IV SA/Wr 333/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Protokolant: Referent Aleksandra Bartczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 2024 r. nr SKO 4511.31.2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi D. S. (od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu) kwotę 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), zawierającą 23% podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Skarżoną decyzją z 23 kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania M. M. (dalej: strona, skarżąca) od decyzji Prezydenta Wrocławia (dalej: organ pierwszej instancji) odmawiającej przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, utrzymało tę decyzję w mocy. Jako podstawę prawną decyzji podało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej: K.p.a.) oraz art. 39 w zw. z art. 107 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - dalej: u.p.s.). Z akt sprawy wynika, że strona wystąpiła o udzielenie jej pomocy finansowej z przeznaczeniem na opłaty miesięczne za dom (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz nieczystości stałych, opróżnianie szamba, podatek od nieruchomości) oraz zakup: leków, środków czystości i higieny, biletów MPK, żywności dietetycznej. Wskazała, że w związku z pandemią COVID-19 i sytuacją zdrowotną członków rodziny, wywiad do złożonych wniosków, zgodnie z przysługującym jej prawem, jest zmuszona prowadzić wyłącznie telefonicznie i pisemnie w formie oświadczenia. Decyzją z 11 lutego 2022 r. organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Jako powód podał brak możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, Kolegium (decyzją z 22 marca 2022 r.) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdziło, że strona uniemożliwiła przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego i tym samym pozbawiła się prawa do otrzymania wnioskowanej pomocy. Decyzję SKO strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (dalej: WSA), uznając ją za krzywdzącą dla niej. WSA uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd podzielił stanowisko odnośnie konieczności przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego i negatywnych skutków dla strony w przypadku uniemożliwienia jego przeprowadzenia. Uznał jednak, że strona nie była prawidłowo zawiadomiona o terminie wywiadu. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie, organ pierwszej instancji - decyzją z 8 marca 2024 r. - po raz drugi odmówił stronie przyznania zasiłku celowego na potrzeby wskazane we wniosku. Uzasadniał, że z uwagi na niemożność przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego z winy strony, brak jest możliwości ustalenia dochodu strony i jej siostry. Zaakcentował, iż wystosował do strony zawiadomienie, w którym wyznaczył dwa terminy wywiadu środowiskowego (1 i 11 grudnia 2023 r., godz. 11:00-14:00), informując jednocześnie, że gdyby ww. terminy nie odpowiadały stronie, powinna się ona skontaktować z pracownikiem socjalnym celem uzgodnienia innego terminu. Zawiadomienie zawierało informację, że niezastosowanie się do zawiadomienia stanowi, zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s., podstawę odmowy przyznania pomocy. W związku z tym, że zawiadomienie strona odebrała 27 grudnia 2023 r., tj. po upływie wyznaczonych terminów, organ skierował do strony ponowne zawiadomienie, w którym wyznaczył dwa nowe terminy: 23 i 24 stycznia 2024 r. (zawiadomienie strona odebrała 5 stycznia 2024 r.). W podanych terminach pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania strony w celu przeprowadzenia wywiadu. Brama wejściowa na teren posesji była jednak zamknięta i nie było przy niej dzwonka. Pomimo stukania w furtkę, nikt z domowników nie wyszedł do pracowników socjalnych. Organ pierwszej instancji dostrzegł, iż ostatni wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony przeprowadzono w lutym 2020 r., a ostatni wywiad telefoniczny (ze względu na COVID-19) w kwietniu 2021 r. Stwierdził, że 1 lipca 2023 r. przestał obowiązywać w Polsce stan zagrożenia epidemicznego (związany z zakażeniem wirusem SARS CoV - 2). Zawiadomieniem z 30 stycznia 2024 r. (odebranym 26 lutego 2024r.), strona została poinformowana o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych w jej sprawie dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także o konsekwencjach braku zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Do dnia wydania decyzji strona nie wypowiedziała się w sprawie. Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji ustalił, że strona i jej siostra są zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. W skład rodziny wchodzi również matka strony, która uzyskała w listopadzie 2021 r. (miesiąc poprzedzający złożenie wniosku) dochód z tytułu świadczenia emerytalnego wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1.645,91 zł (świadczenie emerytalne obciążone było potrąceniem komorniczym - 416,55 zł). W odwołaniu strona podniosła m.in., że sytuacja zdrowotna oraz finansowo - bytowa jej rodziny jest bardzo ciężka i ulega pogorszeniu. Zarówno ona, jak i jej siostra oraz matka wymagają stałej opieki specjalistycznej, dalszej diagnostyki, systematycznej rehabilitacji i zażywania leków, jednak brakuje im środków na pokrycie kosztów leczenia. Zaznaczyła, że rodzina spełnia kryterium dochodowe, gdyż jej matka uzyskuje dochód w wysokości 1.645,22 zł netto (w tym emeryturę w wysokości 1.350,83 zł i dodatek pielęgnacyjny w wysokości 294,39 zł) oraz że uzyskiwany dochód nie wystarcza na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb. Nadmieniła, że organ jako "Instytucja Użytku Publicznego" ma obowiązek udzielenia jej pomocy. Krytycznie oceniła działania MOPS wobec niej i jej rodziny. SKO - po rozpatrzeniu odwołania strony, zaskarżoną decyzją - decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy. Uzasadniając przywołało regulacje art. 2, art. 3, art. 8 i art. 39 u.p.s., traktujące o instytucji i zadaniach pomocy społecznej, w tym również dotyczące przyznania zasiłku celowego. Dalej - powołując przepisy art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 i 4a u.p.s. - dowodziło, że decyzję o przyznaniu (odmowie przyznania) świadczenia z pomocy społecznej wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz że brak zgody na jego przeprowadzenie skutkuje odmową przyznania świadczenia. Kolegium wskazało, iż przez całe postępowanie strona twierdziła, że wywiad jest zmuszona przeprowadzić wyłącznie telefonicznie oraz pisemnie, w formie oświadczenia. Jednocześnie, wbrew swoim deklaracjom, od kilkudziesięciu miesięcy strona nie nawiązała kontaktu telefonicznego z MOPS, którego pracownicy nie mogą z kolei zadzwonić do strony, gdyż nie znają jej numeru telefonu. Pracownicy socjalni, w związku z napływem wniosków strony o udzielenie pomocy, wielokrotnie stawiali się w miejscu jej zamieszkania celem przeprowadzenia wywiadu, jednak nie zostali wpuszczeni na posesję. Za każdym razem brama wjazdowa była zamknięta na klucz i żadna z domowniczek do nich nie wyszła. SKO wskazało na przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. i podkreśliło obowiązek współdziałania beneficjenta pomocy społecznej. Odnosząc się do postulatu strony, aby ze względu na epidemię Covid-19, wywiad środowiskowy oprzeć jedynie na jej pisemnych oświadczeniach, SKO - po pierwsze - stwierdziło, że dniem 1 lipca 2023 r. przestał w Polsce obowiązywać stan zagrożenia epidemicznego. Po drugie, z art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, regulujących możliwość "zdalnego" przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, wynika z kolei, że jest to forma alternatywna wobec rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzanego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (świadczeniobiorcy). Jej wprowadzenie nie wyeliminowało możliwości przeprowadzania rodzinnych wywiadów środowiskowych w formie tradycyjnej. Co więcej, skorzystanie z niej nie jest obligatoryjne, lecz pozostawione uznaniu organu. SKO zaakcentowało, że ustawodawca nie wymienia w sposób zamknięty okoliczności umożliwiających skorzystanie przez organ z tej formy przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wskazuje jedynie przykładowo, że organ może skorzystać ze "zdalnej" formy wywiadu w szczególności w odniesieniu do osób lub rodzin, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej. Ponieważ choroby zakaźne, w tym Covid-19, nie zagrażają wyłącznie zdrowiu i życiu beneficjentów pomocy społecznej, ale w równym stopniu pracowników organów pomocy społecznej, przyjąć należy, że instrument ten ma na celu z jednej strony zapobieganie rozprzestrzenia się korona wirusa wśród beneficjentów pomocy społecznej, ale i profilaktykę bezpiecznego wykonywania czynności przez samych pracowników socjalnych. Uwarunkowania te wskazują, że instrument ten miał szczególnie doniosłe znaczenie na początku pandemii, w czasie lockdownu oraz w okresie poprzedzającym upowszechnienie szczepień. Tym samym, z faktu uprzedniego korzystania z niego przez organ nie wynika również potrzeba kontynuowania tej formy weryfikacji sytuacji życiowej wnioskodawcy, zwłaszcza w stosunku do osób nieobjętych kwarantanną lub izolacją. Zdaniem SKO, trzeba też zwrócić uwagę na treść art. 15o ust. 1a powołanej ustawy, zgodnie z którym, w sytuacji, o której mowa w ust. 1, w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy, u których nie nastąpiła zmiana danych, aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego nie sporządza się, pomimo upływu ustawowego terminu. W takim przypadku aktualizację wywiadu środowiskowego sporządza się niezwłocznie po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Według SKO, treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że w przypadku stałych form pomocy organ pomocowy ma obowiązek przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, gdy nie obowiązuje już stan epidemii, ani zagrożenia epidemicznego. SKO wywiodło, że strona wprawdzie ubiega się o zasiłek celowy, który nie jest stałą formą pomocy, jednak powołany przepis potwierdza obligatoryjny charakter wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie sytuacji życiowej osób objętych każdą formą pomocą społecznej, gdy zagrożenie epidemiczne nie występuje. W opinii SKO, przepis ten ma niewątpliwe na celu wyeliminowanie przypadków przyznawania świadczeń osobom, które pomocy społecznej nie potrzebują. SKO argumentowało, że zasadności przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony nie wykluczała jej sytuacja zdrowotna. Strona nie była bowiem poddana kwarantannie, czy izolacji i nie wskazała na istnienie innej przeszkody, która uniemożliwiałaby przeprowadzenie wywiadu w miejscu jej zamieszkania. Kolegium podsumowało, że przeprowadzenie wywiadu w sposób przewidziany w art. 15o specustawy, w tym na podstawie rozmowy telefonicznej i oświadczenia, ma charakter fakultatywny i jest możliwe szczególnie w sytuacji poddania osoby kwarantannie, w związku z podejrzeniem zakażania lub choroby zakaźnej, co w sprawie nie miało miejsca. Z uwagi na powyższe SKO stwierdziło, że uniemożliwiając przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (jego aktualizacji) oraz nie współdziałając z organem pomocy społecznej, celem ustalenia w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości jej sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i materialnej, strona determinuje odmowę udzielenia wnioskowanej pomocy. Podkreśliło, że niezrozumiała postawa strony rodzi pytania o jej przyczynę i dodatkowo sprawia, iż przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony jest konieczne. SKO podkreśliło, że w sprawie organ pomocy społecznej zaproponował stronie dwa terminy na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (23 i 24 stycznia 2024 r.) i że strona została prawidłowo poinformowana o terminie przeprowadzenia wywiadu (5 stycznia 2024 r.), jednak - pomimo obecności pracowników socjalnych w miejscu jej zamieszkania w ww. terminach - nie wpuściła ich do domu, ani na teren posesji. Organ odwoławczy zauważył, że strona nie podjęła żadnej próby nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym, celem ustalenia nowego terminu wywiadu. Wskazał, że sytuacja taka utrzymuje się od kilku lat. Strona nie podejmuje także żadnych starań celem umożliwienia pracownikom socjalnym przeprowadzenia wywiadu, co ma szczególne znaczenie, zważywszy, że pracownicy socjalni nie mają możliwości nawiązania z nią kontaktu telefonicznego, gdyż utrzymuje ona, że nie posiada własnego telefonu. Nie ma również możliwości wejścia na teren posesji strony (zamknięcie bramy łańcuchem i kłódką, brak dzwonka). Kolegium zaznaczyło, że w okresie, w którym strona umożliwiała ustalenie jej aktualnej sytuacji życiowej, organ wspierał ją finansowo w zaspokajaniu zgłaszanych potrzeb. Z uwagi na wielokrotne korzystanie z pomocy społecznej strona zatem wie, że zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych z udziałem środków publicznych musi zostać poprzedzone oceną ich faktycznego istnienia oraz ustaleniem zakresu wydatków koniecznych na ich zaspokojenie, w szczególności przez przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji. SKO podzieliło stanowisko, że swoim postępowaniem strona uniemożliwiła przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (jego aktualizacji), celem ustalenia w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości jej sytuacji rodzinnej. W ocenie SKO, okoliczność ta - stosownie do art. 107 ust. 4a u.p.s. - sama w sobie uzasadnia odmowę udzielenia stronie wnioskowanej pomocy. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia przepisów RODO oraz prywatności strony i jej rodziny, Kolegium zauważyło, że strona zdaje się nie rozumieć, iż wspomniane regulacje nie stoją na przeszkodzie, aby organ pomocy społecznej dokonał oceny sytuacji osób zwracających się o pomoc, a ustawa wręcz nakazuje organowi ustalenie faktów, od których zależy przyznanie tej pomocy. Podniosło, że naruszenie prywatności jest nieodłącznym elementem dokonania oceny sytuacji życiowej osób występujących o przyznanie świadczenia. Dodało, że nie można zasłaniać się prawem do prywatności, żądając jednocześnie pomocy finansowej ze środków publicznych. W skardze, skarżąca uznała decyzję SKO za krzywdzącą. W uzasadnieniu przywołała okoliczności odnoszące się do zasadności udzielenia jej wnioskowanej pomocy. Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustanowiony, w ramach przyznanego prawa pomocy, adwokat z urzędu podtrzymał na rozprawie wnioski i zarzuty zawarte w skardze w pełnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotem sporu pozostaje ocena, czy zasadnie odmówiono stronie skarżącej przyznania zasiłku celowego, z uwagi na uniemożliwienie przez nią przeprowadzenia w wyznaczonym przez organ pierwszej instancji terminie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Na wstępie rozważań zasadne jest zauważenie, że zgodnie z art. 8 u.p.s. zasadą jest, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom, których dochód nie przekracza ustawowo określonego kryterium, wynoszącego dla osób samotnie gospodarujących i osób w rodzinie odpowiednio po 776 zł i 600 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - pkt 15 u.p.s., tj. m. in. niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby. Przyznaniu celowej pomocy finansowej służy zasiłek celowy, który w myśl art. 39 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1), w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2 ). W myśl art. 41 pkt 1 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Stosownie do art. 106 ust. 4 u.p.s., decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z kolei, zgodnie z art. 107 ust. 1 i ust. 4 u.p.s., rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu; w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych - nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Według natomiast art. 107 ust. 4a u.p.s., niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie z regulacjami § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 893) wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia. Zdaniem Sądu, Kolegium trafnie podniosło w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony było wymagane. Uzasadniał to ponad 3-letni brak jakiegokolwiek kontaktu pracowników socjalnych ze stroną, bowiem od lipca 2021 r. strona ograniczyła się jedynie do składania kolejnych wniosków o udzielenie pomocy. Nadto z bezspornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że ostatni wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony przeprowadzony był ponad 3 lata temu, tj. 11 lutego 2020 r. Natomiast sytuacja rodzinna strony, w okresie od marca 2020 r. do czerwca 2021 r., była ustalana w trybie określonym w art. 15o ustawy covidowej. Stosownie do tego przepisu, z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osoba lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym oraz dokumentów i oświadczenia, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc. Ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej na podstawie rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym oraz dokumentów i oświadczenia osoby zwracającej się o pomoc możliwe jest jedynie w sytuacji zagrożenia zakażeniem COVID-19, w szczególności jeżeli osoba zwracająca się o pomoc poddana została kwarantannie. Z uwagi na znaczenie wywiadu środowiskowego dla prowadzonego postępowania, odstąpienie od przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania osoby zwracającej się o pomoc i jej bezpośredniego udziału w tej czynności musi być traktowane jako wyjątek od reguły. Jest to szczególny rodzaj dowodu, którego celem jest ustalenie zgodnej z rzeczywistością sytuacji osobistej i finansowej osoby ubiegającej się o pomoc. Stąd też bez wyraźnego wskazania oraz uzasadnionych powodów odstąpienie od przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania nie jest właściwe. W sprawie nie wystąpiły żądne przyczyny związane z przeciwdziałaniem COVID-19, uzasadniające przeprowadzenie wywiadu w formie rozmowy telefonicznej. Zasadności przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony nie wykluczała bieżąca sytuacja zdrowotna strony, gdyż zarówno ona, jak też członkinie jej rodziny, nie byli poddani kwarantannie lub izolacji. Jednocześnie strona nie wykazała istnienia innego typu przeszkód, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. We wniosku o przyznanie pomocy, odwołaniu i skardze do WSA strona jedynie ogólnie wskazała, że wywiad winien być przeprowadzony wyłącznie telefonicznie i w formie oświadczeń "w związku z istniejącą pandemią COVID-19, sytuacją zdrowotną, jak również wysokim zagrożeniem i obciążeniem mojej osoby, jak też członków mojej rodziny oraz przekraczaniem kompetencji i stosowaniem mobbingu przez pracownika MOPS". Należy zauważyć, że "sytuacja zdrowotna, wysokie zagrożenie i obciążenie" nie zostały poparte przez stronę jakimikolwiek dowodami. Ponadto, w czasie kiedy strona zwróciła się o udzielenie pomocy (23 grudnia 2021 r.) oraz w dacie wyznaczonej na wywiad (23 i 24 stycznia 2024 r.), nie obowiązywał już stan epidemii COVID-19, który został zniesiony z dniem 16 maja 2022 r. Zatem bezpodstawne było oczekiwanie strony, że wystarczająca będzie rozmowa telefoniczna z pracownikiem socjalnym i złożenie przez nią oświadczeń. Tutaj podkreślenia wymaga, że pracownicy socjalni nie mają możliwości nawiązania ze skarżącą kontaktu telefonicznego, gdyż utrzymuje ona, że nie posiada własnego telefonu. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą odmowy wnioskowanego przez skarżącą świadczenia był brak możliwości przeprowadzenia - z przyczyn leżących wyłącznie po stronie skarżącej - rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Sąd w pełni podziela powyższe stanowisko, gdyż to skarżąca swoim postępowaniem uniemożliwiła organowi pomocy przeprowadzenie obowiązkowego wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Analiza akt administracyjnych sprawy jednoznacznie potwierdza, że organ pierwszej instancji wystosował do strony zawiadomienie, w którym wyznaczył dwa terminy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, tj. na dzień 1 grudnia i 11 grudnia 2023 r., w godzinach 11:00-14:00, informując jednocześnie, iż gdyby ww. terminy nie odpowiadały stronie, powinna się ona skontaktować z pracownikiem socjalnym, celem uzgodnienia innej daty wywiadu. Pouczył też, że niezastosowanie się do zawiadomienia stanowi, zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s., podstawę odmowy przyznania pomocy. Powyższe zawiadomienie strona odebrała 27 grudnia 2023 r., a więc po upływie wyznaczonych terminów. W związku z tym, organ skierował do skarżącej ponowne zawiadomienie, w którym wyznaczył dwa nowe terminy, tj. w dniu 23 stycznia i 24 stycznia 2024 r. Zawiadomienie to skarżąca odebrała 5 stycznia 2024 r., tj. przed upływem wyznaczonych terminów. Zgodnie z wyznaczonymi terminami, pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania strony w celu przeprowadzenia wywiadu. Brama wejściowa na teren posesji była jednak zamknięta i nie było przy niej dzwonka. Pomimo stukania w furtkę, nikt z domowników nie wyszedł do pracowników socjalnych. Powyższe dowodzi, że strona była skutecznie poinformowana o terminie wywiadu i że w dniach 23 stycznia i 24 stycznia 2024 r., w godz. od 11.00 do 14.00, powinna była przebywać w miejscu zamieszkania i oczekiwać na wizytę pracowników socjalnych, czego nie zrobiła. Następnie, w dniu 30 stycznia 2024 r., wystosowano do strony zawiadomienie, sporządzone na podstawie art. 10 § 1 i art. 79a K.p.a., o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz o możliwości wypowiedzenia się w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia odnośnie zgromadzonych przez organ pierwszej instancji dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także poinformowano stronę, że: "W szczególności zaś powinna Pani umożliwić pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania". Ponownie poinformowano stronę o konsekwencjach, wynikających z art. 107 ust. 4a u.p.s. Powołane zawiadomienie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych, strona odebrała w placówce pocztowej w dniu 26 lutego 2024 r., lecz na nie odpowiednio nie zareagowała. Sąd stwierdza, że strona uniemożliwiła pracownikom socjalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w wyznaczonych terminach i nie usprawiedliwiła przyczyn swojej nieobecności w miejscu zamieszkania w tych terminach (czy też przyczyn niewpuszczenia pracowników socjalnych do swojego domu i na posesję). Strona nie podjęła także jakiejkolwiek próby nawiązania kontaktu z pracownikami socjalnymi w celu ustalenia dogodnego terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Konkludując wskazać należy, że organ pierwszej instancji miał uzasadnione podstawy do przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony i prawidłowo przeprowadził postępowanie w tym zakresie, ponieważ strona skutecznie została zawiadomiona o wyznaczonym terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a następnie prawidłowo poinformowana o możliwości umówienia innego dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu. Zasadna była zatem odmowa przyznania stronie wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 107 ust. 4a u.p.s. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej postanowiono zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. (pkt II sentencji).