IV SA/Wr 345/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 października 2007 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. z dnia 9 października 2000 r. Dz. U. nr 98. poz. 1071) i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta W., przez Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r. [...], przyznającą specjalny zasiłek celowy w łącznej kwocie 390,10 zł.: na którą składało się dofinansowanie opłaty za energię elektryczną w wysokości 150,00 zł (przelewem na konto ZE); oraz 200,00 zł na zakup dwóch par okularów i 40,10 zł na zwrot kosztów zakupu leków. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stwierdziło, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i wskazało, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64,poz. 593 ze zm.), - pomoc ta ma na celu pomaganie w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, a nie pełne zaspokajanie potrzeb podopiecznych. Zgodnie z wolą ustawodawcy, kwestia wysokości zasiłku celowego pozostawiona została uznaniu organu pierwszej instancji Organ stwierdził, że M. N. oprócz zasiłku stałego i dodatku mieszkaniowego, otrzymuje systematycznie dodatkową pomoc w formie zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych. Świadczy to, że organ pomocy społecznej, w miarę swoich możliwości (art. 3 ust. 4 ustawy), wspiera Skarżącego w trudnych sytuacjach życiowych. Uzupełniając powyższe argumenty organ odwoławczy podnosi, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem M. N., że udzielana mu przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej świadczenia są niższe, niż zasiłki przyznawane innym podopiecznym. Organ poinformował, że przeciętna wysokość przyznanych przez organ pomocy społecznej zasiłków celowych, jak wskazał organ pierwszej instancji, wynosi 240,00 zł. Kwota ta dotyczy również osób i rodzin nieposiadających żadnych dochodów lub o dochodach nieprzekracżających kryterium ustawowego. Zdaniem Kolegium, M. N. ma stały dochód w formie zasiłku stałego i dodatku mieszkaniowego. Ponadto, organ pomocy społecznej przyznał Skarżącemu zasiłki: w październiku 2006 r. - 380,20 zł, w listopadzie 2006 r. 475,70 zł, w grudniu 2006 r. 230,40 zł, w styczniu 2007 r. 320,80 zł, w lutym 2007 r. 92,10 zł i w marcu 2007 r. 420,30 zł, w maju 2007 r. 254,20 zł. Oznacza to, że od października 2006 r. do maja 2007 r. M. N. otrzymał dodatkową pomoc w wysokości 271,71 zł miesięcznie, tj. w kwocie wyższej niż przeciętny zasiłek celowy. Wskazać przy tym należy, że pomoc celowa jest przez organ udzielana Skarżącemu prawie każdego miesiąca. Kolegium zauważa również, że organ pomocy społecznej uprawniony jest do analizowania potrzeb i oczekiwań podopiecznych wnioskujących o przyznanie pomocy pieniężnej i miarkowania udzielanego wsparcia adekwatnie do posiadanych możliwości finansowych. Zdaniem Kolegium pomoc udzielana M. N., choć nie spełnia jego oczekiwań, jest znaczącą pomocą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. N. wskazał na przepis ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że zasiłek celowy może być w szczególnych przypadkach przyznany na pokrycie całości poniesionych wydatków. Zdaniem Skarżącego jego przypadek właśnie należy do tych szczególnych. Skarżący podniósł, że z otrzymywanego zasiłku stałego, po opłaceniu czynszu, pozostaje mu do dyspozycji miesięcznie około 300,00 zł. Z tej kwoty musi dopłacić za okulary i energię elektryczną jeszcze 214,00 zł, gdyż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał zasiłek tylko na pokrycie części wykazanych we wniosku wydatków. Z rachunku wynika, że Skarżącemu pozostało na utrzymanie przez cały miesiąc około 90,00 zł. Zdaniem M. N., organ pomocy społecznej wykorzystuje ten przepis działając na niekorzyść skarżącego i przyznaje mu niższe zasiłki niż innym podopiecznym. Skarżący uważa, że skoro okulary kupuje raz na dwa lata, a mieszkanie ogrzewa energią elektryczną tylko w zimie, to te wydatki powinny być w całości zrefundowane zasiłkiem celowym. W odpowiedzi na powyższą skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość miedzy organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego oraz trwałość wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na zakup okularów, oraz zwrot kosztów leków. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei według art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc ta ma zatem charakter pomocniczy bowiem ma za zadanie wspierać starania osób i rodzin w dążeniu do poprawy ich sytuacji życiowej. Przepis art. 8 ust.1 ustawy określa przesłanki, których spełnienie co do zasady warunkuje przyznanie świadczeń z pomocy społecznej poprzez ustalenie kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przesłanek wymienionej w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kryterium dochodowe w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynikające z powołanego przepisu, a następnie zmienione rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950) winno nie przekraczać kwoty 477 zł, a w przypadku osoby w rodzinie kwoty 351 zł. Z prawidłowych i niekwestionowanych w sprawie okoliczności faktycznych poczynionych przez organy administracyjne wynika, że kryterium dochodowe u skarżącego, przekracza kryterium dochodowe ustalone powołanymi wyżej przepisami. Skarżący jest osobą samotną i w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jego dochód wyniósł 478.79 zł. Fakt ten, jak prawidłowo wskazały organy orzekające w sprawie, jednoznaczne wykluczył skarżącego z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenia pieniężne w postaci zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy, który stanowi wyjątek od zasad przyznawania pomocy określonych w art. 8, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z powyższego przepisu prawa wynika, że decyzja wydawana w oparciu o tenże przepis prawa ma charakter decyzji uznaniowej, a zgłoszona potrzeba, o zaspokojenie której ubiega się strona, winna być oceniana przez organ pomocy społecznej przez pryzmat szczególnie uzasadnionego przypadku. O tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga – jak to trafnie podkreśliło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze - organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy. Jak stanowi art. 3 ust. 3 ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, wysokość tego zasiłku nie została jednak ściśle określona przez ustawodawcę. W przepisach tych ustanowiono zatem zasady indywidualizacji i fakultywości świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy (por. H. Szurgacz, Wstęp do prawa pomocy społecznej, Wrocław 1993 r., s. 44-46). Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze. Wbrew zarzutom skargi należy stwierdzić, że M. N., oprócz zasiłku stałego i dodatku mieszkaniowego, otrzymuje systematycznie dodatkową pomoc w formie zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych. Świadczy to, że organ pomocy społecznej, w miarę swoich możliwości (art. 3 ust. 4 ustawy), wspiera Skarżącego w trudnych sytuacjach życiowych. Sąd podziela stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, iż organ pomocy społecznej uprawniony jest do analizowania potrzeb i oczekiwań podopiecznych wnioskujących o przyznanie pomocy pieniężnej i miarkowania udzielonego wsparcia adekwatnie do posiadanych możliwości finansowych. W ocenie Sądu pomoc ta, choć nie spełniała oczekiwań skarżącego, jest znaczną pomocą. Nie można, zatem zgodzić się ze stwierdzeniem M. N. zawartym w skardze, że udzielana mu pomoc jest niższa, niż zasiłki przyznawane innym podopiecznym. W świetle powyższego Sąd uznał, że organy orzekające w sposób wszechstronny rozważyły wszystkie okoliczności faktyczne sprawy. W tej sytuacji skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.