IV SA/Wr 346/18

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 8 października 2018 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie postanowieniem Sądu z dnia 3 września 2018 r. w pkt I sentencji odrzucono skargę z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia, ponieważ skarżący zaskarżył decyzję organu I instancji, a w pkt II sentencji odmówiono na podstawie art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Pismem z dnia 24 września 2018 r. skarżący wniósł o uzupełnienie tego postanowienia oraz wniósł o ustanowienie adwokata. Do pisma tego dołączył złożony na urzędowym formularzu z dnia 24 września 2018r. wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazał, że wnosi o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W rubryce nr 3 obejmującej informacje o przedmiocie zaskarżenia wskazał wymienione postanowienie Sądu z dnia 3 września 2018 r. Po rozpoznaniu tego pierwszego wniosku postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 25 września 2018 r. odmówiono przyznania stronie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy w tym zakresie oraz umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego postanowienia zostało ono utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z dnia 15 października 2018 r. Natomiast postanowieniem Sądu z dnia 28 września 2018 r. odmówiono uwzględnienia wniosku o uzupełnienie postanowienia Sądu z dnia 3 września 2018 r. Następnie na urzędowym formularzu z dnia 8 października 2018 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazał, że wnosi o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ponadto w uzasadnieniu tego wniosku podał, że domaga się ustanowienia adwokata w celu w celu zaskarżenia do NSA orzeczeń WSA o sygn. akt IV SA/Wr 240/18 i IV SA/Wr 241/18 oraz IV SA/Wr 346/18 oddalających skargę i odrzucających skargę, które wniósł po wyczerpaniu pełnej drogi instancyjnej i ustawowym terminie, a więc podał także, że domaga się ustanowienia adwokata w niniejszej sprawie o sygn. IV SA/Wr 346/18, w której Sąd wydał postanowienie odrzucające skargę w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. W formularzu tym wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie [....]o powierzchni [...] m2 i nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. Jest osobą długotrwale bezrobotną, czyli od [..] i nie ma żadnych dochodów i nie otrzymuje renty, alimentów, stypendiów, zasiłku stałego i okresowego. Nie posiada kont bankowych, maszyn. Nie opłaca czynszu za mieszkanie, który wynosi [...] zł i nie opłaca rachunków za prąd i gaz, a MOPS odmawia mu pomocy, w tym skierowania po paczkę żywnościową. Jest zmuszony korzystać z pomocy [...], gdzie otrzymuje [...] w dni powszednie i musi głodować. Gmina wypowiedział mu umowę najmu. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega złożony na urzędowym formularzu z dnia 8 października 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Stosownie do treści art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (t.j. Dz. U z 2018 r., poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl zaś art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego obejmuje z mocy art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W rozpoznawanym obecnie wniosku z dnia 8 października 2018 r., skarżący nie powołał żadnych nowych okoliczności uzasadniających jego uwzględnienie. W dalszym ciągu aktualne jest twierdzenie, że skarżący w okresie od 2009 r. do 2015 r. wniósł do Wydziału IV Tutejszego Sądu ponad 600 skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe, a w październiku 2016 r. liczba ta wyniosła 657 spraw, a w maju 2017 r. 684 sprawy, zaś we wrześniu 698 spraw, natomiast we wrześniu 2018 r. zarejestrowano 830 spraw. Aktualne jest także twierdzenie, że okresie 2009-2017 większość skarg skarżącego została oddalona tj. ponad 300 skarg zostało oddalonych przez Sąd i ponad 220 skarg i wniosków zostało odrzuconych, a więc nie doszło do ich merytorycznego rozpoznania (liczba ta obejmuje także skargi o wznowienie postępowania) i że symboliczny wymiar ma liczba uwzględnionych skarg skoro tylko jedna skarga na decyzję została uwzględniona i uwzględnione zostały dwa wnioski o wymierzenie organowi grzywny, a w 10 sprawach umorzono postępowanie sądowoadministracyjne. W tym samym okresie skarżący złożył również ponad 300 wniosków o przyznanie prawa pomocy, przy czym część wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozostawiono bez rozpoznania na podstawie z uwagi np. na nieuzupełnienie jego braków poprzez złożenie wniosku na wymaganym urzędowym formularzu lub np. nie sprecyzowanie w jakiej sprawie żądane jest prawo pomocy. Większość wniosków o przyznanie prawa pomocy zostało oddalonych z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy. Ponadto w wielu sprawach poinformowano skarżącego pismem referendarza sądowego, że jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy lub też umorzono postępowanie wszczęte takim wnioskiem. W większości spraw wyznaczony z urzędu adwokat składał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał również pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom. Nie uległo zmianie stanowisko, że skarżący złożył również w ponad 140 sprawach wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe, a także wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania, a skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia kończącego postępowanie zostały odrzucone, ponieważ nie zostały sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, natomiast wnioski o wykładnię orzeczeń zostały załatwione odmownie lub też dodatkowo umorzono postępowanie wszczęte kolejnymi wnioskami w tym przedmiocie. We wszystkich sprawach odmówiono wstrzymania wykonania orzeczenia. Nadal aktualnie jest także twierdzenie, że skarżący wielokrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przy czym po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego Sądu, np. w G. w O., skarżący złożył kolejny wniosek o wyłączenie składu tego innego Sądu, jak również, w dalszym ciągu aktualne jest stanowisko, że skarżący wniósł także szereg skarg o wznowienie postępowania i skarg na przewlekłość postępowania sądowego, a także wniosków o wymierzenie organowi grzywny. Ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez na podstawie powyższego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. powinna ograniczać się jedynie do oceny, czy wnioskodawca jest w stanie ponieść ciężar kosztów postępowania. Szeroki dostęp do prawa pomocy w procedurze sądowoadministracyjnej wymaga jednak szczególnie wnikliwej oceny sposobu realizacji tego prawa przez skarżących. Prawo dostępu do sądu jest jednym z podstawowych wolności określonych w Konstytucji RP. Formą realizacji prawa do sądu jest analizowana instytucja prawa pomocy. Przykładem ograniczenia prawa dostępu do sądu są zbyt wysokie koszty opłat sądowych, nadmierny formalizm procesowy, trudności w dostępie do pomocy prawnej i dostępie niezamożnych obywateli do usług prawniczych. Prawo dostępu do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku zrealizowane za każdą cenę. Prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu. W konsekwencji zachowanie, które jest formalnie zgodne z literą prawa lecz sprzeciwia się jej sensowi nie może zasługiwać na ochronę. Tak zaś należy oceniać np. działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie. Nie uległo zmianie stanowisko, że liczba zarejestrowanych spraw skarżącego stale wzrasta, gdyż w grudniu 2015 r. zarejestrowano pond 600 spraw i wniosków skarżącego, a w styczniu 2016 liczba ta wyniosła 638, zaś w październiku 2016 r. zarejestrowano 657 spraw, a w maju 2017 r. 684 sprawy, a we wrześniu 2017 r. 698 spraw, natomiast we wrześniu 2018 r. zarejestrowano 830 spraw. Oceniając więc zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy ponownie stwierdzić należy, że charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg dowodzą, iż celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie. Okoliczności te nadal świadczą o tym, że skarżący nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy. W dalszym ciągu aktualne jest więc stanowisko, iż jeżeli strona postępowania sądowego nadużywa prawa do sądu to sytuacja ta wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy nawet, gdyby strona ta wykazała, że spełnia przesłanki materialne warunkujące przyznanie prawa pomocy uregulowane w art. 246 p.p.s.a. Z tych względów ponownie powołane przez skarżącego okoliczności dotyczące jego sytuacji materialnej, w tym statusu osoby bezrobotnej, braku dochodu i pomocy z MOPS, braku środków na opłacenie rachunków za czynsz, gaz i prąd nie zmieniają powyższej oceny, że skarżący nadużywa prawa do sądu. Przedstawione okoliczności uprawniały do stwierdzenia, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w tej sprawie nadal stanowi nadużycie tego prawa i uzasadnia umorzenie postępowania wszczętego kolejnym wnioskiem o przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Również postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a., gdyż skarżący jest zwolniony z obowiązku ich ponoszenia na podstawie przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit "h" p.p,s.a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu dodatków mieszkaniowych. Na marginesie dodać także należy, że w zaistniałej sytuacji procesowej rozpoznanie kolejnego wniosku o prawo pomocy stało się zbędne, skoro wnioskodawca nie czekając na prawomocne i ostateczne zakończenie postępowania z poprzedniego wniosku o prawo pomocy złożył kolejny wniosek o prawo pomocy w zakresie obejmującym poprzedni wniosek. Z tych względów na podstawie art. 249a p.p.s.a. należało umorzyć postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zarówno ustanowienie adwokata jak i zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 249a i art. 239 § 1 pkt 1 lit. "h" p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7, orzeczono jak w sentencji.