IV SA/Wr 352/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia NSA Jolanta Sikorska Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi W. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania za niedopuszczalne zarzutów zgłoszonych przez dłużnika I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi P. Cz. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia W. F. na postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uznania za niedopuszczalne zarzutów zgłoszonych przez dłużnika" zawartych w piśmie z dnia 24 października 2013 r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) orzeczono o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. W motywach uzasadnienia tego orzeczenia stwierdzono, że pismem z dnia 24 października 2013 r. W. F. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. zarzuty w sprawie prowadzonej przez ten organ egzekucji administracyjnej. Zobowiązany zarzucił określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia - prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 października 2012 r. Ponadto zobowiązany wskazał na swoją trudną sytuację materialną i poprosił o umorzenie ciążących na nim należności. Ponadto wskazał, że to jego siostra powinna być zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Powyższe pismo, Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., przesłał do Prezydenta Miasta G., za pismem z dnia 28 października 2013 r. Organ egzekucyjny wskazał m.in., że po przeanalizowaniu treści pisma zobowiązanego z dnia 24 października 2013 r. zakwalifikował podanie W. F. jako zarzut oparty o art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. nieistnienie obowiązku. W związku z tym, przed wydaniem postanowienia w sprawie, organ egzekucyjny, zwrócił się o stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonego wniosku. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Prezydent Miasta G. uznał za niedopuszczalne zarzuty W. F. zawarte w piśmie z dnia 24 października 2013 r. Na skutek złożenia przez zobowiązanego zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez wierzyciela. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Prezydent Miasta G. ponownie uznał za niedopuszczalne zarzuty W. F. zawarte w piśmie z dnia 24 października 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel wskazał, że w listopadzie 2008 r. matka skarżącego, K. W., została skierowana do DPS w G. oraz została ustalona odpłatność za pobyt w DPS. W sierpniu 2009 r. K. W. została umieszczona w DPS w G., zaś we wrześniu 2009 r. zaproponowano zobowiązanemu zawarcie umowy w przedmiocie odpłatności za pobyt matki w DPS. Ponieważ W. F. nie wyraził zgody na zawarcie umowy, zostało wszczęte postępowanie administracyjne, które zakończyło się decyzją nr [...] z dnia [...] w sprawie ustalenia W. F. odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., zaś skarga na decyzję Kolegium oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 539/12. Jak dalej wyjaśnił organ I instancji, nie są prawdziwe zarzuty zobowiązanego, który wskazuje, iż Sąd uchylił decyzje organów administracji. Zatem decyzja nr [...] z dnia [...] jest decyzją prawomocną o określonych skutkach prawnych. Ponadto Ośrodek po otrzymaniu wyroku Sądu podjął zawieszone postępowanie i poinformował o tym fakcie stronę. Następnie organ I instancji wskazał na brak współpracy zobowiązanego w postępowaniu w przedmiocie zwolnienia z odpłatności. Wymienił także inne osoby zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt K. W. w Domu Pomocy Społecznej. Wierzyciel wskazał także, że zobowiązany otrzymał upomnienie do uregulowania należności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej za okres od sierpnia 2009 r. do stycznia 2012 r. wraz z kosztami upomnienia na łączną kwotę 28.506,69 zł. We wrześniu 2013 r. został wystawiony tytuł wykonawczy w sprawie należności obejmującej kwotę 28.497,69 zł. W ocenie wierzyciela, zarzuty zobowiązanego są nieuzasadnione i były już przedmiotem oceny dokonywanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. i Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył W. F. Wskazał, iż nie jest prawdą, że odmawia współpracy z Ośrodkiem, ponieważ zaoferował, iż będzie opłacał 100,00 zł miesięcznie za pobyt matki w DPS. Zobowiązany nie jest natomiast w stanie zapłacić egzekwowanej kwoty, gdyż jego sytuacja obecnie jest krytyczna. Podkreślił, że zwrócił się do Dyrektora MOPS w L. o umorzenie naliczonych kwot. Skarżący wskazał, iż jego żona obecnie oczekuje na operację, której termin zostanie ustalony. Poinformował, iż taka sama sprawa o ustalenie należności w kwocie 23.499,00 zł toczy się w Sądzie i zobowiązany jest reprezentowany, w tym postępowaniu, przez adwokata. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie akt i wniesionego zażalenia stwierdziło, co następuje: Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.), zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Według art. 33 ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 §1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Z powołanych przepisów prawa wynika prawo zobowiązanego do składania zarzutów. Podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - m.in. nieistnienie egzekwowanego obowiązku. Przy czym w toku postępowania egzekucyjnego nie mogą być rozpatrywane zastrzeżenia, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania jurysdykcyjnego, jak np. zarzut nieprawidłowości obciążenia zobowiązanego określonym obowiązkiem (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2000 r. III SA 1902/99 - Lex nr 47235). Zarzuty oraz inne środki odwoławcze nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić tylko i wyłącznie w ramach trybów unormowanych w kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 27 października 1999 r. IV SA 1104/96 - Lex nr 47780). Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. - Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. ustalił W. F. miesięczną opłatę za pobyt matki K. W. w Domu Pomocy Społecznej w G. w łącznej wysokości 28.497,69 zł, w okresie od 12 sierpnia 2009 r. do 31 stycznia 2012 r. Decyzja ta została stronie doręczona w dniu 29 marca 2012 r. Od wskazanej decyzji W. F. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., które decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymało ją w mocy. Decyzja Kolegium była z kolei przedmiotem skargi W. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 539/12 oddalił skargę zobowiązanego. Niewątpliwie więc sprawa ustalenia W. F. odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej została ostatecznie i prawomocnie załatwiona w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Decyzja Dyrektora MOPS w G. korzysta więc z domniemania zgodności z prawem. Kreuje ona konkretny obowiązek o charakterze pieniężnym w odniesieniu do W. F. i może stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, który został wystawiony przez Prezydenta Miasta G. w dniu 19 września 2013 r. Odnosząc się zaś do argumentacji zobowiązanego dotyczącej jego trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej, Kolegium wskazało, iż na gruncie postępowania egzekucyjnego (w ramach zgłaszanych zarzutów) nie mogą być składane wnioski o charakterze materialnoprawnym, mające na celu umorzenie bądź zniesienie obowiązku. Zatem w sprawie odstąpienia od żądania zwrotu ciążących na stronie należności, powinna się ona zwrócić do organu pomocy społecznej, zaś podstawa prawna do prowadzenia postępowania w tym zakresie znajduje się z ustawie o pomocy społecznej. Również na kształt niniejszego orzeczenia nie może mieć wpływu inne postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązanemu odpłatności za pobyt matki w DPS za inny okres czasu. Decyzja Dyrektora MOPS w G., stanowiąca podstawę niniejszego postępowania egzekucyjnego ma przymiot decyzji ostatecznej i postępowanie w innej sprawie pozostaje bez wpływu na skutki prawne jakie ona powoduje. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższe postanowienie W. F. zarzucił zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, wyrażającego się w żądaniu od niego kwoty 28.506,69 zł w terminie 6 miesięcy, a następnie żądaniu tej samej kwoty w terminie 7 dni (upomnienie nr Up 15/2013). Ponadto zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pominięcie twierdzeń i dowodów skarżącego dotyczących jego złej sytuacji materialnej. W. F. wyraził także przekonanie, że wyrokiem z dnia 31 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu "oddalił sprawę do ponownego rozpatrzenia". W dalszej części skargi W. F. opisał szczegółowo problemy zdrowotne i finansowe swojej rodziny. W szczególności wskazał, że utrzymuje się z emerytury. Ma na utrzymaniu chorą żonę i syna, który przebywa w zakładzie karnym, zaś do spłacenia kredyty w kwocie 167.091,84 zł i pożyczkę w SKOK w wysokości 15.000,00 zł. W tej sytuacji obowiązek zwrotu żądanej kwoty może doprowadzić do uszczerbku utrzymania koniecznego dla rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Stwierdzono, że podniesiony natomiast przez skarżącego na etapie skargi do Sądu, zarzut zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego pozostaje poza przedmiotem sprawy. Nie był on zgłaszany w ramach podnoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a nadto dotyczy faktu upomnienia skarżącego przez Prezydenta Miasta G do zapłaty kwoty wynikającej z decyzji ostatecznej. Tymczasem środkiem egzekucyjnym może być np. egzekucja z pieniędzy, rachunków bankowych czy nieruchomości, które to środki może zastosować organ egzekucyjny, którym w niniejszej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. Żądanie (w ramach upomnienia) przez wierzyciela zapłaty kwoty wynikającej z decyzji administracyjnej nie stanowi więc środka egzekucyjnego. Czynność ta nie może być więc przedmiotem zarzutu w postaci zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Ponadto zarzut tego rodzaju nie może być w ogóle przedmiotem wypowiedzi wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, co jednoznacznie wynika z treści art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który ogranicza przedmiot wypowiedzi wierzyciela do zarzutów określonych w art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy. Zarzut z art. 33 pkt 8 tj. zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego może być przedmiotem wypowiedzi wierzyciela jedynie w przypadku egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, co jednak nie ma miejsca w sprawie objętej skargą W. F.. Mając na względzie powyższe Kolegium wskazało także, że na gruncie postępowania egzekucyjnego (w ramach zgłaszanych zarzutów) nie mogą być składane wnioski o charakterze materialnoprawnym, mające na celu umorzenie bądź zniesienie obowiązku. Zatem w sprawie odstąpienia od żądania zwrotu ciążących na stronie należności, skarżący powinien się zwrócić do organu pomocy społecznej, zaś podstawa prawna do prowadzenia postępowania w tym zakresie znajduje się z ustawie o pomocy społecznej. O takiej możliwości W. F. był informowany w zaskarżonym postanowieniu. Skoro więc organy rozstrzygające o zasadności zgłoszonych zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w ogóle tymi kwestiami nie mogły się zajmować, gdyż wykraczają one poza przedmiot sprawy – to również nie może ostać się zarzut czyniony pod adresem Kolegium, że nie zbadało oraz nie uwzględniło sytuacji życiowej, zdrowotnej i finansowej W. F. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153. poz. 1269, ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w przedmiocie uznania za niedopuszczalne zarzutów zgłoszonych przez dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący – co wynikało z treści jego pisma z dnia 24 października 2013 r. – zarzucił określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 31 października 2012 r. Wskazał, że to jego siostra powinna być zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucji rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Według art. 33 pkt 1 ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśniecie albo nieistnienie obowiązku. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Celem każdego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji normy prawa materialnego. W postępowaniu tym nie chodzi jednak o autorytatywną konkretyzację norm prawa materialnego lecz o wykonanie tej normy zgodnie z konkretyzacją dokonaną w postępowaniu orzekającym. Zasadą będzie prowadzenie postępowania egzekucyjnego po ostatecznym zakończeniu postępowania orzekającego (wydaniu decyzji ostatecznej). W związku z tym organ prawidłowo skonstatował, że w toku postępowania egzekucyjnego nie mogą być rozpatrywane zastrzeżenia, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania jurysdykcyjnego, jak np. zarzut nieprawidłowości obciążenia zobowiązanego określonym obowiązkiem. Zarzuty oraz inne środki odwoławcze nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego: zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić tylko i wyłącznie w ramach trybów unormowanych w kodeksie postępowania administracyjnego. Należy zatem zgodzić się konstatacją Kolegium, że w kontekście powyższego, w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie mógł zostać uwzględniony zarzut W. F. dotyczący nieistnienia ciążącego na nim obowiązku, skoro podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowi ostateczna decyzja z dnia [...], nr [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G. - Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w przedmiocie ustalenia W. F. miesięcznej opłaty za pobyt matki K. W. w Domu Pomocy Społecznej w G. w łącznej wysokości 28.497,69 zł. w okresie od 12 sierpnia 2009 r. do 31 stycznia 2012 r. Decyzja ta została stronie doręczona w dniu 29 marca 2012 r., zaś od wskazanej decyzji W. F. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., które decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało ją w mocy. Decyzja Kolegium była z kolei przedmiotem skargi W. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 539/12 oddalił skargę zobowiązanego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że podniesiony na etapie skargi zarzut zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego pozostaje poza przedmiotem skargi, gdyż nie był podnoszony w ramach zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, a nadto dotyczy faktu upomnienia skarżącego przez Prezydenta Miasta G. do zapłaty kwoty wynikającej z decyzji ostatecznej (nie jest to zatem środek egzekucyjny). Prawidłowe jest również stanowisko Kolegium, że na gruncie postępowania egzekucyjnego (w ramach zgłoszonych zarzutów) nie mogą być składane wnioski o charakterze materialnoprawnym mające na celu umorzenie postępowania lub zniesienia obowiązku. Organ pouczył stronę, że sprawa ta może być przedmiotem odrębnego postępowania, czym wypełnił obowiązek informacyjny. Z uwagi na przedmiot sprawy, organ nie mógł badać oraz brać pod uwagę (na tym etapie sprawy) sytuacji życiowej, zarobkowej i materialnej skarżącego. Z tych przyczyn Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowione-mu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 ww. ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedli-wości z dnia 23 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).