IV SA/Wr 353/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska - (spr.) Protokolant Paulina Szpakowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem M.G. (zwanego dalej stroną lub skarżącym) z 30 grudnia 2013 r. o ustalenie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Do wniosku strona dołączyła m.in. cztery orzeczenia o stopniu niepełnosprawności , wydane w okresie od 12 sierpnia 2004 r. do 4 września 2012r. Decyzją z [...] wydaną z powołaniem się na przepisy art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., zwanej dalej w skrócie u.ś.r.) Wójt Gminy M. orzekł o odmowie przyznania stronie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności z tym uzasadnieniem ,że strona nie spełnia warunków ustawowych wymienionych w art. 16 ust. 2 i 3 u.ś.r. Organ pierwszej stwierdził, że wprawdzie z orzeczeń z 2004 r. i 2009 r. wynika, że niepełnosprawność skarżącego powstała w dzieciństwie, jednakże na dzień złożenia wniosku oraz wydania decyzji w niniejszej sprawie, wiążące dla organu jest orzeczenie Sądu Rejonowego dla W. - Ś. we W. z 11 września 2013 r. ustalające, że niepełnosprawność istnieje od 1 września 2009 r. A zatem niepełnosprawność strony powstała dopiero w 32 roku życia, podczas gdy przepis ustawy dopuszcza możliwość wsparcia osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła zarzut niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołujący wskazał, że Sąd Okręgowy we W. w wydanym postanowieniu z dnia 28 listopada 2013r. podkreślił, że w orzeczeniu Wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności z 14 grudnia 2009 r. ustalono istnienie niepełnosprawności strony od dzieciństwa, a stopień niepełnosprawności (początkowo lekki) datował od 1 września 2009 r. Zdaniem odwołującego oznacza to, że stopień umiarkowany również ustalony został od tej daty, ale niepełnosprawność istnieje nadal od dzieciństwa. Decyzją z 3 lutego 2014 r., nr SKO 4316/16/14 Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji ostatecznej organ II instancji poczynił następujące ustalenia : - orzeczeniem z 4 września 2012 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S.S. zaliczył stronę do lekkiego stopnia niepełnosprawności do 30 września 2013r., zaznaczając ,że niepełnosprawność datuje się od 1 września 2009 r. , a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 sierpnia 2012r., - orzeczeniem z dnia 19 listopada 2012 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. utrzymał w mocy powyższe orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S.S., - wyrokiem z 11 września 2013 r., sygn. akt IV U 14/13 Sąd Rejonowy dla W.. zmienił orzeczenia organów do spraw orzekania o niepełnosprawności obu instancji w ten sposób, że zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jednocześnie stwierdzając, że orzeczony stopień ma charakter trwały, niepełnosprawność istnieje od 1 września 2009 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19 czerwca 2012 r. , - postanowieniem z 24 września 2013 r., sygn. akt IV U 14/13, Sąd Rejonowy dla W. – Ś. sprostował oczywistą omyłkę w sentencji powyżej opisanego wyroku, poprzez wpisanie w miejsce daty , od kiedy istnieje ustalony stopień niepełnosprawności: "9 lipca 2009 r.". - postanowieniem z 28 listopada 2013 r., sygn. akt IX U Z 19/13 oraz IX U A 124/13 Sąd Okręgowy we W. oddalił zażalenie strony na postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z 24 września 2013 r. prostujące oczywistą omyłkę oraz odrzucił jej apelację od wyroku tegoż Sądu z 11 września 2013 r. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny w sprawie organ II instancji stwierdził , że z punktu widzenia niniejszej sprawy istotny jest wyrok Sądu Rejonowego dla W. - Ś. z 11 września 2013 r. wraz z postanowieniem tego Sądu prostującym oczywistą omyłkę pisarską z 24 września 2013 r., z których wynika jednoznacznie, że niepełnosprawność istnieje od 1 września 2009 r. , natomiast powołanie się przez Sąd na orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Niepełnosprawności z 2009 r., było jedynie nawiązaniem do orzeczenia z 14 grudnia 2009 r., które to orzeczenie było wydane do 31 grudnia 2011r. , a więc jest nieaktualne i nie może stanowić podstawy do określenia daty powstania niepełnosprawności w niniejszej sprawie. W ocenie organu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wykazał, że odwołujący się nie spełnił warunków ustawowych do przyznania świadczenia tj. jego niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem 21 roku życia, lecz dopiero w 32 roku życia. Kolegium podkreśliło też , że przepisy ustawy określającej warunki przyznawania świadczeń rodzinnych mają charakter norm związanych, co oznacza, że organy pomocy społecznej nie mają możliwości przyznania określonego rodzaju świadczenia, gdy strona nie spełnia warunków do jego uzyskania. Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. , w której skarżący ponowił zarzuty i argumentację podniesione w odwołaniu , wywodząc , że stopień niepełnosprawności ustalono na dzień 1 września 2009 r., ale niepełnosprawności istnieje u niego od dzieciństwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z przedstawioną w niej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie przypomnieć jedynie należy, że kontrola sądowo-administracyjna aktów indywidualnych wydanych przez organy administracji publicznej ma wyłącznie charakter kontroli legalnościowej rozumianej jako badanie zgodności z obowiązującym prawem. Wobec tego uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd , następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) . Przy czym stosownie do art. 134 §1 powołanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany sformułowanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną . Oceniając pod tym względem rozstrzygnięcie będące przedmiotem osądu w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego. Tylko bowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję, nie można zgodzić się z generalnym zarzutem skargi, że przeprowadzone postępowanie administracyjne obarczone jest wadami, wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego, a to przepisów art. 7, art. 77 kpa. W sytuacji bowiem, gdy strona przytacza określone twierdzenia w celu wskazania istotnych dla sprawy okoliczności i oferuje na ich poparcie konkretne dowody w postaci orzeczeń lekarskich i sądowych ,na podstawie których organ wyprowadza logicznie prawidłowe i merytorycznie uzasadnione wnioski , przeczące tezie dowodzonej przez stronę, to pod adresem organu administracji nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut niepodjęcia czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania tym samym pełnego materiału dowodowego. Wbrew zarzutom skargi materiał aktowy badanej sprawy świadczy o wyczerpującym zbadaniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą . Z kolei odnosząc się do zarzutów nakierowanych na materialną treść rozstrzygnięcia stwierdzić należy ,że materialno-prawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi art. 16 ust.1 u. ś. r. , zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji są osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności. Osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności jest osoba legitymująca się orzeczeniem właściwego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, jak również osoba legitymująca się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat; 4) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia ( art. 16 ust.2 -3 u. ś. r.) . Podkreślenia wymaga ,że w postępowaniu o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego organy administracyjne nie są uprawnione do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności lub daty stwierdzenia określonego stopnia niepełnosprawności. W tym zakresie związane są - co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia - orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Postępowanie w sprawie stwierdzenia niepełnosprawności jest postępowaniem sformalizowanym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997r. 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( tj. Dz. U. z 2011r. Nr 127, poz. 721) do orzekania w tych sprawach zostały powołane powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. Są one jedynymi organami uprawnionymi do orzekania o stopniu niepełnosprawności. Ustalenie faktu niepełnosprawności i jego stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności i tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie to nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem ani też innymi ustaleniami organu w postępowaniu dowodowym . Tym bardziej stosowne orzeczenie zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności nie może być zastąpione domniemaniem, że niepełnosprawność w rozumieniu art. 16 ust. 3 u.ś.r. mogła powstać przed ukończeniem przez stronę 21 roku życia. Ustawodawca wymaga bowiem, aby w orzeczeniu właściwej jednostki - powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności - zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. ( zob. wyrok NSA z 25.06;2009r. sygn. I OSK 1352/08 ). Wobec tego dla ustalenia terminu, od którego należy przyznać zasiłek pielęgnacyjny, jako miarodajną należy przyjąć datę początkową stopnia niepełnosprawności, wskazaną w orzeczeniu Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności.( zob. wyrok NSA z 05.12.2008r. sygn. I OSK 364/08 LEX nr 484895). Wskazać też należy ,że od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem wojewódzkiego zespołu, który orzeczenie wydał. Jeżeli wojewódzki zespół uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, wydaje orzeczenie, w którym uchyla lub zmienia zaskarżone orzeczenie ( art. 6c ust.8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych) . Z kolei sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia. Natomiast w razie uwzględnienia odwołania sąd zmienia zaskarżoną decyzję wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy ( art. 47714 § 1 i § 2 k.p.c. ). Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie . Jak wynika z ujawnionych okoliczności sprawy Sąd Rejonowy dla W. Ś. wyrokiem z 11 września 2013 r. w sprawie o sygn. akt IV U 14/13 zmienił orzeczenia : Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia 19 listopada 2012 r. Nr WZON.9017/4426/2012 i Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S.S. z 4 września 2012 r. w ten sposób ,że zaliczył stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności , stwierdzając jednocześnie , że orzeczony stopień ma charakter trwały i orzeczenie wydaje się na stałe , zaś niepełnosprawność istnieje od 1 września 2009 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 19 czerwca 2012 r. Powyższy wyrok został sprostowany w części dotyczącej oznaczenia daty od kiedy istnieje ustalony stopień niepełnosprawności , postanowieniem z 24 września 2013 r., sygn. akt IV U 14/13 Sądu Rejonowego dla W.., który sprostował oczywistą omyłkę w sentencji powyżej opisanego wyroku, poprzez wpisanie zamiast omyłkowo wpisanej daty "19 czerwca 2012 r." , prawidłowej daty "9 lipca 2009 r." Jak wynika dalej z materiału aktowego sprawy apelacja skarżącego od wskazanego wyżej wyroku sądu I instancji z dnia 11 września 2013 r. została odrzucona postanowieniem Sądu Okręgowego we W. z 28 listopada 2013 r. sygn. IX U A 124/13. Tym samym orzeczeniem jednocześnie oddalono zażalenie strony na postanowienie Sądu Rejonowego dla W.. z 24 września 2013 r. sygn. akt IVU 14/13 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej . Czyniąc ustalenia na podstawie powyższych orzeczeń sądowych, mających walor prawomocności , prawidłowo organy obu instancji stwierdził, że wiążące i rozstrzygające znaczenie w badanej sprawie mają ustalenia wynikające z tychże orzeczeń, z których wynikają prawotwórcze dla tej sprawy fakty związane m.in. z ustaleniem daty, od której istnieje ustalony stopień niepełnosprawności tj. od 9 lipca 2009 r. Trafnie wobec tego organy orzekające w sprawie uznały, że strona nie spełnia przesłanek ustawowych, o których mowa w art. 16 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie brak podstaw do przyjęcia, że ustalony stopień umiarkowanego stopnia niepełnosprawności powstał w wieku do ukończenia 21 roku życia (przesłanka z art.16 ust.3 u.ś.r.). A w konsekwencji zasiłek pielęgnacyjny nie mógł być przyznany z tej przyczyny, że niepełnosprawność skarżącego powstała dopiero w 32 roku życia, podczas gdy powołany przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych dopuszczał możliwość wsparcia osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Natomiast w realiach rozpatrywanej sprawy nie może odnieść zamierzonego skutku argumentacja skarżącego , podnosząca fakt, że niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa. Należy bowiem zważyć ,że przedmiotowy wniosek inicjujący postępowanie administracyjne wpłynął od organu pomocowego w dniu 13 grudnia 2013r. , a zatem wnioskodawca ( strona) jest pełnoletnią osobą niepełnosprawną i w takim przypadku przesłanka , o której mowa w art.16 ust.2 pkt 1 u.ś.r. nie ma zastosowania. Z kolei wyprowadzanie dla siebie korzystnych skutków z elementów stanu faktycznego poczynionego w uzasadnieniu orzeczenia wydanego przez sąd powszechny jest pozbawione doniosłości prawnej , albowiem powyższe ustalenia mają niejako charakter historyczny , ilustrują bowiem jedynie dotychczasowy przebieg postępowań przez zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności , zaś wyłącznie aktualne orzeczenie takiego zespołu , poddane ewentualnej weryfikacji sądowej może stanowić podstawę do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Resumując powyższe zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we W.iu do oddalenia skargi na podstawie art.151 p.p.s.a.