IV SA/Wr 356/12

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 19 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżący pismem z dnia [...] złożył wniosek o zwolnienie z opłat sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest rencistą i jednym żywicielem rodziny, czyli dwójki dzieci w wieku [...] i [...] lat. Świadczenie emerytalne wynosi [...] zł. Wraz z żoną posiada rozdzielność majątkową. Żona od [...] 2010 r. nie wykonuje pracy zarobkowej. Każdego miesiąca przelewa na konto bankowe żony kwotę [...] zł w celu pokrycia potrzeb dzieci. Ponosi wszelkie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania i jego remontem. Opłaty mieszkaniowe i medialne wynoszą około [...] zł miesięcznie. Natomiast żona w ogóle nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania z którego w pełni korzysta. W miarę możliwości zaspokaja niezbędne potrzeby życiowe dzieci na ich bezpośrednią prośbę. W [...] 2010 r. zaciągnął kredyt w wysokości [...] zł przeznaczony na potrzeby rodziny. Rata tego kredytu wraz z opłatą bankową wynosi [...] zł miesięcznie. Koszty leczenia i rehabilitacji wynoszą [...] zł miesięcznie. Nie posiada środków pieniężnych na pokrycie wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Ponadto zawiły i skomplikowany charakter sprawy uzasadnia uwzględnienie wniosku. Jest inwalidą z powodu [...] i w związku z tym nie jest zdolny do pełnego uczestnictwa w procesie sądowym. W 2009 r. przeszedł operację spowodowaną [...] i [...]. Inwalidztwo to uzasadnia ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Do pisma tego dołączył orzeczenie z dnia [...]. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, z którego wynika, że został zaliczony do [...] grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia i do [...] grupy inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową oraz że jest częściowo niezdolny do pracy i nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 3 września 2012 r. poinformowano skarżącego, że jego wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych jest bezzasadny, ponieważ sprawa w której wniósł skargę jest zwolniona od tych kosztów z mocy ustawy. Natomiast gdyby skarżący podtrzymywał swój wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wezwano go do złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie wezwano skarżącego do nadesłania zaświadczenia o wysokości jego dochodu za ostatnie dwa miesiące i innych osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, zaświadczenia potwierdzającego czy osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są zarejestrowane w urzędzie pracy z prawem do zasiłku lub bez tego prawa i określenie zawodu i uprawnień zawodowych tych osób, decyzji przyznającej świadczenia z pomocy społecznej w okresie ostatniego półrocza, wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące oraz kopię zeznania podatkowe za 2011 r. tych osób i skarżącego, określenie wartości posiadanych ruchomości przekraczających kwotę 3.000 EURO, zaświadczenia o pobieraniu nauki przez członków rodziny. Ponadto wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień czy korzysta z pomocy osób trzecich i czy posiada zdolność kredytową, z jakiego źródła czerpał środki finansowe na pokrycie wynagrodzenia osoby, która sporządziła mu pisma procesowe, czy wraz z żoną mają orzeczony przez sąd rozwód lub separację, dlaczego wnioskodawca nie wystąpił do sądu rodzinnego z roszczeniem określonym w art. 28 krio lub dlaczego nie dochodzi od swojej żony świadczeń wymienionych w art. 27 krio, czy skarżący posiada orzeczenie sądu zobowiązujące go do płacenia alimentów, na rzecz dzieci w kwocie [...] zł i dlaczego nie wystąpił o ich obniżenie, czy posiada inne źródło dochodu, gdyż zestawienie dochodu i wydatków wskazuje, że saldo jego budżetu jest ujemne. Wezwano również skarżącego do sprecyzowania i udokumentowania miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem. Z potwierdzenia odbioru wynika, iż wezwanie to w dniu [....] września 2012 r. zostało odebrane przez skarżącego. W odpowiedzi na to zarządzenie skarżący na urzędowym formularzu wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W jego uzasadnieniu podał, że inwalidztwo spowodowane [...] uniemożliwia mu udział w procesie sądowym i nie jest w stanie ustanowić pełnomocnika z wyboru, gdyż uniemożliwia mu to zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Jest inwalidą, a od [...] 2012 r. otrzymuje świadczenie emerytalne. Natomiast powikłania po usunięciu [...] uniemożliwiają mu wykonywanie pracy zarobkowej. W dniu [...] grudnia 2011 r. sąd rejonowy orzekł rozdzielność majątkową między małżonkami. Z powództwa żony sąd rejonowy w sprawie o sygn. akt [...] orzekł, tytułem zabezpieczenia, wpłaty na konto żony w wysokości [...] zł miesięcznie. Podał, że poza emeryturą w wysokości [...] zł netto miesięcznie otrzymuje dochód z tytułu pełnienia dyżurów w [...] w wysokości około [...] zł miesięcznie. Wydatki związane z utrzymaniem wynoszą leki [...] zł, konsultacje medyczne [...] zł, utrzymanie mieszkania [...] zł, spłaty rat kredytu [...] zł, dobrowolne wpłaty na rzecz dzieci [...] zł. Deficyt w wydatkach jest równoważony z niewielkich oszczędności. Ponadto podał, że wraz z żoną posiadają mieszkanie o powierzchni [...] m2. Posiada również papiery wartościowe – akcje, których wartość wynosi [...] zł. Do wniosku dołączył decyzję przyznającą emeryturę [...] w wysokości [...] zł i fakturę za leki na kwotę [...] zł Ponieważ skarżący jest w niniejszej sprawie - na podstawie art. 239 pkt 1 lit "d" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. nr 270), z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych - zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych (opłat sądowych i wydatków) merytorycznemu rozpoznaniu podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Przepis art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący, pomimo że, jest inwalidą [...] grupy z ogólnego stanu zdrowia i inwalidą [...] grupy w związku ze służbą wojskową osiąga na bieżąco dochody z tytułu emerytury w wysokości około [...] zł netto miesięcznie, co potwierdza decyzja z dnia [...] przyznająca to świadczenie, która została nadesłana wraz z wypełnionym urzędowym formularzem. Wysokość emerytury skarżącego znacząco przekracza kwotę najniższej emerytury, która wynosi obecnie 799,18 zł. Skarżący nie wykazał w wiarygodny sposób w jakiej wysokości netto miesięcznie otrzymuje wynagrodzenie z tytułu pełnienia dyżurów w [...], ponieważ nie nadesłał zaświadczenia ani innych dokumentów potwierdzających wysokość tego dochodu, pomimo że został do tego wezwany wspomnianym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 3 września 2012 r. W tej sytuacji określenie wysokości tego wynagrodzenia na poziomie od [...] do [...] zł nie pozwala na wyczerpującą ocenę jaka jest rzeczywista wysokość tego dochodu. Na skarżącym zaś spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższego podniesiony przez skarżącego argument, że inwalidztwo uniemożliwia mu udział w procesie sądowym z powodu [...] nie czyni wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zasadnym, ponieważ z akt sprawy wynika, że stan zdrowia skarżącego pozwala mu na częściowe podjęcie zatrudnienia, które, jak już wyżej wskazano, skarżący wykonuje pełniąc dyżury w [...] (orzeczenie [...] z dnia [...]) oraz że może on brać udział w postępowaniu [...] (opinia [...] z dnia [...]). Istotne jest również, iż z treści art. 107 powołanej ustawy wynika, że stawiennictwo stron nie jest obowiązkowe. Ponadto skarżący podał, że posiada papiery wartościowe (akcje) o wartości [...] zł, co pozwala przyjąć, że posiada on środki finansowe na pokrycie kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika bez poniesienia uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Przy ocenie sytuacji majątkowej strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy należy bowiem wziąć pod uwagę nie tylko dochody ale i stan majątkowy wnioskodawcy. Poza tym sam skarżący wskazał, że deficyt w wydatkach związanych z utrzymaniem jest równoważony z niewielkich oszczędności, których wysokości nie określił i nie udokumentował. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy jest niezasadny również z tego względu, że skarżący, w odpowiedzi na powyższe zarządzenie referendarza sądowego z dnia 3 września 2012 r. wzywające do nadesłania dokumentów i wyjaśnień, przedłożył jedynie decyzję potwierdzającą wysokość emerytury i jedną fakturę za leki obejmującą kwotę [...] zł. Powyższe oznacza, że skarżący uchyla się od obowiązku nadesłania pozostałych dokumentów źródłowych tj. np. zeznań podatkowych, zaświadczenia o wysokości dochodu z tytułu zatrudnienia w [...], wyciągów z kont bankowych, wydatków związanych z utrzymaniem, orzeczenia sądu ustanawiającego rozdzielność majątkową. Wybiórcze wykonanie wspomnianego zarządzenia (wezwania) referendarza sądowego nie pozwala na ocenę sytuacji materialnej rodziny skarżącego i tym samym nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji przedstawiony przez skarżącego spis wydatków związanych z utrzymaniem obejmujący: leki [...] zł, konsultacje medyczne [...] zł, utrzymanie mieszkania [...] zł, spłaty rat kredytu [...] zł, dobrowolne wpłaty na rzecz dzieci [...] zł nie zmienia oceny, że skarżący nie wykazał jaka jest jego sytuacja materialna. Powyższe oznacza, iż skarżący nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.