IV SA/Wr 343/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz – Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego oddala skargę w całości. Wnioskiem z dnia 23 listopada 2020 r., złożonym do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ś. w dniu 2 grudnia 2020 r., E. B. jako zawodowa rodzina zastępcza zwróciła się o zmianę decyzji dotyczącej utrzymania domu jednorodzinnego w zakresie przyznanych środków finansowych oraz okresu ich pobierania oraz wniosła o uiszczenie ewentualnej nadpłaty w 4 ratach. Wniosek ten został pozytywnie zaopiniowany przez Koordynatora Rodzinnej Pieczy Zastępczej, który wskazał że w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2020 r w rodzinie zastępczej prowadzonej przez wnioskodawczyni przebywało 4 podopiecznych i koszty na utrzymanie domu jednorodzinnego były zwiększone. Decyzją z dnia [...]. nr [...] Starosta Ś. na podstawie art. 83 ust. 2 i ust. 3a oraz art. 88 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020, poz. 821) oraz art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) postanowił: zmienić decyzję z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego 9zmienioną 5 decyzjami) i przyznać wnioskodawczyni środki finansowe na utrzymanie domu jednorodzinnego w wysokości 804,45 zł miesięcznie na okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2020 r.; zobowiązać wnioskodawczynię do zwrotu świadczenia w wysokości 2.697,12 zł, stanowiącej różnicę między kwotą wypłaconej pomocy pieniężnej od 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. a kwotą przysługującą za te miesiące; ustalić termin spłaty świadczenia podlegającego zwrotowi do ostatniego dnia każdego miesiąca: luty 2021 r. w wysokości 675,12 zł, w marcu 2021 r. w wysokości 674,00 zł, kwiecień w wysokości 674,00 zł i maj w wysokości 674,00 zł. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] nr [...] (ze zmianami) przyznał stronie środki finansowe na utrzymanie domu jednorodzinnego na okres od 3 listopada 2014 r. do 31 stycznia 2021 r. W dniu 2 grudnia 2020 r. strona przedłożyła dokumenty, potwierdzające rzeczywiste wydatki, poniesione na utrzymanie domu jednorodzinnego w 2020 r. W wyniku weryfikacji przedstawionych dokumentów (umowa, faktury) uwzględniono koszty zakupu opału, energii elektrycznej, gazu, odbioru nieczystości stałych i płynnych oraz usług telekomunikacyjnych. Ustalono, że dzieci przebywały w rodzinie zastępczej do 30 czerwca 2020 r., w związku z czym koszty zostały uwzględnione proporcjonalnie do okresu pobytu dzieci w rodzinie zastępczej. Z dokumentów wynika, że łączna wysokość wydatków ponoszonych przez rodzinę zastępczą opiewa na kwotę 804,45 zł miesięcznie i w tej wysokości przysługują środki finansowe w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. Powstała nadpłata, tj. różnica między kwotą wypłaconej pomocy pieniężnej w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. a kwotą przysługującą za ten okres podlega zwrotowi. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. SKO wyjaśniło, że zmiana decyzji nastąpiła z uwagi na proporcjonalne rozliczenie kosztów utrzymania domu, poniesionych przez stronę w okresie przebywania w domu czwórki dzieci. Przedstawione przez stronę wydatki rozliczono proporcjonalnie od dnia zakupu do dnia 30 czerwca 2020 r. Skoro strona zakupiła drewno opałowe w dniu 7 maja 2020 r. za kwotę 3.960 zł i węgiel w dniu 1 czerwca 2020 r. za kwotę 4.709 zł, to uwzględniono za maj 2020 r. kwotę 266,25 zł (drewno opałowe) i 722,42 zł za czerwiec 2020 (drewno opałowe 330 zł i węgiel 392,42 zł). Proporcjonalnie rozliczono również wydatki za odbiór nieczystości płynnych, przyjmując kwotę 150 zł za okres styczeń – czerwiec 2020 r. (wydatek całkowity 300 zł). Dlatego też wypłacana stronie miesięcznie kwota 1.253,97 zł okazała się wyższa od faktycznie poniesionych miesięcznie wydatków w kwocie 804,45 zł. Wystąpiła więc przesłanka z art. 155 k.p.a., bowiem strona złożyła wniosek o zmianę ostatecznej decyzji i zgodziła się na jej zmianę. Również bez zgody strony organ mógłby zmienić decyzję na podstawie art. 8 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej. Za zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. przemawiał również interes społeczny, bowiem wydatki strony okazały się mniejsze aniżeli zakładano, wydając decyzję z dnia 27 listopada 2014 r. (zmienioną kolejnymi decyzjami), a dzieci przebywały u wnioskodawczyni jedynie do 30 czerwca 2020 r. To właśnie zmiana okoliczności faktycznych, następująca po skonkretyzowaniu uprawnień lub obowiązków strony, uzasadnia skorzystanie z instytucji zmiany (uchylenia) decyzji). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych co do kosztów poniesionych przez stronę w związku z utrzymaniem domu jednorodzinnego. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z umowy zlecenia z dnia 18 grudnia 2018 r. w sprawie pełnienia funkcji zawodowej rodziny zastępczej oraz 3 dokumentów WZ z dnia 8 stycznia 2020 r., 30 marca 2020 r. i 7 maja 2020 r. Według strony, błędne są ustalenia organu co do kwot poniesionych na utrzymanie domu w zakresie ogrzewania. Strona poniosła bowiem dodatkowo następujące koszty: w dniu 7 stycznia 2020 r. zakupiła drewno opałowe za kwotę 1.320 zł, dnia 30 marca 2020 r. zakupiła drewno opałowe za kwotę 1.320 zł i dnia 7 maja 2020 r. zakupiła drewno opałowe za kwotę 1.320 zł. Dowodem zakupu są dokumenty WZ z dnia 7 stycznia 2020 r., 30 marca 2020 i 7 maja 2020 r. Rozliczenie kosztów poniesionych przez stronę w związku z utrzymaniem domu nie zostało dokonane w oparciu o cały materiał dowodowy, w szczególności nie wzięto pod uwagę w/w dokumentów WZ. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie podlegała uwzględnieniu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 83 ust. 2 i 3a ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 821). Stosownie do art. 83 ust. 2 cyt. ustawy rodzina zastępcza niezawodowa i zawodowa może otrzymywać środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinę zastępczą niezawodową albo zawodową na czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, opał, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związanym z kosztami eksploatacji, obliczonym przez podzielenie łącznej kwoty tych kosztów przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnym i pomnożenie przez liczbę dzieci i osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2, umieszczonych w rodzinie zastępczej wraz z osobami tworzącymi tę rodzinę zastępczą. Natomiast zgodnie z art. 83 ust. 3a cyt. ustawy środki finansowe, o których mowa w ust. 2, starosta jest zobowiązany przyznać rodzinie zastępczej zawodowej, w której umieszczono powyżej 3 dzieci i osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2, oraz jeżeli potrzeba przyznania tych środków zostanie potwierdzona w opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Artykuł 83 ust. 2 ustawy statuuje fakultatywne uprawnienie starosty do przyznania świadczenia w postaci pomocy dla rodziny zastępczej na utrzymanie lokalu mieszkalnego lub domu. Decyzja taka zależy od woli organu, który może przyznać świadczenie w granicach posiadanych środków finansowych, jeżeli uzna, że jest ona uzasadniona szczególną sytuacją rodziny zastępczej. Natomiast art. 83 ust. 3a określa, że starosta obligatoryjnie przyznaje rodzinie zastępczej świadczenie na utrzymanie lokalu mieszkalnego lub domu, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: 1) rodzina posiada charakter zawodowy, 2) umieszczono w niej więcej niż trójkę dzieci lub osób, o których mowa w art. 37 ust. 3 ustawy, 3) potrzeba przyznania środków zostanie potwierdzona w opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. W rozpatrywanej sprawie spełnione zostały wszystkie trzy przesłanki do przyznania takiego świadczenia. Skarżąca prowadziła od listopada 2014 r. zawodową rodzinę zastępczą, w której przebywała czwórka dzieci, a więc rodzina posiadała charakter zawodowy oraz umieszczono w niej więcej niż trójkę dzieci, a także została wydana pozytywna opinia organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Z tego względu organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał stronie środki finansowe na utrzymanie domu jednorodzinnego na okres od 3 listopada 2014 r. do 31 stycznia 2021 r. Poprzednia zmiana tej decyzji nastąpiła w wyniku wydania decyzji z dnia [...]r. nr [...], którą przyznano wnioskodawczyni środki finansowe m. in. w wysokości 1.253,97 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., a więc na okres 1 roku. Po dokonaniu analizy przedłożonych przez stronę dowodów, dokumentujących poniesione przez stronę wydatki na utrzymanie domu, organ pierwszej instancji ustalił, że strona poniosła faktycznie wydatki w kwocie 804,45 zł miesięcznie, a wiec w kwocie niższej niż przyznana, tj. 1.253,97 zł miesięcznie. Wbrew zarzutom skargi, organ pierwszej instancji uwzględnił w rozliczeniu wszystkie dowody, dokumentujące poniesienie przez stronę wydatków na utrzymanie domu jednorodzinnego, przedstawione przez skarżącą, w tym wszelkie dowody dokumentujące poniesione przez skarżącą wydatki na ogrzewanie. Mianowicie organ uwzględnił fakturę VAT nr 11/2020 z dnia 7 maja 2020 r., dokumentującą zakup drewna opałowego od Przedsiębiorstwa Usługowo Handlowego R. S. w B. w ilości 18 mp za kwotę 3.960 zł oraz fakturę VAT nr 897/20/M z dnia 1 czerwca 2020 r., dokumentującą zakup węgla orzech w ilości 5,540 tony za kwotę 4.709,00 zł. Natomiast załączone do skargi dowody WZ dokumentują wydanie skarżącej przez Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowego R. S. w B. materiału w postaci drewna opałowego: w dniu 7 stycznia 2020 r. w ilości 6 mp o wartości 1.320 zł, w dniu 30 marca 2020 r. w ilości 6 mp o wartości 1.320 zł i w dniu 7 maja 2020 r. w ilości 6 mp o wartości 1.320 zł. Na podstawie powyższych dowodów WZ została wystawiona przez sprzedającego Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowego R. S. w B. faktura nr 11/2020 w dniu 7 maja 2020 r., dokumentująca poniesienie wydatku na zakup drewna opałowego w ilości łącznej 18 mp o wartości łącznej 3.960 zł. Fakt wystawienia powyższej faktury sprzedawca odnotował na dowodzie WZ z dnia 7 maja 2020 r. Należy zauważyć, że dokument WZ dowodzi jedynie wydanie towaru z magazynu sprzedawcy kupującemu, natomiast dowód poniesienia wydatku stanowi faktura VAT, wystawiona przez sprzedawcę na nazwisko kupującego. Wobec powyższego uwzględnienie kwot uwidocznionych na dowodach WZ, załączonych do skargi powodowałoby podwójne uwzględnienie tego samego wydatku w kwocie3.960 zł na zakup drewna opałowego, udokumentowanego fakturą VAT nr 11/2020 z dnia 7 maja 2020 r. Natomiast różnica pomiędzy wysokością faktycznie poniesionych i udokumentowanych wydatków w kwocie 804,45 zł miesięcznie a wysokością przyznanych środków finansowych w kwocie 1.253,97 zł miesięcznie wynika ze skrócenia okresu prowadzenia rodziny zastępczej przez skarżącą. Mianowicie środki finansowe w kwocie 1.253,97 zł miesięcznie zostały przyznane skarżącej na okres 1 roku, tj. od dnia 1 lutego 2021 r. do 31 stycznia 2021 r., również w styczniu 2020 r. wypłacono skarżącej kwotę 1.253,97 zł. Natomiast dzieci przebywały w rodzinie zastępczej prowadzonej przez skarżącą tylko przez okres 6 miesięcy w roku 2020 r., tj. do 30 czerwca 2020 r. Zasadnie więc organ pierwszej instancji nie uwzględnił w całości wydatku na zakup drewna opałowego w kwocie 3.960 zł, poniesionego w dniu 7 maja 2020 r. Organ uwzględnił wydatek na zakup drewna opałowego w łącznej kwocie 596,25 zł (266,25 zł za 25 dni maja 2020 r. i 330 zł za czerwiec 2020 r.). Podobnie prawidłowo organ nie uwzględnił w całości wydatku na zakup węgla orzech w kwocie 4.709 zł, poniesionego w dniu 1 czerwca 2020 r. Organ uwzględnił wydatek na zakup węgla orzech w kwocie 392,42 zł za czerwiec 2020 r. W powyższy sposób rozliczony został poniesiony przez skarżącą wydatek za odbiór nieczystości płynnych w całkowitej kwocie 300 zł, tj. 150 zł za okres styczeń – czerwiec 2020 r. Organ nie mógł bowiem uwzględnić wydatków poniesionych na zakup drewna opałowego, węgla orzech i odbiór nieczystości płynnych za okres przypadający po zaprzestaniu prowadzenia rodziny zastępczej. Należy zauważyć, że stosownie do § 2 pkt 4 załączonej do skargo umowy zlecenia nr 66/2018 z dnia 18 grudnia 2018 r. zleceniobiorca zobowiązuje się powiadomić zleceniodawcę o wysokości kosztów na utrzymanie i eksploatację lokalu mieszkalnego, w którym prowadzona jest zawodowa rodzina zastępcza do 15 stycznia każdego roku za rok poprzedni. W myśl § 3 ust. 2 umowy w przypadku, gdy prowadzenie rodziny zastępczej zawodowej nie obejmuje pełnego roku kalendarzowego, środki finansowe na utrzymanie domu jednorodzinnego przysługują w wysokości proporcjonalnej do liczby miesięcy, w których prowadzona była zawodowa rodzina zastępcza. Natomiast w myśl § 4 ust. 1 umowy zlecenia, środki finansowe na utrzymanie domu jednorodzinnego ustalone zostaną na podstawie przedstawionych przez zleceniobiorcę poniesionych wydatków. Ustalenie wysokości środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego, przysługujących skarżącej, odbyło się zgodnie z powołanymi przepisami ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz postanowieniami umowy zlecenia nr 66/2018 zawartej przez skarżącą ze Starostą Powiatu. Nieuzasadniony jest zarzut skarżącej odnośnie nieuwzględnienia przez organy całości materiału dowodowego, zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, skargę – jako niezasadną – należało oddalić w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.