IV SA/Wr 34/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, III. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. na rzecz skarżącego K. B. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] działając na podstawie ogólnie powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) rozpoznała u K. B.: - przewlekłą hiperbilirubinemię z nieprawidłowymi wartościami biochemicznych wskaźników wydolności wątroby wymagających dalszej diagnostyki - § 44 pkt 11 (w zast.), - cechy stłuszczenia wątroby w badaniu ultrasonograficznym - § 44 pkt 6 i § 44 pkt 15 ( w zast.), - otyłość nieupośledzająca sprawności ustroju - § 1 pkt 7. Ustalając kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej uznała, że jest to kategoria N – niezdolny do zawodowej służby wojskowej - Zał. 2, Gr. III. Stwierdziła też że rozpoznane schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Uzasadniając orzeczenie stwierdzono, że rozpoznane na podstawie wykonanych badań schorzenia powodują niezdolność do zawodowej służby wojskowej. W odwołaniu od powyższego orzeczenia K. B. podał, że składa odwołanie w związku z tym, że ta sama komisja w przeciągu półtorej roku wydała trzy bardzo różniące się od siebie orzeczenia. Przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia komisja działając na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach orzekła w dniu [...] i [...] o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej mimo stwierdzenia w obu przypadkach schorzeń wątroby oraz w obu przypadkach mając wybór zgodnie z załącznikiem Nr 2 do wyżej wymienionego rozporządzenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej Z lub N. Podjął również rozważania jak to się stało, że w kwietniu 2009r. był zdrowy i zdolny do czynnej służby wojskowej a w październiku tego samego roku chory i niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz czy badania dotyczące służby czynnej i zawodowej różnią się od siebie tak znacząco, że do czynnej służby jest zdolny a do zawodowej niezdolny i chory. W związku z powyższym wniósł o przeprowadzenie stosownych badań. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] po rozpoznaniu odwołania działając na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 k.p.a. w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133 poz. 1422 ze zm.) – utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Stwierdzono też, że w świetle przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej badań specjalistycznych i diagnostyczno-laboratoryjnych w 4 Wojskowym Szpitalu Klinicznym zP SP ZOZ Zakład Analityczny Lekarskiej Pracowni Biochemii we W. stwierdzono istotną nadwagę – otyłość pokarmową określoną wskazaniem BMI – 31,7, w badaniach USG przewodu pokarmowego – ultrasonograficzne cechy stłuszczenia wątroby z istotnym podwyższeniem ponad normę bilirubiny wolnej i enzymów wątrobowych w kolejnych badaniach w dniu 7 sierpnia 2009r., 26 sierpnia 2009r., 1 października 2009r., 14 października 2009r. oraz 16 października 2009r. Dodano dalej, że wyżej wymienione zaburzenia mieszczą się w zakresie pojęciowym § 44 p. 11, § 44 p. 6, § 44 p. 15 oraz § 1 p. 7 z Zał. Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004r. co w grupie III osób badanych – kandydata do zawodowej służby wojskowej kwalifikuje do kategorii N – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Stwierdzono też, że wobec istotnych i jednoznacznych odchyleń w stanie zdrowia i zaostrzonych kryteriach wymaganych od kandydatów na żołnierzy zawodowych Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska nie stwierdziła konieczności ponownych badań specjalistyczno-diagnostycznych ponieważ przeprowadzone badania przez wojskową komisję lekarską pierwszej instancji nie budzą wątpliwości i zastrzeżeń. Skargę na powyższą decyzję z zarzutem: 1) błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, że schorzenie stwierdzone u skarżącego, powoduje trwałą niezdolność to służby wojskowej, 2) nieuwzględnienia badań powtórzonych przez skarżącego wskazujących spadek wskaźników bilirubiny całkowitej, 3) naruszenie prawa materialnego w postaci § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybie postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach jak również błędnej, dowolnej interpretacji pozostałych przepisów przytoczonych w uzasadnieniu orzeczenia – złożył K. B. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zmianę przedmiotowej decyzji i uznanie skarżącego za zdolnego do służby wojskowej, ponadto o zasądzenie od organu kosztów postępowania a także dopuszczenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego. W uzasadnieniu skargi podnosi, że w jego ocenie orzeczenie niniejsze zostało wydane niezgodnie z ustalonym stanem faktycznym. Treść orzeczenia jest sprzeczna zarówno z podstawą prawną jak również ustalonym stanem faktycznym i badaniami przeprowadzonymi przez skarżącego we własnym zakresie. Przyznał, że przeprowadzone przez organ badania wskazywały znacznie podwyższony poziom bilirubiny całkowitej. Jednak po stwierdzeniu schorzenia skarżący podjął skuteczną terapię, która w terminie 1 miesiąca spowodowała obniżenie wskaźnika bilirubiny do poziomu normy. Dodał, że jego stan zdrowia uległ poprawie – co stwierdza badanie lekarskie; w tym stanie rzeczy skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego celem ustalenia, czy schorzenia skarżącego są przewlekłe oraz czy ich występowanie skutkuje niezdolnością do służby wojskowej. Ponadto wskazał, że w objaśnieniach do § 44 pkt 11 i pkt 15 stwierdzono, że jedynie w przypadkach skierowania na służbę w warunkach poza granicami państwa koniecznym jest ustalenie tej niezdolności a nie w przypadku, gdy służba będzie odbywać się na terenie Polski. Dodał też, że jego wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego uzasadnia fakt, że nie był leczony w placówce szpitalnej, jego terapia była krótkotrwała, zatem nie można mówić o przewlekłości choroby, zwłaszcza, że orzeczenie tej samej komisji z 30 kwietnia 2009r. wskazywało na niewystępowanie schorzenia. Według oceny skarżącego, wskazuje to, że orzeczenia zostało wydane pochopnie i bez pełnego rozpoznania stanu zdrowia. Powołany zaś wniosek uzasadniony jest treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że niezrozumienie przez skarżącego różnić między wymaganiami zdrowotnym jakie dotyczą kandydata na żołnierza zawodowego a zdolnego do czynnej służby wojskowej, powodowały wniesienie skargi. Jest bezsporne, że wymagania zdrowotne w stosunku do przyszłego żołnierza zawodowego są zdecydowanie wyższe niż w stosunku do żołnierza pełniącego nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]. Na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej, wydającym decyzje w sprawach zdolności do zawodowej służby woskowej i pełnienia służby poza granicami ze względu na stan zdrowia. Zakres kontroli Sądu zaskarżonych orzeczeń wynika zaś z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny w tezie do wyroku z dnia 19 stycznia 2001 r. w sprawie III SA 2930/00 orzekł, że kontrola, przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej obejmować będzie sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia poborowego, a w szczególności czy badania stanu zdrowia były wszechstronne oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych, oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności poborowego do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Sąd orzekający aprobując powyższą tezę uznaje, że ma ona również zastosowanie do wydanych przez wojskowe komisje lekarskie orzeczeń dotyczących stopnia zdolności do zawodowej służby wojskowej. W sprawach określania kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego normujące zasady i tryb tego postępowania. Przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie, orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133 poz. 1422) są lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 23 wymienionego wyżej rozporządzenia orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej /.../ wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badania lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie /§ 28 ust. 1 pkt 2/. Z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzekała na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych i diagnostyczno-laboratoryjnych. Z uzasadnienia orzeczenia organu II instancji wynika, że komisja wyższego stopnia oparła się na badaniach lekarskich i dokumentacji lekarskiej zgromadzonych przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską. Mając na uwadze opisane rozpoznanie – brak jest podstaw do sformułowania jakichkolwiek zastrzeżeń co do zakresu badań i specjalistów je wykonujących jak również gromadzeniu dokumentacji lekarskiej. Jednakże mimo przedstawionych wyżej wywodów orzeczenia będące przedmiotem osądu nie mogą pozostać w obrocie prawnym albowiem naruszają przepisy postępowania, a naruszenia te mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie rozważań podniesiono, że orzecznictwo (jak również doktryna) przyjmuje iż orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w zakresie zdolności do służby wojskowej są decyzjami administracyjnymi a co za tym idzie, o ile nie ma przepisów szczególnych mają do nich zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z § 16 ust. 4 pkt 1 przywołanego rozporządzenia wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku Nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodem odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej edycji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem stosowne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. (zasada udzielenia informacji, zasada przekonywania, wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Z powołanych powyżej przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdziła przewlekłą hiperbilirubinemię z nieprawidłowymi wartościami biochemicznych wskaźników wątroby wymagających dalszej diagnostyki - jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano § 44 pkt 11 (w zast.), załącznika Nr 2 do rozporządzenia oraz cechy stłuszczenia wątroby w badaniu ultrasonograficznym - § 44 pkt 6 i § 44 pkt 15 załącznika Nr 2 do rozporządzenia i otyłość nieupośledzającą sprawności ustroju - § 1 pkt 7 załącznika Nr 2 do rozporządzenia. Skarżący jest kwalifikowany do grupy III osób badanych (żołnierz zawodowy) co powoduje, że jego zdolność lub brak zdolności do służby wojskowej jest określony w kolumnie 5 - zał. Nr 2 do rozporządzenia; w obu omawianych przypadkach (poza otyłością) w kolumnie 5 wskazano kwalifikację N/Z- Niezdolny/Zdolny. Zaskarżone orzeczenia, których częścią składową są uzasadnienia nie wskazują co zdecydowało o uznaniu skarżącego za osobę niezdolną do zawodowej służby wojskowej. Organy nie wskazały jakie czynniki lub ich brak, zdecydowały o takiej kwalifikacji – czym naruszyły wymienione wyżej przepisy – art. 107 § 3, art. 9 i 11 ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową i kwalifikuje żołnierza do kategorii Z – zdolny do zawodowej służby wojskowej, bądź N – jako niezdolnego, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Jest to niezbędne zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia ale i do tego aby umożliwić sadowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r. SA 810/81, ONSA 1981r. Nr 1 poz. 4). Z przedstawionych wyżej względów orzeczenie w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej należało po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić. Dodać też należy, iż w oparciu o powołany art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Wskazany wyżej przepis wyraźnie stanowi, że Sąd może przeprowadzić uzupełniające dowody z dokumentów i to tylko wówczas jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Opinia biegłego jest innym dowodem niż dowód z dokumentu, zatem ustawodawca wykluczył możliwość przeprowadzenia tego dowodu przez Sąd (pomijając w tym momencie kwestię potrzeby przeprowadzenia takiego dowodu). Uzupełniająco też Sąd zauważa, że wojskowe komisje lekarskie opierają się na badaniach poprzedzających wydanie orzeczenia i to one daję podstawę do określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. O ile stan zdrowia zainteresowanego ulegnie zmianie może nastąpić zmiana oceny zdolności do zawodowej służby wojskowej. W związku z zarzutami skargi Sąd na marginesie zauważa, że treść art. 145 p.p.s.a. nie daje Sądowi podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia. W związku z powyższym w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.