IV SA/Wr 33/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody D. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku, uchylenia decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z powodu podjęcia zatrudnienia i odmowy uznania za osobę bezrobotną oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Wojewoda D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 71 ust. 1 i 2, art. 72, art. 73, art. 75, art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] 2013 r. nr [...] orzekającej o: - uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] 2010 r. o uznaniu [...] za osobę bezrobotną z dniem 26 stycznia 2010 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 3 lutego 2010 r. do dnia 2 sierpnia 2010 r., - uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] 2010 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 1 marca 2010 r. z powodu podjęcia zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), - odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem 26 stycznia 2010 r. zakwestionowaną decyzję utrzymał w mocy. Jak podał Wojewoda D., decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] 2013 r., po wznowieniu postępowania na podstawie postanowienia z dnia [...] 2013 r. nr [...], orzeczono o uchyleniu ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] 2010 r. o uznaniu strony za osobę bezrobotną z dniem 26 stycznia 2010 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 3 lutego 2010 r. do dnia 2 sierpnia 2010 r., o uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] 2010 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 1 marca 2010 r. z powodu podjęcia zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) oraz orzeczono o odmowie uznania zainteresowanego za osobę bezrobotną z dniem 26 stycznia 2010 r. Od tej decyzji zainteresowany złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. W wyjaśnieniach podał, że rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu 26 stycznia 2010 r. nie wiedział, że nadal figuruje w CEIDG jako osoba posiadająca działalność gospodarczą. Wpisu do rejestru działalności gospodarczej dokonał w 2004 r. ze względu na to, iż będąc w tym czasie osobą bezrobotną w trakcie poszukiwania pracy jeden z potencjalnych pracodawców wymagał, aby wszyscy jego pracownicy posiadali tzw. samozatrudnienie. Pracy jednak nie podjął i w związku z tym był przekonany, że skoro nie zgłosił działalności gospodarczej do ZUS i Urzędu Skarbowego, wpis ten po upływie czasu został automatycznie zlikwidowany. Podkreślił, iż faktycznie nigdy nie prowadził tej działalności, a w natłoku problemów rodzinnych oraz innych związanych z poszukiwaniem pracy całkowicie o tym wpisie zapomniał. Dodał, że będąc kilkakrotnie zarejestrowany jako osoba bezrobotna nigdy nie otrzymał z urzędu pracy żadnej oferty pracy. W toku postępowania odwoławczego, na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że odwołujący się został zarejestrowany jako osoba bezrobotna w dniu 26 stycznia 2010 r. z prawem do zasiłku od dnia 3 lutego 2010 r. do dnia 2 sierpnia 2010 r. Z dniem 1 marca 2010 r. orzeczono o utracie przez zainteresowanego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z powodu podjęcia zatrudnienia (innej pracy zarobkowej). W związku z ujawnieniem nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji z dnia [...] 2010 r., lecz nieznanych organowi ją wydającemu, potwierdzonych informacją z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, iż strona w okresie od dnia 3 kwietnia 2004 r. do dnia 3 kwietnia 2012 r. posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, wznowiono postępowanie w powyższej sprawie, a następnie decyzją administracyjną z dnia [...] 2011 r. uchylono wszystkie decyzje wydane zainteresowanemu od dnia rejestracji oraz orzeczono o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 26 stycznia 2010 r. Zdaniem organu odwoławczego zakwestionowana decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym prawem. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy obowiązującą w dniu rejestracji strony, tj. w dniu 26 stycznia 2010 r. osoba bezrobotna to taka osoba, która m.in. nie posiadała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Z załączonych do odwołania dokumentów jednoznacznie wynika, że odwołujący się rejestrując się w urzędzie pracy w dniu 26 stycznia 2010 r. złożył oświadczenie, w którym podał, że nie posiada wpisu do działalności gospodarczej. Ponadto podczas rejestracji w dniu 26 stycznia 2010 r. odwołujący się otrzymał do wiadomości i własnoręcznie podpisał "pouczenie dla osób bezrobotnych z prawem do zasiłku", w którym poświadczył, iż został pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, w tym m.in. dotyczących osoby, która dokonała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Pouczenie to zainteresowany podpisał w dniu 28 stycznia 2010 r. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że odwołujący się rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 26 stycznia 2010 r. posiadał zarejestrowaną działalność gospodarczą, brak jest zdaniem organu II instancji możliwości uchylenia bądź zmiany zakwestionowanej decyzji. Na powyższą decyzję [...] złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie W skardze podniósł, że po dokonaniu wpisu w 2004 r. żadnej działalności gospodarczej nie podjął, wpisu dokonał wyręczając Powiatowy Urząd Pracy w poszukiwaniu pracy. Myślał, że wpis ten został anulowany z powodu niepodjęcia działalności, a z czasem o nim zapomniał. Ponadto nie wiedział, że istnieje możliwość sprawdzenia, czy taki wpis nadal posiada. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należało mieć przede wszystkim na uwadze to, że została ona wydana w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu postępowania administracyjnego z urzędu. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania sprawy i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją podjęto, było dotknięte wadliwością. Skoro instytucja ta stanowi odstępstwo od zasady z art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wadliwość ta musi mieć charakter kwalifikowany, a jej rodzaje zostały wyczerpująco wyliczone w przepisach prawa procesowego. W postępowaniu zwykłym głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego sprawy administracyjnej. Natomiast w postępowaniu nadzwyczajnym przedmiotem postępowania jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to ma własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Powołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. określa, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna w dniu 26 stycznia 2010 r. z prawem do zasiłku od dnia 3 lutego 2010 r. do dnia 2 sierpnia 2010 r. W związku z rejestracją skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy we Wrocławiu w roku 2013 ustalono, że posiadał on wpis do ewidencji działalności gospodarczej z datą rozpoczęcia działalności od dnia 3 marca 2004 r., który wykreślono z rejestru dnia 3 kwietnia 2014 r. Potwierdził to również skarżąca w toku postępowania, podając że nigdy nie podjął prowadzenia działalności gospodarczej, a rejestrując się w 2010 r. Urzędzie Pracy jako bezrobotny zapomniał, że wcześniej dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zasadnie zatem organ I instancji uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., uzasadniająca wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie prawidłowo organy orzekające w sprawie przyjęły, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 26 października 2007 r. do dnia 31 stycznia 2011 r., nadanym ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 176, poz. 1243). Zauważyć wprawdzie należy, że organy przytoczyły w decyzjach błędny publikator ustawy jednakże uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Istotą postępowania wznowionego jest powrót sprawy do postępowania zwykłego, co oznacza, że wydanie decyzji następuje tak, jakby sprawa nie była jeszcze rozstrzygana w danej instancji. To zaś oznacza, że przy postępowaniu wznowionym należy stosować przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie orzekania, zgodnie z zasadą legalizmu określoną w art. 6 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Odstępstwo od tej zasady będzie miało miejsce jedynie w odniesieniu do decyzji deklaratoryjnych, to jest decyzji stwierdzających wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocą ex tunc. Stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie statusu bezrobotnego należy zaliczyć właśnie do decyzji deklaratoryjnych, gdyż decyzja organu stwierdza jedynie fakt uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, potwierdzając, że danej osobie przysługuje taki status wywołując skutek prawny wstecz, to jest od momentu, w jakim stan prawny zaistniał. W związku z powyższym, w rozpoznawanej sprawie należało zastosować przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji objętej wznowieniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 528/10, lex 745254). Zatem stwierdzić należy, że organy obu instancji zasadnie oceniły sytuację skarżącego na podstawie przepisów obowiązujących w dacie złożenia przez niego wniosku o przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a zatem na dzień 26 stycznia 2010 r. Stosownie zatem do treści tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w okresie pomiędzy dniem 26 października 2007 r. a dniem 31 stycznia 2011 r., a więc w dniu rejestracji skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy, za bezrobotnego uważało się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a - e i g lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy jednoczesnym spełnieniu warunków, o których mowa w lit. a - k wskazanego przepisu. Jednym z tych wymogów był brak przesłanki negatywnej w postaci posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo w postaci podlegania, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników (lit. f omawianego przepisu). Tym samym stwierdzić należy, że z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy wynika, iż sam fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, bez względu na to, czy działalność ta jest prowadzona (nawet w sytuacji niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego), stanowi przesłankę uzasadniającą pozbawienie takiej osoby statusu bezrobotnego. W przepisie tym wymienione są dwa niezależne od siebie warunki, których spełnienie pozwala na uznanie osoby za osobę bezrobotną. Pierwszym jest nieposiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a drugim niepodleganie – na podstawie odrębnych przepisów – obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Przy czym dla utraty statusu bezrobotnego wystarczy niespełnienie jednego z tych warunków. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 26 października 2007 r. do dnia 31 stycznia 2011 r., uzyskanie przez osobę bezrobotną wpisu do ewidencji działalności gospodarczej powoduje utratę statusu bezrobotnego bez względu na okoliczność, czy działalność ta została rzeczywiście podjęta. Oznacza to, że skarżący uzyskując wpis do ewidencji działalności gospodarczej przestał spełniać kryteria osoby bezrobotnej określone w ustawie. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że negatywną przesłanką statusu bezrobotnego nie jest faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej, ale posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1256/10, lex nr 744959, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 688/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2011 r. sygn. akt III SA/Łd 549/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 120/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wskazać również należy, że organ administracji nie dysponuje w tym względzie możliwością zastosowania uznania administracyjnego. Bezsporne jest, że skarżący uzyskał wpis do ewidencji działalności gospodarczej z datą jej rozpoczęcia od dnia 3 marca 2004 r. W świetle powyższego skarżący, rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 26 stycznia 2010 r. i co więcej - również w całym okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych - nie spełniał wymogu, od którego obowiązujące w tym czasie przepisy uzależniały uzyskanie statusu bezrobotnego, a co za tym idzie - nabycie prawa do zasiłku, będącego świadczeniem przysługującym w świetle art. 71 ustawy wyłącznie osobie bezrobotnej. Ujawniona okoliczność w sprawie dawała zatem podstawę do wznowienia postępowania, a następnie uchylenia decyzji uznającej skarżącą za osobę bezrobotną i przyznającej jej prawo do zasiłku, jak również decyzji orzekającej o utracie tego statusu i prawa do zasiłku w związku z podjęciem przez skarżącego zatrudnienia. Przy czym, bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie pozostaje fakt wykreślenia wpisu z rejestru działalności gospodarczej w roku 2012 r. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności skład orzekający w sprawie uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.