IV SA/Wr 337/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi: O. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 kwietnia 2026 r., nr 010070/680/3618766/2022 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. O. H. pismem z dnia 13 kwietnia 2026 r. wywiodła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 kwietnia 2026 r., nr 010070/680/3618766/2022 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w wysokości 6.000 zł. W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości przez organ stosownie do art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości przez sąd do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżąca wskazała, że wykonanie decyzji przed rozpoznaniem skargi spowoduje znaczną szkodę w sytuacji materialnej skarżącej oraz trudne do odwrócenia skutki, a w szczególności przymusową egzekucję świadczeń przeznaczonych na utrzymanie dzieci. Podkreśliła swoją aktualną sytuację bytową, a mianowicie, że pozostaje obecnie bez zatrudnienia, nie dysponuje środkami umożliwiającymi zwrot dochodzonej kwoty, jak i fakt posiadania dzieci na swoim utrzymaniu, co w jej ocenie spełnia przesłanki zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest niezasadny. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy tym zaznaczyć trzeba, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo powołanie się strony na treść przepisu czy ogólnikowe stwierdzenia we wspomnianym obszarze. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Innymi słowy, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć konkretnymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Konieczne jest zatem wykazanie szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi więc w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji (orzeczenia) a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 29 kwietnia 2021 r., I GSK 335/21; z 6 kwietnia 2022 r., II GZ 76/22; z 21 lipca 2022 r., III OSK 1531/22; z 18 kwietnia 2023 r., III OZ 187/23 publ. ONSAWSA, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Niewskazanie we wniosku takich okoliczności oznacza, co do zasady, brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 11 do art. 61). Stąd skarżąca powinna dokładnie przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub negatywnych skutków trudnych do odwrócenia zależy orzeczenie sądu (por. postanowienie NSA z 7 kwietnia 2005 r., II OZ 201/05 – dostępne w CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się także, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek, powinien dokonać analizy sytuacji strony i ocenić konieczność udzielenia ochrony tymczasowej z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Z uwagi na ocenny charakter postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania danego aktu, sąd administracyjny może pewne okoliczności, które wynikają z akt sprawy, wziąć pod uwagę z urzędu, co nie oznacza jednak, że jest zobowiązany poszukiwać za stronę argumentów na poparcie zgłoszonego przez nią żądania (por. postanowienia NSA z 16 czerwca 2024 r., I OZ 164/24, z 6 czerwca 2017 r., II OZ 567/17 oraz z 28 października 2020 r., II OZ 884/20, dostępne w CBOSA). W realiach sprawy, zaskarżona decyzja jest aktem poddającym się wykonaniu, a przez to ewentualnemu wstrzymaniu wykonania, niemniej jednak w ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający i przekonujący wystąpienia przesłanek przemawiających za wstrzymaniem jej wykonania. Uzasadnienie wniosku jest lakoniczne i ma charakter czysto hipotetyczny, ponieważ nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających możliwość wystąpienia w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które pozwoliłyby Sądowi na ocenę wniosku. Ogólnikowe oświadczenia skarżącej o braku zatrudnienia jak i braku środków, które umożliwiałyby zwrot dochodzonej kwoty nie zostały poparte żadnymi dowodami, które pozwoliłyby na jednoznaczne potwierdzenie powyższych okoliczności. Także akta administracyjne nie dostarczają żadnych informacji mogących potwierdzić argumentację strony i uzasadnienie dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Dodatkowo należy podkreślić, że decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego nie ma co do zasady nieodwracalnego charakteru. Skarb Państwa ponosi bowiem odpowiedzialność odszkodowawczą za szkody wyrządzone decyzją niezgodną z prawem. Należy pamiętać, że w art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, dostępne w CBOSA). Ponadto orzekający w sprawie Sąd w pełni podziela stanowisko NSA wyrażone w postanowieniu z 5 grudnia 2012 r., II GZ 455/12 (dostępne w CBOSA), zgodnie z którym postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek strony skarżącej i nie stosuje się w odniesieniu do niego art. 49 p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy. Sąd w tej kwestii nie jest także zobligowany do dokonywania jakichkolwiek ustaleń z urzędu. Stąd w okolicznościach sprawy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Zaznaczyć jednak należy, że odmowa wstrzymania wykonania aktu nie oznacza jednocześnie oceny zasadności wniesionej skargi. Ewentualna niezgodność decyzji z prawem, która co do zasady będzie przedmiotem oceny Sądu w dalszym toku postępowania, jest kwestią niezależną od ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd, rozpatrując bowiem wniosek o wstrzymanie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, nie rozpoznaje sprawy merytorycznie, lecz bada jedynie ryzyko rzeczywistego zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.