IV SA/Wr 333/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA – Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA – Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art.16 ust. 2 pkt 2, art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Dz.U. Nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] Nr [...] w sprawie odmowy przyznania J. P. zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2002 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Uzasadniając swą decyzję organ odwoławczy podał, że J. P. pismem z dnia 11 marca 2008 r. zwróciła się do Kolegium z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] Nr [...] o przyznaniu od dnia 1 stycznia 2008 r. na stałe zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153,00 zł miesięcznie oraz o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od ukończenia przez nią 75 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 7 kwietnia 2008 r. zwróciło się do strony z prośbą o skonkretyzowanie żądania zawartego w tym piśmie. J. P. pismem z dnia 10 kwietnia 2008 r. poinformowała Kolegium, że pismo z dnia 11 marca 2008 r. jest żądaniem przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2002 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po sprecyzowaniu żądania przez stronę, postanowieniem z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 65 § 1 kpa, przekazało sprawę do załatwienia Dyrektorowi Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku strony, decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2002 r., tj. od momentu ukończenia przez stronę 75 roku życia, do dnia 31 grudnia 2007 r. Od decyzji tej J. P. wniosła odwołanie, żądając przyznania wnioskowanego świadczenia od września 2002 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Ponadto odwołująca się podniosła, że nie jest jej winą, iż nie wiedziała, że takie świadczenie się jej należy, a zatem odmowa jego przyznania jest niezasadna. Jak dalej wskazał organ odwoławczy, J. P. dnia 10 września 2002 r. ukończyła 75 rok życia, a więc nabyła prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W momencie ukończenia przez stronę 75 roku życia kwestie dotyczące ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego regulowała ustawa z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych i wychowawczych (Dz.U. Nr 102, poz. 651 ze zm.). W myśl art. 14 ust. 3 pkt 3 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługiwał osobie, która ukończyła 75 rok życia. Jej art. 16 ust. 1 stanowił, że ustalenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego oraz ich wypłata następowało na wniosek uprawnionego, jego przedstawiciela ustawowego lub innej osoby uprawnionej do jego reprezentacji. Zgodnie z art. 71 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustawa z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych traci moc z dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. z dniem 1 maja 2004 r. Przepis art. 16 ust. 2 pkt 3 obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że osobie, która ukończyła 75 lat przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz jego wypłata następuje na wniosek osoby uprawnionej (art. 23 ust. 1 ustawy). Prawo do świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 24 ust. 2 tej ustawy ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, 14 i 16 (zasiłku pielęgnacyjnego dodatku z tytułu urodzenia dziecka, dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego). W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że J. P. wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 roku życia złożyła w organie I instancji 22 stycznia 2008 r. i organ ten, decyzją z dnia [...] Nr [...], przyznał stronie wnioskowane świadczenie w wysokości 153,00 zł miesięcznie od dnia 1 stycznia 2008 r. na stałe. Mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądania strony, bowiem obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera uregulowania prawnego, na podstawie którego można by przyznać świadczenie wstecz. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. P. stwierdziła, że została skrzywdzona, bowiem po ukończeniu 75 roku życia nie została pisemnie powiadomiona, że przysługuje jej zasiłek pielęgnacyjny. Nadto skarżąca zwróciła uwagę na swą trudną sytuację materialną oraz zdrowotną i wniosła o przyznanie jej zasiłku od dnia 1 września 2002 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. wraz z odsetkami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym, kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej. W razie stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uchyla zaskarżony akt w całości lub w części. Rozpatrując skargę Sąd uznał, że nie mogła ona zostać uwzględniona. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Według jej art. 16 ust. 2 pkt 3 zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat. Ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz jego wypłata następuje na wniosek osoby uprawnionej (art. 23 ust. 1 ustawy). Wysokość tego zasiłku została ustalona na 153,00 zł miesięcznie (ust. 4 art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych - Dz.U. z 2006 r. Nr 130, poz. 903). Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadkach takich jak skarżącej, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się od momentu wpływu do właściwego organu wniosku na czas nieokreślony. Z dokonanej analizy akt sprawy wynika, że wniosek skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia przez nią 75 roku życia wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w dniu 22 stycznia 2008 r. w związku z czym, decyzją z tego samego dnia, wnioskowany zasiłek został skarżącej przyznany bezterminowo, poczynając od dnia 1 stycznia 2008 r. Niemniej jednak, w badanym przez Sąd postępowaniu, skarżąca domaga się ustalenia jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 września 2002 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym ukończyła 75 lat do dnia 31 grudnia 2007 r., a zatem za okres wsteczny, w którym jak twierdzi, nie ze swojej winy nie była świadoma tego, że zasiłek się jej należy. Wobec tak sformułowanego wniosku, złożonego w dniu 11 marca 2008 r., organ I instancji nie znalazł podstaw prawnych do przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego we wskazanym okresie, czemu dał wyraz w decyzji z dnia [...]. Stanowisko to podtrzymał organ II instancji, gdyż w sytuacji takiej jak rozważana ustawodawca nie przewidział możliwości wyrównania zasiłku za okres sprzed złożenia wniosku o ustalenie do niego prawa. Tak więc, w niniejszej sprawie spór sprowadza się do tego, czy skarżącej przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego za okres, od kiedy mogła się o niego rzeczywiście ubiegać, tj. od ukończenia przez nią 75 roku życia, do chwili od kiedy zasiłek jej przyznano prawomocną decyzją z dnia [...]. Sąd stwierdził, że organ decyzyjny prawidłowo ocenił, że w przedmiotowym okresie zasiłek pielęgnacyjny skarżącej nie przysługuje, gdyż ustawodawca wprost przewidział w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Niewątpliwie chodzi tutaj o wniosek złożony do organu ustalającego prawo i wypłacającego świadczenie rodzinne. Organem właściwym w zakresie świadczeń rodzinnych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne (art. 20 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Z kolei, wniosek o ustalenie m.in. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej wniosek (art. 23 ust. 2 powołanej ustawy) albo w ośrodku pomocy społecznej. Własnoręcznie podpisany, pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w K. nie w chwili ukończenia przez nią 75 roku życia, czyli we wrześniu 2002 r. ale dopiero w styczniu 2008 r. i od tego momentu zasiłek został jej przyznany (decyzją Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...]). Tym samym, zasadnie decyzją pierwszoinstancyjną odmówiono wnioskowi skarżącej z dnia 11 marca 2008 r. w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od września 2002 r. do końca grudnia 2007 r. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, mające zastosowanie w niniejszej sprawie, nie zawierają unormowań odmiennie regulujących początkowy termin przyznania zasiłku pielęgnacyjnego niż to przewidziano w jej art. 24 ust. 2. Brak więc było podstaw prawnych do wypłaty skarżącej świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu ukończenia 75 roku życia. Toteż, odmawiając skarżącej wnioskowanego świadczenia w okresie od dnia 1 września 2002 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. w niczym nie uchybiono przepisom obowiązującego prawa. Odnosząc się do zarzutu skargi o niepoinformowaniu skarżącej o tym, że po ukończeniu 75 roku życia przysługuje zasiłek pielęgnacyjny wskazać należy, iż art. 9 kpa nie przewiduje szeroko pojętego poradnictwa prawnego. Zawarta w nim zasada obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej ma zastosowanie w konkretnie wniesionej sprawie, a więc w tym przypadku od momentu kiedy skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, nie zaś przed jego złożeniem. Na marginesie jeszcze tylko wskazać trzeba, że w podstawie prawnej decyzji organu II instancji omyłkowo powołano pkt 2 ust. 2 art. 16 zamiast pkt 3 ust. 2 art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niemniej jednak uchybienie to pozostaje bez wpływu na badaną sprawę. Wobec powyższego, stosownie do art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu, co orzeczono w sentencji wyroku.