., nr GOPS.SR.4702.2.35.2024MM. Po rozpoznaniu odwołania strony, SKO decyzją z dnia 19 września 2024 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu SKO podniosło, że podnoszone przez stronę okoliczności związane z zakresem opieki nie zostały wystarczająco wyjaśnione i udokumentowane. Zwróciło nadto uwagę na konieczność wyjaśnienia opisanych w decyzji sprzeczności w zgromadzonym materiale dowodowym. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Wójt Gminy odmówił stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o czym organ ten orzekł w decyzji z dnia 23 października 2024 r., nr GOPS.SR.4702.2.39.2024MM. Po rozpoznaniu odwołania strony, SKO decyzją z dnia 9 grudnia 2024 r. nr SKO/RŚ-423/202/2024 ponownie uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu tej decyzji SKO wskazało na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego sprawy poprzez przedłożenie dokumentacji medycznej B. P. (potwierdzającej przebieg leczenia i rehabilitacji) od grudnia 2021 r. Zwróciło także uwagę na niezbędność przedłożenia czytelnego zaświadczenia wystawionego przez lekarza [...] (przedstawione przez stronę zaświadczenia z dnia [...] r. zostało napisane odręcznie w sposób nieczytelny). W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Wójt Gminy odmówił stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o czym organ ten orzekł w decyzji z dnia 15 stycznia 2025 r., nr GOPS.SR.4702.2.29.2025. W uzasadnieniu tej decyzji organ opisał czynności podjęte po wydaniu wyroków sądów administracyjnych oraz po wydaniu przez SKO decyzji z dnia 9 grudnia 2024 r. o uchyleniu w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Wskazał, że po otrzymaniu decyzji kasacyjnej SKO z dnia 9 grudnia 2024 r. organ pierwszej instancji wezwał stronę do przedstawienia dodatkowej dokumentacji wniosku. Następnie odnotował, że wnioskodawczyni przedstawiła: - zaświadczenie o stanie zdrowia matki, wystawione przez [...] dr T. K. (w ramach prywatnej praktyki lekarskiej), z którego wynika, że rokowanie jest średnie, matka strony wymaga dalszego leczenia usprawniającego oraz stosowania leków; - faktury za zakupione wkłady anatomiczne; - oświadczenie, że nie posiada faktur za zakupione artykuły chłonne w 2024 r.; - historię choroby matki z Ośrodka Zdrowia w Kunicach (z której wynika, że dla matki zalecane są pieluchomajtki); - kartę leczenia szpitalnego z dnia [...] r., z którego wynika, że B. P. w okresie od [...] r. do [...] r. przebywała na oddziale [...]. W dalszej kolejności stwierdził, że niepełnosprawność B. P. powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia, co w myśl art. 17 ust. 1b u.p.s. (nie zmienionego przez ustawodawcę pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13) stanowi o niespełnieniu przesłanek ustawowych do przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 17 poprzez jego zastosowanie i pominięcie, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2024 r., sygn. akt K 38/13 doszło do stwierdzenia niekonstytucyjności części normy prawnej tego przepisu, tj. w zakresie w jaki przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Jak argumentował, w obecnym stanie prawnym, nie jest dopuszczalne oparcie decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał w powołanym wyżej orzeczeniu w sprawie o sygn. akt K 38/13. Po rozpoznaniu tego odwołania, SKO decyzją z dnia 18 marca 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Z treści uzasadnienia decyzji SKO wynika, że podstawę prawną oceny złożonego przez stronę wniosku stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 323; dalej: u.ś.r.). Przy czym, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, przy ocenie zasadności zgłoszonego we wniosku żądania należało pominąć brzmienie art. 17 ust. 1bu.ś.r. W nawiązaniu do powyższego SKO stwierdziło, że odmawiając stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w powołaniu na art. 17 ust. 1b u.ś.r. (jego niekonstytucyjne brzmienie w zakresie przyjęcia wieku powstania niepełnosprawności jako jednego z kryterium ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego) organ pierwszej instancji rażąco naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Następnie, SKO przytoczyło brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. a następnie odniosło się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, z uwzględnieniem wyników uzupełniającego postępowania dowodowego, jakie organ pierwszej instancji przeprowadził po wydaniu wyroku przez sąd administracyjny pierwszej i drugiej instancji, a następnie, po wydaniu przez SKO dwóch decyzji kasacyjnych, tj. z dnia 19 września 2024 r. oraz z dnia 9 grudnia 2024 r. I tak, w wydanej decyzji SKO wskazało, że podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. pracownik socjalny ustalił, że strona mieszka i gospodaruje wspólnie z niepełnosprawną matką B. P., która wymaga pomocy i opieki osoby drugiej. Wnioskodawczyni pomaga matce we wszystkich czynnościach życia codziennego. Podopieczna, ze względu na porażenie prawej strony ciała (stan po udarze) nie chodzi samodzielnie, nie pisze, w gorszych dniach nie jest w stanie spożywać posiłków. Strona pomaga matce w myciu, ubieraniu, przygotowuje posiłki, podaje leki, towarzyszy w wizytach lekarskich, sprząta, pierze, gotuje itd. Większość czasu, matka strony spędza w łóżku bądź w fotelu. Ma trudności w przemieszczaniu się - porusza się przy pomocy chodzika po równych powierzchniach lub na wózku. W ankiecie dotyczącej sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z dnia [...] r. strona podała, że matka nie jest w stanie przebywać codziennie sama w domu (nie jest w stanie wykonać żadnych czynności samodzielnie wokół siebie). Jest niestabilna ruchowo, często wzrasta jej ciśnienie. Oprócz bardzo wysokiego ciśnienia matka ma problem z nerkami i nietrzymaniem moczu, cierpi na bóle kręgosłupa z powodu pęknięcia 5 kręgów (po upadku) oraz ma niedowład prawej strony ciała po wylewie. Bez pomocy wnioskodawczyni, matka nie jest w stanie poruszać się sama po domu (sama jedynie stoi przy pomocy balkonika), nie jest w stanie sama przebrać łóżka ani nie przygotuje posiłku. Opieka nad matką zajmuje stronie 12 godzin na dobę i sprowadza się do takich czynności jak: poranna i wieczorna toaleta (łazienka nie jest przystosowana dla osoby niepełnosprawnej), toaleta również, co utrudnia korzystanie z niej, mycie głowy i całego ciała, przebieranie bielizny oraz ubrania po zmoczeniu się, pomoc przy rozbieraniu się, pomoc przy przemieszczaniu się, asystowanie podczas spacerów, zmiana pościeli, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, robienie prania, palenie w piecu by nagrzać wodę (brak ciepłej wody), podawanie lekarstw, mierzenie ciśnienie, pomoc w przemieszczaniu się, pomoc w rozebraniu się, chodzenie na wizyty lekarskie, realizacja recept. Strona opisała dodatkowo godzinowy plan czynności opiekuńczych, których szczegółowy opis SKO przedstawiło w decyzji. Do akt sprawy dołączono dokumentację medyczną B. P. od 2014 r., w tym w szczególności, kartę informacyjną leczenia szpitalnego na Oddziale N. z Pododdziałem U. w okresie od [...] r. do [...] r., kartę informacyjną pobytu na Oddziale R. w okresie od [...] r. do [...] r., opinię lekarza prowadzącego z dnia [...] r., wystawioną przez lekarza specjalistę [...], zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. oraz nieczytelne zaświadczenie o stanie zdrowia matki z dnia [...] r., wystawione przez specjalistę [...]. W dniu 15 stycznia 2025 . strona przedstawiła również – fakturę na zakup wkładów anatomicznych wraz z oświadczeniem, że nie posiada faktur za artykuły chłonne zakupione w internecie w roku 2024 r. Nadto również, dodatkową dokumentację medyczną matki, tj. historię choroby z poradni ogólnej Ośrodka Zdrowia w Kunicach (przychodni POZ), kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia [...] r. oraz zaświadczenie o stanie zdrowia matki z dnia [...] r., wystawione przez specjalistę [...]. Analizując dokumentację medyczną organ drugiej instancji stwierdził, że z dokumentacji tej nie wynika aby wkrótce po zakończeniu leczenia i rehabilitacji medycznej po przebytym przez matkę udarze doszło do znaczącego pogorszenia się jej stanu zdrowia, co by mogło uzasadniać tak odmienną opinię lekarza POZ na temat stanu zdrowia matki od oceny wyrażonej prze specjalistę [...] w karcie leczenia szpitalnego. SKO zwróciło uwagę, że z przedłożonej dokumentacji medycznej z poradni ogólnej Ośrodka Zdrowia w Kunicach wynika, że matka strony jeszcze przed udarem w sierpniu 2021 r. objęta była długotrwałym leczeniem, na co wskazują zapisy "kontynuacja leczenia", w tym również zapis z 2 grudnia 2021 r. czyli tuż przed wystawieniem ([...] r.) dokumentu pt. "Opinia lekarza prowadzącego". W nawiązaniu do treści tej opinii SKO zwróciło uwagę, że dokument ten został wystawiony zaocznie, a jego treść: "B. P. wymaga pomocy w formie usług opiekuńczych w zakresie pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opieki higienicznej, pielęgnacji, pacjenta leżąca, porusza się z pomocą drugiej osoby, wymaga pomocy przy jedzeniu, ubieraniu i innych czynnościach" musiała zostać wydana na podstawie tylko samego oświadczenia strony. Odnotowało, że również wydanie zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. o treści: "B. P. ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki drugiej osoby" mogło nastąpić zaocznie, a uzyskanie zaświadczenia było jedynym celem wizyty. W ramach analizy dokumentacji medycznej B. P. SKO dostrzegło, że strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających przebieg leczenia u specjalisty [...] oraz rehabilitacji matki od grudnia 2021 r. Zwróciło uwagę, że jedynym dołączonym do akt sprawy dokumentem wystawionym przez lekarza specjalistę [...] jest zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia [...] r. (prawdopodobnie powtarzające treść zaświadczenia z dnia [...] r., wypełnionego mało czytelnie), w którym lekarz powołał się tylko na karty leczenia szpitalnego i rehabilitacyjnego po udarze w sierpniu 2021 r., potwierdzając, że: "po leczeniu szpitalnym (patrz karty informacyjne) i leczeniu rehabilitacyjnym stan uległ poprawie, ale pacjentka wymaga nadal leczenia farmakologicznego i rehabilitacji". Organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że z powyższego dokumentu nie wynika, aby po zakończeniu wspomnianego leczenia nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia matki strony w związku z przebytym udarem. Ponadto w zaświadczeniu lekarz [...] nie stwierdził, że występuje niedowład mający znaczący wpływ na możliwość poruszania się, możliwość pisania, powodujący niestabilność ruchową i konieczność towarzyszenia B. P. podczas poruszania się. Zgodnie z argumentacją przedstawioną w decyzji SKO, opis aktualnego stanu zdrowia B. P. wynika z epikryzy karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] r., według której specjalista [...] potwierdził: "przeprowadzono leczenie, usprawniającą fizjoterapię oraz terapię zaburzeń mowy, obecnie stan ogólny chorej dobry, neguje jakiekolwiek skargi, samopoczucie określa jako dobre, badaniem [...] przytomna, w prostym kontakcie słownym, adekwatnie spełnia polecenia, stwierdza się cechy nieznacznej afazji ruchowej, bez objawów oponowych, w zakresie nerwów czaszkowych bez porażeń, w zakresie kończyn siła bez deficytu, odruchy głębokie) słabe/wątpliwe, napięcie mięśniowe prawidłowe, czucie powierzchniowe, głębokie - bez zaburzeń, próby zbornościowe wykonuje prawidłowo, objawy piramidowe patologiczne nieobecne, chód samodzielny, sprawny, wypisana do domu w stanie optymalnej poprawy. W nawiązaniu do treści tej epikryzy organ drugiej instancji zaznaczył, że ocena stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej i wynikających z niego ograniczeń może być dokonana wyłącznie przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę w zakresie medycyny po przeprowadzeniu badań, które tę ocenę umożliwiają. Wyraził również pogląd, że "[...] obserwacje pracownika socjalnego podczas wywiadu środowiskowego mogą być poczynione tylko w momencie jego przeprowadzania, w związku z czym nie mogą być traktowane jako dowód potwierdzający stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz faktyczny zakres opieki, zwłaszcza w sytuacji powoływania się na sprawowanie tej opieki całodobowo. Ustalenia pracownika socjalnego muszą się więc opierać głównie na oświadczeniach strony i osoby objętej opieką. Przy czym pamiętać należy, że oświadczenia składane są przez osobę zainteresowaną treścią rozstrzygnięcia w zakresie uzyskania prawa do świadczenia, zatem nie mogą stanowić głównego dowodu w sprawie." Zdaniem SKO, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] r. wynika, że matka strony jest w stanie chodzić samodzielnie i sprawnie oraz nie występują zaburzenia czucia, siły kończyn i w zakresie napięcia mięśniowego, nie stwierdzono niedowładu, natomiast afazję ruchową stwierdzono tylko w stopniu nieznacznym. Według treści w/w dokumentu, obecnie nie występują już u podopiecznej strony trudności w poruszaniu się, a nieznaczna afazja ruchowa nie uniemożliwia samodzielnego wykonywania czynności związanych z jedzeniem, ubieraniem się, myciem, korzystaniem z toalety, wstawaniem z łóżka. W podsumowaniu SKO stwierdziło, że obecnie matka strony faktycznie nie jest osobą wymagającą stałej pomocy innej osoby, a stan jej zdrowia nie wymaga sprawowania opieki wynikającej z jej niepełnosprawności w takim zakresie, że aktualnie wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową strony jako opiekuna. Strona nie udowodniła, że matka wymagała i nadal wymaga szczególnej opieki wynikającej z jej niepełnosprawności, a tym samym nie udowodniła faktu objęcia matki opieką związaną bezpośrednio z jej niepełnosprawnością, a nie tylko z udzielaniem pomocy i wsparcia osobie w podeszłym wieku. W decyzji zaznaczono, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością dorosłych dzieci, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Wyrażono również pogląd, że takie czynności jak - przygotowywanie posiłków, dawkowanie leków, prowadzenie gospodarstwa domowego czy kontakty z lekarzem nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności strony. Czynności te mogą być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym lub też stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, co tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwania strony z matką nie może stanowić usprawiedliwienia dla powstrzymywania się (niepodejmowania czy rezygnacji) od wykonywania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki nad matką. W treści decyzji, organ drugiej instancji zwrócił nadto uwagę, że według oświadczenia strony, przyczyną rezygnacji z zatrudnienia za granicą w okresie od kwietnia 2019 r. do końca lipca 2021 r. było pogorszenie się stanu zdrowia matki i przyjęcie jej do szpitala[...] r. W nawiązaniu do powyższego wskazał, że matka strony przebywała na leczeniu szpitalnym od [...] r. do [...] r. Wskazując na powyższe wyraził stanowisko, że strona mogła rozpocząć sprawowanie osobistej opieki nad matką dopiero po jej powrocie z pobytu na oddziale [...]. Przy czym – jak następnie argumentował – stan zdrowia matki w dniu opuszczenia tego oddziału, tj. [...] r., wynika z epikryzy karty informacyjnej Oddziału R.. Natomiast złożone przez stronę w dniu 2 grudnia 2021 r. oraz 7 grudnia 2021 r. oświadczenia dotyczące zakresu koniecznych czynności opiekuńczych wynikających ze stanu zdrowia matki znacznie odbiegają od oceny dokonanej przez specjalistę [...] ordynatora Oddziału. Podniósł, że strona nie wyjaśniła ani nie udokumentowała, że po powrocie matki z leczenia, tj. po dniu [...] r., nastąpiło drastyczne pogorszenie stanu jej zdrowia, w związku z czym faktyczne czynności opiekuńcze wykonywane przez stronę konieczne są w takim zakresie, jak to wynika ze złożonych oświadczeń w pismach z dnia 2 grudnia 2021 r. oraz w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 7 grudnia 2021 r. jak również z ankiety oraz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. Jednocześnie zaakcentował, że z informacji zawartych w karcie informacyjnej z pobytu matki strony na Oddziale R. w okresie od [...] r. do [...] r. m. in. wynika, że w dniu 22 września 2021 r. terapeuta zajęciowy stwierdził, że: "pacjentka uczestniczyła we wspólnych zajęciach relaksacyjnych ) (muzykoterapia - uczestniczyła we wspólnych wieczorkach muzycznych), pogadankach na temat zdrowego stylu życia, zajęciach świetlicowych (gry planszowe, ćwiczenia zręcznościowe i manipulacyjne m. in. rzuty piłek i woreczków do kosza, ćwiczenia optisensoryczne z wykorzystaniem tablic optisensorycznych). Chętnie uczestniczyła w ergoterapii, także w ludoterapii m, in: uczestniczyła w quizie zespołowym, poprawiającym zdolności kojarzeniowe (rozpoznawanie twarzy popularnych aktorów i piosenkarzy na podstawie fotografii), szczególnie wyróżniła się przy pielęgnacji roślin doniczkowych (hortiterapia) oraz drobnych pracach porządkowych na tarasie, których celem było dbanie o estetykę. Pacjentka wykazała bardzo dobrą motywację, systematycznie brała udział w proponowanej terapii zajęciowej. Pacjentka bardzo życzliwa, koleżeńska, chętnie pomagała innym pacjentom, np. przy przygotowywaniu herbat ziołowych, kawy. U pacjentki nastąpiła poprawa w codziennym funkcjonowaniu ruchowym i relacjach społecznych." Z kolei [...] ocenił (konsultacja z dnia 28 września 2021 r.), że w wyniku ćwiczeń przywrócono umiejętność pisania prawą ręką. Zdaniem SKO, przytoczone fakty uzasadniają przyjęcie, że obecnie, brak aktywności zawodowej strony nie jest spowodowany wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad matką, a zatem w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a czynnościami opiekuńczymi przy matce. Wnioskodawczyni nie spełnia wobec tego przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o jakiej mowa w art.1 7 ust. 1 u.ś.r., co uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. B. P. złożyła oświadczenie, że córka sprawuje nad nią stałą opiekę, gdyż ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, jest niestabilna ruchowo. Córka potrzebna jest we wszystkich czynnościach życia codziennego, do podawania leków, ubierania, przygotowania i podania posiłków, wizyt lekarskich, mycia, zmiany pampersów itd. Oświadczyła, że nie może funkcjonować bez pomocy córki. Pracownik socjalny odnotował, że B. P. ze względu na niedowład prawej strony ciała nie jest w stanie napisać oświadczenia, dlatego napisano w jej imieniu i odczytano w obecności córki. W skardze na decyzję SKO z dnia 18 marca 2025 r., skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. na skutek przyjęcia, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu skargi przytoczyła brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. i podniosła, że opieka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie musi być całodobowa. W rozwinięciu tej argumentacji strona odwołała się do treści uzasadnienia wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z dnia 16 września 2021 r., wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 577/21, w którym Sąd ten wyjaśnił, jak należy rozumieć zawarty w ustawie o świadczeniach rodzinnych zwrot "stałej" oraz "długotrwałej" opieki. W powołaniu na ten wyrok skarżąca argumentowała, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako warunku wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości oraz opieka długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Podkreśliła nadto, że istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby niepełnosprawnej. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, a nadto, o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Ewentualnie, o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Strona zgłosiła również wniosek o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja SKO z dnia 18 marca 2025 r., wydana w przedmiocie odmowy ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad matką. Z niespornych ustaleń faktycznych wynika, że strona wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do wspomnianego świadczenia w listopadzie 2021 r. Matka strony jest osobą legitymującą się orzeczeniem z dnia [...] r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji od [...] r. W sierpniu 2021 r. matka strony przeszła udar niedokrwienny mózgu. Wedle oświadczenia wnioskodawczyni, pogorszenie się stanu zdrowia matki w lipcu 2021 r. a następnie udar jaki matka strony przeszła w dniu [...] r. stały się przyczyną dla której strona zrezygnowała z zatrudnienia za granicą i wróciła do kraju by podjąć się opieki nad matką jako jedyna osoba w rodzinie mogąca to uczynić (strona jest jedynaczką). Materialno-prawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. przepis ten brzmiał następująco: Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak to wynika z treści zaskarżonej decyzji, analizując całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego SKO doszło do przekonania, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie albowiem czynności, jakie strona wykonuje przy matce w związku z opieką nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę, w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zebrany w sprawie nie wyklucza przyjęcia wniosku przeciwnego, aczkolwiek na tym etapie sprawy Sąd nie przesądza o kwestii spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 uś.r. Niewątpliwym jest, że osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne winna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który obiektywnie zmusza do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie daje możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1204/24 należy powtórzyć, że norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że w przywołanej regulacji brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. Przejawem opieki będzie również wyręczanie osoby z niepełnosprawnością w jej normalnych, codziennych czynnościach życiowych, którym z uwagi na swój stan zdrowia nie może sprostać (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1051/25). Jeśli chodzi o zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazać trzeba, że był on kilkukrotnie uzupełniany w ramach ponownego rozpoznania sprawy. Otóż, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 215/22, została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja SKO z dnia 31 stycznia 2022 r. o odmowie przyznania stronie wnioskowanego świadczenia oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z uwagi na dostrzeżone przez Sąd uchybienia procesowe związane z brakiem przeprowadzenia przez organy wyczerpującego postępowania dowodowego. Stanowisko Sądu pierwszej instancji podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 2476/22 oddalającym skargę kasacyjną organu. Potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie dostrzegło także SKO orzekając już w postępowaniu prowadzonym po wydaniu w/w wyroków sądów administracyjnych. Kolejne decyzje organu drugiej instancji, tj. z dnia 19 września 2024 r. z dnia 9 grudnia 2024 r. uchyliły decyzje organu pierwszej instancji ze wskazaniem wyjaśnienia okoliczności związanych z zakresem opieki oraz usunięcia sprzeczności w zebranym materiale dowodowym. W ramach uzupełnienia materiału dowodowego po wydaniu wymienionych wyżej wyroków sądów administracyjnych a także - wydanych po tych wyrokach - dwóch decyzji kasacyjnych organu drugiej instancji podjęto następujące czynności procesowe ukierunkowane na uzupełnienie dotychczasowego materiału dowodowego w sprawie: 1. wezwano stronę do dostarczenia: - uzupełnionej ankiety dotyczącej sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (tzw. ankieta nr 1) oraz ankiety przedstawiającej godzinowy plan dnia czynności wykonywanych wobec osoby niepełnosprawnej (tzw. ankieta nr 2), - aktualnej dokumentacji medycznej B. P.; 2. zwrócono się do kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kunicach o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, zgodnie z art. 23 ust. 4aa ustawy o świadczeniach rodzinnych. 3. zwrócono się do pełnomocnika strony (w następstwie zaleceń pomieszczonych w decyzji kasacyjnej SKO z dnia 19 września 2024 r.) do dostarczenia następujących dokumentów: - oceny/opisu [...] w którym powinny znajdować się następujące informacje: ocena siły mięśni, odruchów, czucia, koordynacji ruchów i innych funkcji układu nerwowego; [...] powinien wypowiedzieć się w kwestii bólu kręgosłupa i wpływu na możliwość poruszania; - dowodu zlecenia na wyroby medyczne (tj. wyroby chłonne), wydane w 2024 r. przez lekarza POZ lub lekarza specjalistę, które uprawnia na refundacji z NFOZ; - dowodu zakupów wyrobów medycznych; 4. wezwano pełnomocnika strony (w następstwie zaleceń pomieszczonych w kolejnej decyzji kasacyjnej SKO, tj. decyzji z dnia 9 grudnia 2024 r.) do dostarczenia następujących dokumentów: - dokumentacji medycznej B. P. od grudnia 2021 r., potwierdzającej przebieg leczenia i rehabilitacji; - czytelnego zaświadczenia wystawionego przez lekarza [...] (zaznaczając, że złożone do akt sprawy zaświadczenie lekarza tej specjalności z dnia [...] r. jest nieczytelne), przedstawiającego aktualny stan jej zdrowia z uwzględnieniem informacji, czy B. P. ma niedowład prawej strony ciała, który powoduje brak możliwości pisania, czy niedowład skutkuje brakiem możliwości samodzielnego poruszania się i niestabilność ruchową); - dowodu zlecenia na wyroby medyczne (tj. wyroby chłonne), wydane w 2024 r. przez lekarza POZ lub lekarza specjalistę, które uprawnia na refundacji z NFOZ; - faktur za zakupione materiały chłonne oraz leki w 2024 r. W następstwie tych wystąpień przeprowadzono dowód z następujących czynności procesowych i dokumentów: 1. z wywiadu środowiskowego z dnia [...] r.; 2. oświadczenia B. P. złożonego ustnie podczas tego wywiadu i spisanego przez pracownika przeprowadzającego wywiad środowiskowy; 2. z dokumentów przedłożonych przez stronę, tj.: - wypełnionej ankiety (z dnia 9 maja 2024 r.) dotyczącej sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką; - wypełnionej ankiety (z dnia 9 maja 2024 r.) w której ujęty został godzinowy plan dnia czynności wykonywanych wobec niepełnosprawnej matki; - oświadczenia strony; - zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. wystawionego przez specjalistę [...] o treści: "ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki osoby drugiej"; - faktur VAT (oraz paragonów) za zakup leków; - paragonów na zakup materiałów chłonnych; - faktury zakupu w roku 2025 r. wkładów anatomicznych oraz oświadczenia skarżącej odnośnie do tego, że nie posiada faktur zakupu materiałów chłonnych za 2024 r. (ze wskazaniem, ze artykuły te zostały zakupione przez nią w internecie); - karty informacyjnej leczenia szpitalnego B. P. z dnia [...] r., w związku z jej pobytem w dniach [...] r. na Oddziale N. z Pododdziałem U. Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w L.; - zaświadczenia o stanie zdrowia B. P. z dnia [...] r. wystawionego przez lekarza specjalistę [...]; - historię choroby matki z poradni Podstawowej Opieki Zdrowotnej. W ocenie Sądu, SKO w zaskarżonej decyzji dokonało wybiórczej a przez to błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie wystąpienia przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. SKO nie rozważyło wszechstronnie zebranego materiału dowodowego oraz wydało decyzję o odmowie ustalenia stronie prawa do wnioskowanego świadczenia przy dostrzeżonych przez ten organ i niewyjaśnionych rozbieżnościach wynikających z zebranego materiału dowodowego. Z niespornych ustaleń faktycznych sprawy wynika, że skarżąca opiekuje się matką. Stanowiska stron w prowadzonym przed Sądem sporze dotyczą natomiast oceny, czy opieka ta spełnia normatywne kryteria z art. 17 ust. 1 u.ś.r. a zatem czy w sprawie został spełniony konieczny związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia (jego rezygnacją) a zakresem czynności opiekuńczych jakich wymaga matka strony w codziennym funkcjonowaniu Jak wynika z akt sprawy, matka strony jest osobą w podeszłym wieku (ur. w [...] r.) i schorowaną. Oprócz typowych schorzeń z jakimi zmagają się zwykle osoby starsze (nadciśnienie, choroby kręgosłupa), jej kondycję zdrowotną definiują także – przewlekła choroba nerek, przebyty nowotwór trzonu macicy oraz jelita grubego a nadto, przebyty w sierpniu 2021 r. udar niedokrwienny mózgu (z częściowym niedowładem), jaki matka strony przeszła w sierpniu 2021 r. Z dostarczonej przez stronę dokumentacji medycznej, tj. Karty Informacyjnej D. sp. z o.o. Oddział R. z dnia [...] r. wynika, że skutkiem przebytego udaru niedokrwiennego mózgu był niedowład połowiczy prawostronny. W chwili przyjęcia na Oddział pacjentka nie chodziła, siadała z asekuracją, wymagała pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego. W wyniku zastosowanej [...] – uzyskano poprawę sprawności ruchowej, częściowe wycofanie niedowładu, lepszy stereotyp chodu. W ankiecie sporządzonej w dniu 2 grudnia 2021 r. strona podała, że matka strony ma problemy z samodzielnym poruszaniem się po mieszkaniu z uwagi na zaburzenia równowagi po udarze. Zgodnie z tą ankietą, matka strony ma niesprawną prawą stronę ciała, zwłaszcza rękę. Z tego względu, wymaga asystowania we wszystkich czynnościach życia codziennego. W kwestionariuszu wywiadu środowiskowego sporządzonego w dniu 7 grudnia 2021 r. pracownik socjalny odnotował, że matka strony jest osobą w większości leżącą, porusza się przy pomocy osoby drugiej, wymaga stałej pomocy i opieki, w tym pieluchowania i wzmożonej higieny z uwagi na częste oddawanie moczu i brak kontroli nad oddawaniem stolca. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 215/22 uchylając wydane w sprawie decyzje organów administracji publicznej zwrócił jednocześnie uwagę, że zawarty we wspomnianym kwestionariuszu opis zakresu czynności opiekuńczych wymaga jednoznacznego wyjaśnienia w zakresie tego, jakie konkretnie czynności strona podejmuje w zakresie pielęgnacji, higieny osobistej, karmienia, wykonywania czynności samoobsługowych, prowadzenia gospodarstwa domowego i ułatwiania kontaktów ze środowiskiem, w jakim dokładnie wymiarze czasowym te czynności są dokonywane, a także - o jakich porach dnia i nocy. Zbadania wymaga zwłaszcza, czy skarżąca zapewnia matce możliwości leczenia zarówno w aspekcie wizyt lekarskich, jak i farmakoterapii i właściwej diety (na tę okoliczność należy zwrócić się do strony o przedstawienie stosownych oświadczeń i innych dowodów). Organ pomocowy powinien określić, czy podjęcie jakiejkolwiek aktywności .zawodowej przez skarżącą musiałoby się odbyć ze szkodą dla jej matki, bowiem, ta nie miałaby wówczas zapewnionej odpowiedniej dla niej opieki. W kwestionariuszu wywiadu środowiskowego jaki został przeprowadzony w dniu [...] r., a zatem po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydanych w sprawie decyzji, pracownik socjalny odnotował, że wnioskodawczyni pomaga mamie we wszystkich czynnościach życia codziennego. Matka strony ze względu na porażenie prawej strony ciała (stan po udarze) nie chodzi samodzielnie, nie pisze, w gorszych dniach nie jest w stanie spożywać posiłków. Wnioskodawczyni pomaga mamie w myciu się, ubieraniu, przygotowuje posiłki, podaje leki, sprząta, pierze, gotuje, towarzyszy przy wizytach lekarskich. Matka strony większość czasu spędza bądź w łóżku, bądź w fotelu w domu. Ma trudności z poruszaniem się – porusza się przy pomocy chodzika. We wszystkim asystuje jej strona. Wypełniając ankietę dotyczącą sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (ankieta z dnia 9 maja 2024 r.) wnioskodawczyni zaznaczyła, że bez jej pomocy mama nie porusza się samodzielnie po mieszkaniu (sama jedynie stoi przy pomocy balkonika). Jest niestabilna ruchowo (kilka razy już upadła). Strona wskazała, że jej pomoc przy czynnościach higienicznych jest niezbędna. Matka nie jest w stanie sama się umyć. W mieszkaniu nie ma łazienki oraz toalety przystosowanej do potrzeb osoby niepełnosprawnej, co utrudnia wykonywanie toalety i załatwianie potrzeb fizjologicznych. W ankiecie strona przedstawiła z podziałem na godziny szczegółowy opis czynności opiekuńczych jakie wykonuje przy matce. Z opisu tych czynności wynika min., że strona przygotowuje matce posiłki a w razie potrzeby pomaga także w ich spożywaniu (matka je tylko lewą ręką). Dodatkowo, z przedstawionego przez stronę opisu czynności wynika w szczególności, że strona pomaga matce przemieścić się z łóżka by mogła zjeść obiad, zmienia matce pampersy oraz wykonuje czynności gospodarstwa domowego. Z przedstawionego opisu opieki w nocy wynika, że matka strony często się budzi w nocy i pomimo założonego pampersa, chce wówczas skorzystać z toalety. Strona za każdym razem asystuje matce przy wstawaniu. Zdarza się, że musi matce zmienić ubranie lub pampersa, bądź przebrać całą pościel. W treści oświadczenia z dnia 14 maja 2024 r., jakie B. P. złożyła ustnie i które zostało spisane przez pracownika pomocy społecznej i odczytane w obecności wnioskodawczyni matka strony potwierdziła, że nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować a pomoc córki jest jej niezbędna we wszystkich czynnościach życia codziennego. Pod tym oświadczeniem znajduje się adnotacja, że: "B. P. ze względu na niedowład prawej strony ciała nie jest w stanie napisać oświadczenia samodzielnie. Napisano w imieniu w/w i odczytano w obecności córki." Jak to wynika z wydanych następnie dwóch decyzji kasacyjnych, zdaniem organu drugiej instancji, wskazane przez stronę okoliczności związane z zakresem opieki nie zostały wystarczająco poparte dokumentacją medyczną, wystawioną przez lekarzy specjalistów. W decyzji z dnia 19 września 2024 organ drugiej instancji argumentował m.in., że informacje o stanie zdrowia B. P., zarówno od momentu objęcia jej osobistą opieką przez stronę w listopadzie 2021 r., jak i podczas wywiadu środowiskowego w maju 2024 r., wynikają tylko z oświadczeń złożonych przez stronę, albowiem opinia lekarska z dnia [...] r. ani zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. nie zawierają żadnych szczegółowych informacji w tym zakresie. Odnotował, że stan zdrowia matki skarżącej w dniu opuszczenia Oddziału R. wynika z epikryzy karty informacyjnej z dnia [...] r. Natomiast złożone przez stronę w dniu 2 grudnia 2021 r. oraz 7 grudnia 2021 r. oświadczenia dotyczące koniecznych czynności opiekuńczych wynikających ze stanu zdrowia matki znacznie odbiegają od oceny dokonanej przez specjalistę [...] ordynatora Oddziału. W decyzji z dnia 9 grudnia 2024 r. ponownie uchylając decyzję organu pierwszej instancji organ drugiej instancji wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy strona dostarczyła zaświadczenie o stanie zdrowia matki z dnia [...] r., wystawione przez specjalistę [...], sporządzone odręcznie, w sposób nieczytelny. Strona nie przedłożyła żadnych innych dokumentów w tym zakresie, a organ pierwszej instancji nie wezwał strony do przedłożenia czytelnego egzemplarza wspomnianego zaświadczenia. Zwrócił jednocześnie uwagę, że strona nie dostarczyła dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia oraz przebiegu leczenia matki po przebytym (w dniu [...] r.) udarze i leczeniu na Oddziale R. (w okresie od [...] do [...] r.), oprócz – zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. o treści: "B. P. ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki osoby drugiej" oraz nieczytelnego zaświadczenia o stanie zdrowia z dnia [...] r. wystawionego przez lekarza[...]. Wskazując na powyższe organ drugiej instancji stwierdził, że niezbędne jest przedłożenie do akt sprawy dokumentacji medycznej potwierdzającej przebieg leczenia i rehabilitacji matki od grudnia 2021 r. (skoro według opinii lekarza prowadzącego z dnia [...] r. (specjalisty[...]) "B. P. wymaga pomocy w formie usług opiekuńczych w zakresie pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opieki higienicznej, pielęgnacji, pacjentka leżąca, porusza się z pomocą drugiej osoby, wymaga pomocy przy jedzeniu, ubieraniu i innych czynnościach." Nadto, niezbędne jest również dostarczenie czytelnego zaświadczenia wystawionego przez [...], z którego jednoznacznie wynikałby aktualny stan zdrowia B. P., determinujący zakres wymaganej opieki. W ramach uzupełniającego postępowania dowodowego wezwano stronę do przedstawienia wymienionej wcześniej dokumentacji oraz przeprowadzono dowody z dokumentów przedłożonych przez stronę w następstwie kierowanych do niej wezwań, w tym w szczególności – dowód z Karty Informacyjnej leczenia szpitalnego matki skarżącej na Oddziale N. z Pododdziałem U. z dnia [...] r. To właśnie bazując przede wszystkim na tym dowodzie oraz wspierając się uzupełniająco treścią opisu stanu zdrowia matki skarżącej w dniu wypisu jej z Oddziału R. D., wynikającym z karty informacyjnej z dnia [...] r., SKO doszło do wniosku, że wynikający z w/w dokumentacji stan zdrowia podopiecznej strony nie uzasadnia przyjęcia, że matka wymaga opieki w stopniu pozwalającym stwierdzić spełnienie przesłanek normatywnych do przyznania świadczenie pielęgnacyjnego. Z tak jednoznacznie wyrażoną przez organ drugiej instancji oceną Sąd się nie zgadza i uważa, że została ona podjęta przedwcześnie, albowiem wyprowadzona przez organ drugiej instancji konkluzja w zakresie stanu zdrowia nie została wywiedziona w oparciu o wszechstronnie oceniony i zebrany materiał dowodowy, a w konsekwencji, wydana decyzja o odmowie ustalenia stronie świadczenia pielęgnacyjnego narusza art. 80 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego nałożony na organy administracji publicznej, stanowi gwarancję realizacji zasady prawdy obiektywnej (materialnej) statuowanej przepisem art. 7 k.p.a. Organ administracji publicznej jest zatem zobowiązany do podjęcia czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i do rozpatrzenia tegoż materiału (art. 77 § 1 k.p.a.). Z tego też powodu organy są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Realizacja powyższych obowiązków wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a następnie organ winien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a swoje stanowisko powinien przekonująco uzasadnić (art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.). Wymogu dokonania wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego nie spełnia zabieg polegający na wybiórczym odwołaniu się wyłącznie do niektórych z ustalonych w sprawie okoliczności i pominięcie innych, w szczególności pozostających w sprzeczności, bez oceny ich wiarygodności, czy skonfrontowania z zasadami doświadczenia życiowego i zasadami logiki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 611/25). Ustalenia poczynione w toku wywiadów środowiskowych oraz opis najważniejszych czynności pielęgnacyjnych (szczegółowy opis tych czynności z podziałem na godziny znajduje się w aktach administracyjnych sprawy) zostały opisane we wcześniejszej części rozważań. Zarówno z adnotacji poczynionych przez pracownika pomocy społecznej na kwestionariuszu wywiadu środowiskowego z dnia [...] r., jak i z wypełnionej przez stronę ankiety z dnia 9 maja 2024 r. wynika, że matka strony ma problemy z poruszaniem się, co zasadniczo związane jest z częściowym niedowładem prawej części ciała. W zależności od samopoczucia, zdarza się (z uwagi na ten częściowy niedowład), że matka strony potrzebuje pomocy przy spożywaniu posiłków (je tylko lewą ręką). Czas w domu spędza zasadniczo w łóżku, lub w fotelu. Chodzi przy pomocy balkonika i wymaga w tym czasie również asystowania ze strony córki (samodzielnie tylko stoi oparta o balkonik). SKO, wyprowadzony w sprawie wniosek o tym, że matka skarżącej "aktualnie nie wymaga ciągłej (całodziennej) obecności czy nadzoru" uzasadniał, o czym była już mowa, głównie treścią informacji pomieszczonych w Karcie Informacyjnej jej leczenia szpitalnego na Oddziale N. z Pododdziałem U. z dnia [...] r. oraz uzupełniająco również – treścią Karty Informacyjnej z dnia [...] r., wystawionej w związku z pobytem matki skarżącej (w okresie od dnia [...] r. do [...] r. na Oddziale R. D.). W ocenie Sądu, w/w dokumenty medyczne, jakkolwiek nie można im odmówić waloru dowodowego w sprawie, wymagały oceny w powiązaniu z innymi dowodami w sprawie. Zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 80 k.p.a. obliguje organ administracji publicznej do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu, co innymi słowy oznacza, że wyprowadzony przez organ wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodności i mocy dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2025 r., sygn. akt III OSK 2124/24). Na podstawie wyżej wymienionej dotychczas dokumentacji medycznej (Karcie Informacyjnej z dnia [...] r. oraz karty informacyjnej [...] z dnia [...] r.) można istotnie założyć, że po odbytym udarze, matka strony na skutek hospitalizacji a następnie trzymiesięcznej rehabilitacji [...] w D. uzyskała polepszenie sprawności w stosunku do stanu bezpośrednio po udarze. Polepszenie stanu zdrowia matki w związku z jej rehabilitacją [...] ([...]) co do zasady nie wyklucza przyjęcia, że może ona wymagać pomocy w codziennym funkcjonowaniu w stopniu kolidującym z możliwością kontynuowania czy podejmowania pracy przez jej opiekuna (skarżącą). Prowadzone w sprawie postępowanie administracyjne miało w założeniu służyć potwierdzeniu, bądź zakwestionowaniu wystąpienia przesłanek normatywnych z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ustalenia te w przełożeniu na stan faktyczny miały doprowadzić organy orzekające w sprawie do odpowiedzi na pytanie, czy matka strony z uwagi na ograniczenia zdrowotne wymaga opieki stałej lub długotrwałej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz czy wyłącznie z powodu konieczności sprawowania tej opieki nad matką, skarżąca zrezygnowała czy też nie podejmuje aktywności zarobkowej. Niezwykle istotnym procesowym narzędziem, który co do zasady powinien umożliwić organom administracji publicznej na poczynienie ustaleń w zakresie tego, czy w związku z polepszeniem sprawności B. P. jak to wynika z karty informacyjnej [...] z dnia [...] r. oraz w świetle opisu jej (aktualnego) stanu zdrowia pomieszczonym w Karcie Informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] r., istniejące ograniczenia czy też dolegliwości zdrowotne pozwalają jej na codzienne samodzielne funkcjonowanie i to w sposób nie kolidujący z wykonywaniem przez stronę zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. jest wywiad środowiskowy. Wywiad środowiskowy jest podstawowym dowodem w sprawach dotyczących przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, a jego przeprowadzenie służy weryfikacji występujących wątpliwości dotyczących sprawowanej opieki (art. 23 ust. 4aa u.ś.r.). Jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ właściwy w zakresie jego działania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1222/25). W nawiązaniu do treści kwestionariusza z ostatniego wywiadu środowiskowego (z dnia [...] r.) należy wskazać, o czym była już mowa, że z odnotowanych tam przez pracownika socjalnego informacji wynika, że matka strony ma trudności w przemieszczaniu się – na równych powierzchniach porusza się przy pomocy balkonika. Z uwagi na poudarowe porażenie prawej strony ciała, w gorszych dniach nie jest w stanie samodzielnie spożywać posiłków. Wnioskodawczyni pomaga matce we wszystkich czynnościach życia codziennego. Z adnotacji pracownika socjalnego umieszczonych w rubryce C ("Ustalenia pracownika socjalnego dokonane na podstawie informacji, o których mowa w art. 23 ust. 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych albo w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci") i D ("Wnioski pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad [...]") kwestionariusza wynika, że wnioskodawczyni sprawuje stałą opiekę nad matką, oraz, że z powodu tej opieki nie podejmuje zatrudnienia. W zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji doszedł natomiast do wniosków przeciwnych aniżeli te, które wynikają z adnotacji pracownika socjalnego poczynionych w toku wywiadu środowiskowego jaki miał miejsce w dniu [...] r. Uznał bowiem, bazując na analizie wspomnianej dokumentacji medycznej, że matka strony nie jest osobą wymagającą stałej pomocy innej osoby, "a jej stan zdrowia nie wymaga sprawowania opieki wynikającej z jej niepełnosprawności w takim zakresie, że aktualnie wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową strony jako opiekuna". O czym była już mowa, wyprowadzone przez organ drugiej instancji wnioski bazowały przede wszystkim na analizie epikryzy karty informacyjnej leczenia szpitalnego matki z dnia [...] r. oraz na informacjach pomieszczonych w karcie informacyjnej z pobytu B. P. na Oddziale R. w okresie od [...] r. do [...] r. W swojej argumentacji, organ drugiej instancji wsparł się również zarzutem, że strona nie przedstawiła dokumentów medycznych, które wskazywałby na to, w związku z jakimi niedomaganiami wynikającymi z stwierdzonych chorób marka skarżącej pomaga opieki w zakresie wskazywanym przez skarżącą. Nadto uznał, że przedstawione przez stronę zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia matki miały charakter zbyt ogólny albowiem nie zawierają szczegółowych informacji co do aktualnej kondycji matki. Wyraził przy tym również przekonanie, że: "[...] obserwacje pracownika socjalnego podczas wywiadu środowiskowego mogą być poczynione tylko w momencie jego przeprowadzania, w związku z czym nie mogą być potraktowane jako dowód potwierdzający stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz faktyczny zakres opieki, zwłaszcza w sytuacji powoływania się na sprawowanie tej opieki całodobowo. Ustalenia pracownika socjalnego muszą się więc opierać głównie na oświadczeniach strony i osoby objętej opieką. Przy czym pamiętać należy, że oświadczenia składane są przez osobę zainteresowaną treścią rozstrzygnięcia w zakresie uzyskania prawa do świadczenia, zatem nie mogą stanowić głównego dowodu w sprawie." Sąd dostrzega, że, istotnie, w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] r. (sporządzonej w związku z przyjęciem matki skarżącej w dniu 17 grudnia 2024 r. na Oddział N. z Pododdziałem U. w związku z podejrzeniem udaru mózgu) odnotowano – "chód samodzielny, sprawny". Nadto również: "chora chodząca bez duszności spoczynkowej". Zaś w Karcie Informacyjnej Oddziału R. z dnia [...] r. odnotowano: "Zastosowaną [...] uzyskano poprawę sprawności ruchowej, częściowe wycofanie niedowładu, lepszy streotyp chodu." Nadto również, że "wykorzystując systematycznie jogę palców przywrócono umiejętność pisania prawą ręką". Jak już to zostało podkreślone, jakkolwiek informacje ujęte we wspomnianej dokumentacji stanowią niewątpliwe cenne źródło informacji o stanie zdrowia podopiecznej strony w chwili wypisu ze szpitala, to nie mogą przesądzać ponad wszelką wątpliwość o tym, że skarżąca nie wymaga stałej i długoterminowej pomocy córki w ramach codziennego funkcjonowania. Z kolei dokonaniu pełnych (w znaczeniu wyczerpujących) ustaleń faktycznych w zakresie rodzaju i charakteru niezbędnych czynności opiekuńczych jakich wymaga matka skarżącej na co dzień powinien przede wszystkim służyć wywiad środowiskowy. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, SKO umniejszyło walor dowodowy informacji jakie pracownik socjalny odnotował w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. wyrażając przekonanie, że "ustalenia pracownika socjalnego poczynione w trakcie wywiadu - jako opierające się zasadniczo na oświadczeniach strony i osoby objętej opieką - nie mogą stanowić głównego dowodu w sprawie." Wyrażone w tym względzie stanowisko organu drugiej instancji - co do zasady - nie znalazło akceptacji Sądu. Niewątpliwie, rolą organów orzekających w sprawach przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest kontrola nad tym, aby nie dochodziło do nadużyć w zakresie jego przyznawania. Należy przy tym dostrzec, że kontroli mającej na celu weryfikację faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz rzeczywistego zakresu tej opieki, służy właśnie przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, do którego odwołał się ustawodawca w art. 23 ust. 4aa u.ś.r. Naczelnym bowiem celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w trybie art. 23 ust. 4aa u.ś.r. jest ustalenie, czy rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia pozostaje w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Konsekwentnie, o ile organ zamierza odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na niespełnienie warunku z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., to może to uczynić tylko dysponując prawidłowo zrealizowanym i rzetelnym wywiadem środowiskowym. Co trzeba podkreślić, na wywiad składa się szereg czynności organu wykonywanych przez pracownika socjalnego, takich jak m.in. przesłuchanie strony i jej rodziny pod rygorem odpowiedzialności karnej za udzielenie nieprawdziwych informacji, wykorzystanie istotnych dla sprawy dokumentów oraz przeprowadzenie własnych obserwacji w celu zweryfikowania informacji uzyskanych z innych źródeł dowodowych. Przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893) zawierają wiążące czytelne wytyczne dla pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad. Wytyczne te reguluje § 4 wspomnianego rozporządzenia, zaś w § 4 ust. 2 w/w mowa jest o tym, że: "W ramach przeprowadzonego wywiadu pracownik socjalny dokonuje analizy i diagnozy sytuacji danej osoby lub rodziny i formułuje wnioski z nich wynikające, stanowiące podstawę planowania pomocy." Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że zakres okoliczności podlegających analizie w trakcie wywiadu uwarunkowany jest "rodzajem i zakresem pomocy", czyli zakresem świadczenia pielęgnacyjnego. Ten zaś powinien wynikać ze zlecenia przeprowadzenia wywiadu. Skoro w sprawie organ drugiej instancji powziął wątpliwość odnośnie do tego, czy informacje pomieszczone w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego stanowiły efekt własnych obserwacji pracownika socjalnego, czy też może zostały spisane na podstawie samych tylko słownych oświadczeń składanych przez stronę (jako osobę zainteresowaną) to powinien był zlecić powtórzenie tej czynności celem jej prowadzenia w sposób odpowiadający unormowaniom rozporządzenia oraz wytycznymi dla pracownika socjalnego. Względnie, zlecić powtórzenie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego celem zweryfikowania złożonych przez stronę oświadczeń (w toku wywiadu środowiskowego z dnia [...] r.) z informacjami wynikającymi z dokumentacji medycznej, w tym w szczególności wynikającymi z Karty Informacyjnej Leczenia Szpitalnego z dnia [...] r., na którą powołuje się organ w zaskarżonej decyzji, a który to dokument został przedłożony do akt sprawy później aniżeli wspomniany wywiad środowiskowy (drugi już w sprawie). W nawiązaniu do tej ostatniej uwagi należy przy tej okazji dodatkowo odnotować, że jakkolwiek kwestia samodzielnego poruszania się matki skarżącej w obrębie mieszkania stanowi istotnie element stanu faktycznego, to jednak za równie istotne ustalenia stanu faktycznego w sprawie uznać należy odpowiedź na pytanie, czy jest w stanie samodzielnie, tj. bez konieczności pomocy ze strony osób trzecich załatwiać swoje potrzeby fizjologiczne a także spożywać posiłki. Tymczasem, wyjaśnienia skarżącej były w tym względzie co najmniej niespójne - raz bowiem skarżąca twierdziła, że matka spożywa posiłki tylko lewą ręką i wymaga w związku z tym jej pomocy, innym razem, że pomoc przy spożywaniu posiłków potrzeba jest w razie gorszego samopoczucia matki i słabszego operowania prawą ręką dotkniętą niedowładem. W tym zakresie postępowanie dowodowe wymaga poczynienia precyzyjnych ustaleń oraz oceny czy zakres sprawności kończyn górnych rzutuje na możliwość samodzielnego zaspokajania potrzeb bytowych (potrzeb fizjologicznych i spożywania posiłków). Uzupełniająco trzeba przy tym dodać, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dostrzegając rozbieżności w zebranym materiale dowodowym SKO mogło również rozważyć przeprowadzenie dowodu z przesłuchania sąsiadów, czy też ostatecznie, dowód z opinii biegłego specjalisty [...]. Wydanie decyzji w sprawie w oparciu o jedynie dokonaną przez organ interpretację Karty Informacyjnej Leczenia Szpitalnego z dnia [...] r. (oraz posiłkowo również – Karty Informacyjnej R. z dnia [...] r.) należy – w ocenie Sądu – ocenić za uchybienie procesowe naruszające zasady z art. 80 k.p.a. Przy tej okazji należy nadmienić, że w Karcie Informacyjnej z Oddziału R. z dnia [...] r. odnotowano (w chwili wypisu), że "pacjentka stara się być samodzielna w czynnościach codziennych". Zaś jak wynika z Karty Informacyjnej Leczenia Szpitalnego z dnia [...] r., podczas pobytu skarżącej w Wojewódzkim Szpitalu specjalistycznym w L. w wyniku konsultacji [...] (jaka miała miejsce w dniu [...] r.) stwierdzono, że pacjentka "jest w nieco obniżonym nastroju", uskarża się na problemy ze snem, "chora ma trudności z inicjacją czynności werbalnych", "wkłada duży wysiłek w formułowane wypowiedzi", "w sferze poznawczej dominują deficyty obejmujące funkcje semantyczne", "widoczne jest osłabienie napędu psychomotorycznego". Z umieszczonych w tej Karcie informacji z dnia przyjęcia podopiecznej strony do szpitala (16 grudnia 2024 r.) wynikają natomiast dane o słabszej sile prawych kończyn. Samo zatem stwierdzenie, że "chód samodzielny, sprawny" nie wyklucza przyjęcia, że stan zdrowia podopiecznej wymaga opieki spełniającej definicję opieki z art. 17 ust. 1 ust. 1 u.ś.r., tj. opieki stałej lub długoterminowej. Istotnym elementem stanu faktycznego sprawy z punktu widzenia zastosowania normy z art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko bowiem to, czy matka strony sprawnie i samodzielnie chodzi, ale również to, czy jest w stanie utrzymać takie tempo chodu w ramach codziennego funkcjonowania a co za tym idzie, w sposób bezpieczny poruszać się sama w obrębie mieszkania, czy jest w stanie samodzielnie obsłużyć się w toalecie, czy nie ma kłopotu z samodzielnym wstawaniem z łóżka bądź fotela (a także ze wstawaniem), czy jest w stanie samodzielnie spożywać posiłki i napoje. Niezależnie od wskazanych kwestii, wiążących się stricte z możliwością zaspokojenia przez matkę strony codziennych potrzeb życiowych "na poziomie samoobsługi", odrębnym zagadnieniem wymagającym także rozważenia w sprawie pozostaje - pominięta przez SKO - kwestia ogólnie pojętej sprawności psychofizycznej matki strony, oraz ewentualny jej wpływ na codzienne funkcjonowanie B. P. Powtórzyć w tym miejscu trzeba, że w Karcie Informacyjnej Leczenia Szpitalnego z dnia [...] r. odnotowano, że "pacjentka jest w nieco obniżonym nastroju, ma trudności z inicjacją czynności werbalnych, wkłada duży wysiłek w formułowanie wypowiedzi. W sferze poznawczej dominują deficyty obejmujące funkcje semantyczne. Widoczne jest osłabienie napędu psychomotorycznego." Uzupełniająco należy w tym miejscu dodać, że w ankiecie z dnia 2 grudnia 2021 r. skarżąca wskazywała na stany lękowe matki, zaś w wielokrotnie już wymienianej Karcie Informacyjnej R. z dnia [...] r. w ramach konsultacji [...] stwierdzono "cechy reakcji depresyjno-lękowej". W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że z uwagi na cel i istotę świadczenia pielęgnacyjnego przyjmuje się, że opieka spełniającą definicję opieki z art. 17 ust.1 u.ś.r. powinna być osobista, stała bądź długotrwała i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Ich zakres wyznacza stan zdrowia i potrzeby chorego. Ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. Stała opieka powinna być rozumiana również jako pozostawanie przez opiekuna w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania faktycznych czynności opiekuńczych, wykazuje on realną gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Przejawem opieki będzie również wyręczanie osoby z niepełnosprawnością w jej normalnych, codziennych czynnościach życiowych, którym z uwagi na swój stan zdrowia nie może sprostać. Kierując się przestawioną argumentacją Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organy administracji publicznej związane są stanowiskiem Sądu oraz zaleceniami co do kierunku prowadzenia postępowania w ramach ponownego rozpoznania sprawy. Zalecenia w sprawie wynikają wprost z treści uzasadnienia wyroku i wskazują na konieczność wyczerpującego zebrania a następnie rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Uzupełniające postępowanie dowodowe powinno być ukierunkowane na wyjaśnienie ujawnionych w sprawie wątpliwości odnośnie do stopnia faktycznych ograniczeń matki skarżącej w samodzielnym funkcjonowaniu a ocena zebranego materiału dowodowego powinna uwzględniać także kondycję psychofizyczną matki skarżącej. Po dokonaniu wyczerpujących ustaleń w zakresie szeroko pojętej sytuacji zdrowotnej podopiecznej strony konieczna będzie ocena czy opieka ta oraz związany z nią zakres niezbędnych czynności opiekuńczych pozostaje w obiektywnym związku przyczynowo-skutkowym pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia (rezygnacją z zatrudnienia) a koniecznością zapewnienia matce opieki w stopniu zaspokajającym wszystkie podstawowe potrzeby życiowe B. P.