IV SA/Wr 342/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków (spr.) Protokolant Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi J. B. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję. Orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 i z 2005 r. Nr 253, poz. 2130), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz.U. Nr 151, poz. 1595) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 grudnia 1994 r. (Dz.U. Nr 131, poz. 665), m.in. uznała J. B. za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej - kategoria N oraz trwale i całkowicie niezdolnego do pełnienia czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, wojny oraz w razie ogłoszenia mobilizacji - kategoria E. Komisja podała, że po przeprowadzonym u żołnierza badaniu lekarskim rozpoznała: 1) przebyte zaburzenia psychotyczne o obrazie schizotypowym (§ 70 pkt 5 z Załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, 2) obniżenie ostrości wzroku oka lewego. V op 0,1 i V ol 0,7 (§ 39 pkt 2 z Załącznika Nr 2), 3) hiperlipidemię mieszaną nieznacznie upośledzającą sprawność ustroju (§ 60 pkt 1 z Załącznika Nr 2). Z orzeczeniem tym nie zgodził się J. B. W odwołaniu podniósł, że decyzje podjęte przez lekarzy były pochopne i nie odzwierciedlały jego prawdziwego stanu psychicznego w związku z czym, wniósł o przeprowadzenie ponownych badań i testów w celu prawidłowej weryfikacji jego stanu zdrowia. Stwierdził, iż został on oceniony na podstawie karty informacyjnej leczenia szpitalnego, które miało miejsce kilka miesięcy wcześniej, bez przeprowadzenia aktualnych badań lekarskich, w związku z czym było nieobiektywne. Wskazał, że od wielu miesięcy nie zażywa żadnych środków farmakologicznych i czuje się dobrze. Powtórne badania lekarskie wpłynęłyby zaś na podjęcie rzetelnej decyzji lekarskiej. Nadto dodał, iż w kwestionowanym orzeczeniu zauważył błąd, gdyż schorzenie "obniżenie ostrości wzroku oka lewego" przewidziane jest w § 13 pkt 1 zaś podany § 39 pkt 2 dotyczy nadciśnienia tętniczego. Po rozpatrzeniu odwołania, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 kpa w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), uchyliła kwestionowane orzeczenie i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia i wydania nowego orzeczenia. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie, po dokonaniu analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej Komisja wskazała, że uchyliła kwestionowane orzeczenie w części dotyczącej rozpoznań odnośnie kwalifikacji schorzenia ad pkt 2 rozpoznania, tj. obniżenia ostrości wzroku oka lewego V.o.dex.=1,0, V.o.sin.=0,7, które kwalifikuje się do § 13 pkt 1 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. Natomiast ustalenia odnośnie pozostałych schorzeń, w tym schorzenia ad pkt 1 rozpoznania (powodującego niezdolność do zawodowej służby wojskowej), zostały w ocenie Komisji dokonane prawidłowo w oparciu o zgromadzoną dokumentację medyczną, w świetle której jednoznacznym jest, że przebyte zaburzenia psychotyczne o obrazie schizotypowym mieszczące się w zakresie pojęciowym § 70 pkt 5 z Załącznika Nr 2 do wyżej powołanego rozporządzenia, ze względu na swój rodzaj i charakter oraz dotychczasowy przebieg uzasadniają uznanie skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej oraz trwale i całkowicie niezdolnego do pełnienia czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji oraz w czasie wojny i zaburzają sprawność ustroju w stopniu powodującym inwalidztwo III grupy. Schorzenie to (ad pkt 1 rozpoznania), w myśl przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz.U. Nr 62, poz. 567), nie może być uznane za pozostające w związku ze służbą wojskową i w tej sytuacji inwalidztwo powstałe wskutek tego schorzenia nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. B. powtórzył zarzuty sformułowane w odwołaniu. Nadto, skarżący opisał charakter swojej służby wojskowej i zwrócił uwagę na wielki stres, jaki się z nią wiąże oraz na to, że do tej pory otrzymywał pozytywne opinie komisji lekarskich i uznawany był za zdolnego do pełnienia służby. Stwierdził również, iż urazy psychiczne, jakich doznaje się w związku z pełnieniem służby wojskowej są nieuniknione. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie wskazując, że wbrew twierdzeniom skarżącego jego zarzuty spowodowały uchylenie orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. w całości, a nie w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999r. l SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w kpa ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Obowiązkiem każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 kpa). Z kolei, po myśli art. 107 § 1 kpa decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Zgodnie zaś z § 3 tego artykułu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z wyżej powołanego art. 107 § 1 kpa wynika, że uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie winno zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Właściwie sporządzone uzasadnienie powinno charakteryzować się: logicznym związkiem i zgodnością z rozstrzygnięciem i jego treścią, brakiem wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłością i dokładnością tych wywodów, ich zwięzłością i prostotą ujęcia oraz kompletnością motywów. Do wadliwości uzasadnienia zaliczyć należy: 1) niepełność uzasadnienia, 2) pozorność uzasadnienia (także sprzeczność uzasadniania z obiektywnymi motywami), 3) brak uzasadnienia obligatoryjnego, 4) niepowiązanie uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji, 5) wady formalne (błędy logiczne, stylistyczne, wady budowy wewnętrznej, wady metodologiczne) - por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, C.H. Beck, W-wa 2006, str. 521. W rozważanej sprawie Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. dopuściła się oczywistego naruszenia art. 107 § 3 kpa, gdyż treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia pozostaje w sprzeczności z jego rozstrzygnięciem. Z sentencji orzeczenia wynika, że Komisja Lekarska, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, uchyliła w całości poprzedzające je orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej. Tymczasem, w jego uzasadnieniu mowa jest o tym, że orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej podlega uchyleniu jedynie w części dotyczącej rozpoznań odnośnie kwalifikacji schorzenia ad pkt 2 rozpoznania, tj. obniżenia ostrości wzroku oka lewego V.o.dex. = 1,0 V.o.sin. = 0,7, które kwalifikuje do § 13 pkt 1 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.). Wskazana sprzeczność jest niewątpliwie oczywista i wobec tego, iż tak skonstruowane orzeczenie narusza zasady wypływające z Kodeksu postępowania administracyjnego ma ważkie znaczenie, ponieważ powoduje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Dodać również należy, że zaskarżone orzeczenie narusza też art. 138 § 2 kpa, gdyż rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W wyroku z dnia 2 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 632/99 (LEX nr 48722) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wypowiedział następujący pogląd: "Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może być podjęta tylko w sytuacjach określonych w art. 138 § 2 kpa. Żadne inne wady postępowania, ani wady decyzji podjętej w I instancji, nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Taki rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów (art. 136 kpa), to ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy". Z analizy akt sprawy oraz z motywów zaskarżonego orzeczenia wynika, że organ nie miał wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, ani nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie "w całości lub w znacznej części", jak wymaga tego przepis. W tych okolicznościach, organ odwoławczy miał więc obowiązek orzec co do istoty sprawy, nie zaś uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania. Skoro zatem, zaskarżone orzeczenie posiada istotne wady, to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.