IV SA/Wr 345/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w e Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 listopada 2017 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia 28 marca 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W. M., od wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Zastępcy Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 3 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W., z dnia 7 lutego 2017 r. (nr[...]) odmawiającej przyznania zasiłku stałego, w okresie od stycznia 2013 r. do kwietnia 2014 r. i od maja 2016 r. do grudnia 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podało, że wnioskiem z dnia 27 stycznia 2017 r. W. M. zwrócił się o przyznanie zasiłku stałego, w okresie od stycznia 2013 r. do kwietnia 2014 r. i od maja 2016 r. do grudnia 2016 r. W uzasadnieniu wskazał, że orzeczeniem Sądu z dnia 24 lipca 2015 r. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 1 stycznia 2013 r. na stałe i wobec tego uważa, że MOPS powinien przyznać mu zasiłek we wskazanych wyżej okresach. Zaskarżoną decyzją organ odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku stałego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że od 6 czerwca 2016 r. wnioskodawca był w posiadaniu wyroku, na podstawie którego mógł ubiegać się o zasiłek stały. Był również wielokrotnie informowany o warunkach udzielania o zasiłku stałego na co są dowody w aktach sprawy, np. wywiadach z dnia 22 sierpnia 2016 r., 15 września 2016 r.. 28 października 2016 r. Pomimo tego wystąpił o świadczenie dopiero 19 stycznia 2017 r., a więc po zmianie przepisów ustawy o pomocy społecznej, na których podstawie organ nie może wyrównać wypłaty świadczeń za okres wcześniejszy. Od powyższej decyzji odwołał się wnioskodawca podnosząc, że w trakcie wywiadów od 2013 r. domagał się przyznania zasiłku stałego, ale był wprowadzany w błąd przez pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy, który twierdził, że najpierw powinien wystąpić o inne formy pomocy. Podpisując oświadczenia w toku wywiadu, przedkładane przez pracownika socjalnego, nie zdawał sobie sprawy z wynikających z nich konsekwencji. Wierzył w profesjonalizm i uczciwość pracownika socjalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje: Warunki udzielania świadczeń z pomocy społecznej, określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930 z późn. zm., dalej: ustawa). Kolegium przywołało treść art. 37 ustawy, który stanowi, że zasiłek stały przysługuje m.in.: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Aby ocenić, czy osoba prowadząca samodzielne gospodarstwo domowe spełnia warunki do uzyskania zasiłku stałego, należy w szczególności ustalić jej dochód i porównać go z kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej. Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. Artykuł 106 ust. 3 i ust 7-11 obowiązuje od dnia 1 stycznia 2017 r. (art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r., Dz.U. z 2016 r. poz. 2174). Organ przywołał treść ust. 7-11 art. 106 ustawy. Stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie strona posiadała wyrok stwierdzający niepełnosprawność w stopniu gwarantującym wcześniejsze ustalenie prawa do zasiłku stałego od maja 2016 r. Jak wynika z akt sprawy W. M. był wielokrotnie informowany o warunkach uzyskania zasiłku stałego. Pomimo tego wniosek złożył dopiero w styczniu 2017 r. Zgodnie z przepisami ustaw wnioskodawca otrzymał zatem świadczenie od stycznia 2017 r. Udzielenie świadczenia z pomocy społecznej wymagało w rozpatrywanej sprawie aktywności strony i złożenia wniosku. Nie ma dowodów na to, że pracownik nadużył zaufanie strony, i że dał jej do podpisania oświadczenia, których w istocie nie rozumiała. Przeciwnie - pracownik socjalny wielokrotnie przy okazji wywiadów informował stronę o możliwości ubiegania się o zasiłek stały, co świadczy o tym , że starał się o to, aby nie doszło do sytuacji, która ma miejsce obecnie. Kolegium podzielliło stanowisko organu, że obecnie obowiązujące prawo daje możliwość udzielania świadczenia za pewien czas wstecz, ale nie dotyczy to sytuacji, gdy strona posiada dokumenty potwierdzające prawo do świadczenia i z opóźnieniem, a więc ze swej winy, podejmuje starania o jego uzyskanie , choć mogła to uczynić wcześniej. Skargę na powyższą decyzję złożył wnioskodawca. Domagał się "zmiany krzywdzącej decyzji Samorządowego Kolegium, która to jest niezgodna z przepisami oraz zasadą współżycia społecznego. To MOPS wprowadził mnie w błąd i nie ujawnił prawdy obiektywnej co do faktów". Podał, że przeprowadzono wiele wywiadów środowiskowych, przeprowadzali je różni pracownicy socjalni, każdy z nich podawał inną wersję pomocy jako korzystniejszą; zaufał im, nie wiedział, że został wprowadzony w błąd. Pracownicy socjalni posiadając wiedzę o zmianie przepisów nie poinformowali o tym skarżącego. Wniósł o przesłuchanie na tę okoliczność pracowników MOPS. Pracownicy socjalni są profesjonalistami w tej dziedzinie i wierzył w ich uczciwość, "że nie jestem oszukiwany". Pracownicy powinni działać zgodnie z zasadą "na korzyść podopiecznego". Nie prawdą jest jak pisze Samorządowe Kolegium, że pracownik informował go o możliwości wystąpienia o zasiłek stały. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a na uzasadnienie swojego stanowiska przywołał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na odpowiedź na skargę wnioskodawca powtórzył zarzuty zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). Oznacza to między innymi, że Sąd nie może w ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem ograniczyć się do zarzutów sformułowanych w skardze ale także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnieść z urzędu. Kontrola zaskarżonej decyzji, według wskazanych zasad nie daje podstaw do uznania, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 28 marca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia 7 lutego 2017 r. odmawiającą przyznania zasiłku stałego w okresie od stycznia 2013 r. do kwietnia 2014 r. i od maja 2016 r. do grudnia 2016 r. Decyzją tą odmówiono przyznania zasiłku stałego we wskazanych okresach w związku z wnioskiem skarżącego ze stycznia 2017 r. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2174 ze zm.) – dalej ustawa. Art. 37 tej ustawy stanowi, że zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (...). Zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Art. 106 ust. 3 mówi, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został zgłoszony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją – z zastrzeżeniem ust. 7-11 (...). Przepis ten otrzymał powołane wyżej brzmienie z dniem 1 stycznia 2017 r. na mocy ustawy z dnia 2 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 2016 z dnia 28 grudnia 2016 r. Dodany przez wyżej wymienioną ustawę ust. 7 do 11 art. 106 ustawy otrzymał następujące brzmienie: "7. W przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego: 1) w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4. z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia: 2) w przypadku niespełnienia któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 lub 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - odmawia się przyznania zasiłku stałego. 8. Na okres zawieszenia postępowania przyznaje się z urzędu zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38. 9. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się. a prawo do zasiłku stałego ustala się. począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za okres pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania art. 37 ust. 6 nie stosuje się. 10. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się. począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za miesiąc, w którym dostarczono orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, nie stosuje się art. 37 ust. 6 w przypadku pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania. 11. W przypadku niedostarczenia orzeczenia, o którym mowa w ust. 7, w terminie 3 lat od dnia zawieszenia postępowania, zawieszone postępowanie podejmuje się z urzędu." Powołany wyżej zmieniony przepis, w istocie w żaden sposób nie wpływa na sytuację skarżącego. Dotyczy on bowiem osoby, która spełnia niektóre warunki z art. 37 (ust. 1 i 4 ustawy) a nie posiada orzeczenia o całkowitej niepełnosprawności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wówczas to zainteresowany może złożyć wniosek o przyznanie świadczenia – zasiłku stałego, który może zostać przyznany od daty złożenia wniosku, o ile dostarczy orzeczenie o niepełnosprawności w terminie 60 dni od daty jego wydania. Złożenie wniosku po upływie 60 dni powoduje, iż zasiłek zostaje przyznany od daty wydania orzeczenia. W niniejszej sprawie stan faktyczny przedstawiał się następująco: Skarżący zgłosił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 6 czerwca 2016 r. Posiadał wówczas odpis wyroku Sądu Okręgowego we W., który otrzymał z Sądu Rejonowego dla W..-Śródmieścia we W. X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmieniający zaskarżony wyrok i poprzedzające go orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w województwie d. z dnia 23 marca znak [...] w ten sposób, że zaliczył skarżącego do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od stycznia 2013 r. na stałe. Jak wynika z powyższego w dacie zgłoszenia się do MOPS – w czerwcu 2016 r. zainteresowany posiadał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i o ile spełnił pozostałe warunki określone w art. 37 ustawy o pomocy społecznej mógł z tą datą uzyskać zasiłek stały. Art. 106 ust. 3 ustawy wykluczył jednak złożenie skutecznego wniosku o przyznanie zasiłku stałego z datą wsteczną, tak jak wnosi to skarżący za okres od 1 stycznia 2013 r. do kwietnia 2014 r. i za maj 2016 r. w sytuacji gdy posiadał orzeczenie o niepełnosprawności od czerwca 2016 r. Art. 106 ust. 3 przed nowelizacją (z dnia 2 grudnia 2016 r.) wykluczał również taką możliwość. Pzepis ten bowiem stanowił, że datą przyznania zasiłku stałego jest miesiąc, w którym złożono wniosek z wymaganą dokumentacją. W sprawie okolicznością niesporną jest, że wniosek o przyznanie zasiłku stałego skarżący złożył dopiero w styczniu 2017 r., choć już od czerwca 2016 r., jak stwierdzono wyżej, posiadał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Zarzuty skarżącego, iż nie złożył wcześniej wniosku o przyznanie zasiłku stałego na skutek błędnego pouczenia przez pracowników socjalnych nie znajduje oparcia w materiałach akt administracyjnych sprawy. Wynika z nich iż w czerwcu, sierpniu, wrześniu, październiku i grudniu 2016 r. zainteresowany był informowany o zasadach ubiegania się o zasiłek stały. Sąd w związku z zarzutem skarżącego, że organ swoim postępowaniem naruszył zasady współżycia społecznego, zauważa, że organy (i Sąd) nie mogą w postępowaniu administracyjnym kierować się zasadami współżycia społecznego. Jak wcześniej stwierdzono, Sąd rozpoznając skargę bada czy nie zostały naruszone przepisy prawa – jest to jedyne kryterium oceny kwestionowanej decyzji. Na marginesie jednak należy zauważyć, że gdyby wskazane przez skarżącego zasady miały zastosowanie, to akta administracyjne sprawy nie dawałyby podstawy do uznania, że zostały naruszone zasady współżycia społecznego. Zasiłki celowe, które otrzymał skarżący w okresie VI-XI 2016 – co Sądowi wiadomo z urzędu były wysokie – i w okresie VI-X – kiedy to skarżący otrzymywał zasiłki rehabilitacyjne przekraczały znacznie wysokość zasiłku stałego, który otrzymałby zainteresowany. Zasiłek celowy w grudniu wynosił 470 zł w listopadzie 600 zł, wrześniu 830 zł, sierpniu – 600 zł, lipcu 450 zł, czerwcu 480 zł. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej. H.B.11.12.2017 r.