IV SA/Wr 328/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Jolanta Pociejowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. sprawy ze skargi C. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa zostały dotknięte powodzią oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Cz. W. od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy M. decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] nr [...] odmawiającej przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa dotknięte zostały powodzią w 2010 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podało, że opisaną wyżej decyzją administracyjną organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił Cz. W. przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa dotknięte zostały powodzią w 2010 r. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r. (...), ponieważ nie jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym rolników w KRUS. W odwołaniu od powyższej decyzji Cz. W. zakwestionował ustalenie organu pierwszej instancji, że nie jest rolnikiem. Podał, że od 2001 roku jest rencistą, więc nie opłaca składek w KRUS. Podniósł, że pracownik MOPS powinien wyjaśnić, czy jeżeli nie należy mu się pomoc z tego względu, że nie opłaca składki w KRUS, może skorzystać z innej pomocy pieniężnej. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uznało, że brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji wydanej w niniejszej sprawie. Wskazało, że mające zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889) określa szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r., realizowanej w ramach przyjętego przez Radę Ministrów programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Pomoc ta jest udzielana jednorazowo, w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia organu wykonawczego gminy (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, pomocy udziela się na wniosek osoby zainteresowanej złożony do kierownika ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia. W myśl zaś § 2 rozporządzenia, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników; 2) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich, budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach, innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód; 3) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich wynoszą średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, lub dziale specjalnym produkcji rolnej - w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ odwoławczy wskazał, że z przywołanego przepisu § 2 rozporządzenia wynika, że z pomocy, o której mowa w tym akcie normatywnym, mogą skorzystać jedynie osoby, które są rolnikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i jednocześnie objęte są ubezpieczeniem społecznym rolników. Odwołujący się nie spełnia tego warunku, choć bowiem posiada gospodarstwo rolne o pow. 8,63 ha, to nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, co wynika z pisma z dnia 11 lutego 2011 r. Kierownika Wydziału Ubezpieczeń w Placówce Terenowej w O. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W odwołaniu odwołujący się sam podał, że nie jest płatnikiem składek KRUS. Fakt nie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników odwołujący się podkreślał także wielokrotnie w toku postępowania wszczętego na jego wniosek z dnia 13 września 2010 r. W tej sytuacji, z uwagi na to, że odwołujący się nie spełnia warunku określonego w § 2 pkt 1 w/w rozporządzenia, organ pierwszej instancji zasadnie, zdaniem organu odwoławczego odmówił przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Mając powyższe na uwadze organ drugiej instancji orzekł jak w zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej na powyższą decyzję Cz. W. podtrzymał argumenty zawarte w odwołaniu twierdząc stanowczo, że jest rolnikiem. Podał, że nie opłaca składek KRUS, jest rencistą od 2001 r. w związku z czym mimo, że prowadzi gospodarstwo rolne, nie ma obowiązku opłacania składek KRUS. Podniósł, że w wyniku powodzi w 2010 r. poniósł straty w plonach w wysokości 80 %, co stwierdziła powołana zgodnie z prawem komisja. W tej sytuacji w jego ocenie winien otrzymać jednorazową pomoc pieniężną jako rolnik, którego gospodarstwo dotknięte zostało powodzią w 2010 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. W związku z tym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w sposób określony w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia[...], nr [...] , jak i utrzymana przez nią w mocy wydana w pierwszej instancji z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy M. decyzja Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...], nr [...] odmawiająca przyznania skarżącemu jednorazowej pomocy pieniężnej dla rodzin rolniczych, których gospodarstwa dotknięte zostały powodzią w 2010 r. w niczym nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego będących podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 13 września 2010 r., w którym domagał się on, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889), przyznania zasiłku celowego w kwocie 4000 zł w związku z powodzią w 2010 r. We wniosku tym podał, że jest rolnikiem, posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. 8,63 ha użytków rolnych. W gospodarstwie wystąpiły szkody spowodowane przez powódź. Przed powstaniem szkody nie zawierał umowy ubezpieczenia upraw rolnych oraz, że nie otrzymał pomocy w związku z powodzią, jak również odszkodowania z tytułu ubezpieczenia upraw rolnych. Prawidłowo, mając na względzie wyżej przytoczone okoliczności faktyczne sprawy organy decyzyjne uznały, że materialnoprawną podstawę rozpatrzenia powyższego wniosku stanowią przepisy wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889). Z przepisu § 1 owego rozporządzenia wynika, że określa ono szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r., zwanej dalej "pomocą", realizowanej w ramach przyjętego przez Radę Ministrów programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Pomoc ta jest udzielana jednorazowo, w formie zasiłku celowego przyznawanego na zasadach określonych w art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, który działa z upoważnienia wójta (burmistrza, prezydenta miasta), o czym stanowi § 3 ust. 1 owego rozporządzenia. Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 w/w rozporządzenia, pomocy udziela się na wniosek osoby zainteresowanej złożony do kierownika ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia. W myśl zaś § 2 rozporządzenia, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników; 2) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych, zwierzętach gospodarskich, budynkach inwentarskich, magazynowo-składowych, szklarniach, innych budynkach i budowlach służących do produkcji rolniczej, ciągnikach, maszynach i urządzeniach rolniczych zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód; 3) szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich wynoszą średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, lub dziale specjalnym produkcji rolnej - w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z wyżej przywołanego przepisu § 2 rozporządzenia jednoznacznie wynika, że z pomocy, o której mowa w owym akcie normatywnym, mogą skorzystać jedynie osoby, które są rolnikami w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i jednocześnie objęte są ubezpieczeniem społecznym rolników. Trafnie zauważa organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że skarżący nie spełnia tego warunku, choć bowiem posiada gospodarstwo rolne o pow. 8,63 ha, to nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, co wynika nie tylko z pisma z dnia 11 lutego 2011 r. Kierownika Wydziału Ubezpieczeń w Placówce Terenowej w O. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, na które wskazuje organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, ale także z twierdzeń samego skarżącego. Skarżący sam podał w toku prowadzonego postępowania, że nie jest płatnikiem składek KRUS bowiem od 2001 r. jest rencistą. Fakt nie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników podkreślał także wielokrotnie w toku postępowania wszczętego na jego wniosek z dnia 13 września 2010 r. Na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. na pytanie Sądu podał, że sam prowadzi przedmiotowe gospodarstwo rolne, z żoną pozostaje w separacji, ma pełnoletnie dzieci, które nie zajmują się prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W uzupełnieniu trafnej argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zauważyć należy, że kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym rolników reguluje ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.). Ubezpieczenie społeczne rolników realizuje Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (art. 2 ust. 1 ustawy), do której składki opłaca rolnik za siebie i każdego ubezpieczonego (art. 4 ust. 1 ustawy). Definicję rolnika ustawa ta zwiera w art. 6 pkt 1), zgodnie z którym: "ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku - rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia". W myśl zaś art. 1 ust. 1 ustawy: ubezpieczenie społeczne rolników, zwane dalej "ubezpieczeniem", obejmuje, na zasadach określonych w ustawie, rolników i pracujących z nimi domowników, którzy: 1) posiadają obywatelstwo polskie lub 2) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, lub 3) są obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. W ubezpieczeniu wyodrębnia się: 1) ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie; 2) ubezpieczenie emerytalno-rentowe, o czym stanowi art. 1 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Nie spełnia zatem jednej z trzech przesłanek określonych w § 2 w/w rozporządzenia, od których łącznego spełnienia uzależnione jest skuteczne ubieganie się o przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Bez znaczenia zatem, w świetle przepisu § 2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. ustanawiającego przesłanki przyznania określonej w nim pomocy w formie zasiłku celowego, pozostaje okoliczność, że skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. 8,63 ha, w którym powstały szkody spowodowane przez powódź w 2010 r., skoro, co jest okolicznością niesporną, nie jest on rolnikiem, w rozumieniu wyżej cytowanych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Trafnie w tej sytuacji organy rozpoznające sprawę odmówiły przyznania skarżącemu pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. Odrębną natomiast od sprawy niniejszej pozostaje kwestia możliwości uzyskania przez skarżącego innej formy pomocy, na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku ze szkodą spowodowaną w gospodarstwie rolnym skarżącego przez powódź w 2010 r. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, organ rozpoznający sprawę nie miał obowiązku, rozpoznając sprawę z wniosku skarżącego z dnia 13 września 2010 r. o zasiłek celowy w związku z powodzią w 2010 r. rozpatrywać niniejszej sprawy w aspekcie możliwości udzielenia skarżącemu bez stosownego w tym względzie wniosku, innej formy pomocy w związku ze szkodą jaka wystąpiła w gospodarstwie rolnym skarżącego wskutek powodzi w 2010 r. Skoro zatem wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.