IV SA/Wr 358/07
WyrokWSA we Wrocławiu2007-12-18
Skład orzekający: Wanda Wiatkowska - Ilków, Tadeusz Kuczyński, Małgorzata Masternak - Kubiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez osobę korzystającą z zasiłku stałego, która nabyła uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego, stanowi podstawę do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały?Ratio decidendi
Odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez osobę korzystającą z zasiłku stałego, która nabyła uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego, stanowi brak współdziałania z pracownikiem socjalnym i jest podstawą do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały. Wywiad środowiskowy jest kluczowym dowodem w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, a jego przeprowadzenie w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby jest obowiązkiem wynikającym z przepisów.Stan faktyczny
Skarżący M. C. był beneficjentem zasiłku stałego. Po nabyciu uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego, organ pomocy społecznej wszczął postępowanie w sprawie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały. Skarżący odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i nie podał swojego aktualnego miejsca pobytu. Organ I instancji uchylił decyzję o przyznaniu zasiłku stałego, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ją w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję SKO do WSA, zarzucając brak podstaw prawnych i naruszenie jego praw konstytucyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego. I. oddala skargę; II. przyznaje pełnomocnikowi skarżącego adwokat J. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. na podstawie art.163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu Postępowania Administracyjnego /Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 wraz z późniejszymi zmianami/ art. 106, ust. 5, art. 11 ust. 2, art. 107, ust. 4, art. 4, art.109 w związku z art.37, ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 2004r. Nr 64, poz. 593; Dz. U. z 19.09.2005r. nr 179, poz. 1487; Dz. U. z 30.08.2005r. nr 164, poz. 1366/ oraz art. 104 Kodeksu Postępowania Administracyjnego /Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 wraz z późniejszymi zmianami/ i Zarządzeń Prezydenta Miasta Lubina w sprawie upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych P.0151-205/2004 z dnia 29.04.2004r. i P.0151-289/2004 z dnia 3 czerwca 2004r. oraz P.0151-206/2004 z dnia 29.04.2004r. zmienionego Zarządzeniem P.0151-176/2005r. z dnia 26 kwietnia 2005r. po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z urzędu postanowił uchylić z dniem 31 stycznia 2007r. decyzję ostateczną Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania zasiłku stałego na okres od 1 października 2006r. do 31 października 2009r.
Wskazano, że na mocy decyzji z dnia [...] zostało skarżącemu przyznane świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Wymieniony zasiłek został przyznany na okres od 1 października 2006r. do 31 października 2009r. We wskazanej decyzji odwołujący się informowany był o obowiązku informowania organu o każdorazowej zmianie w sytuacji osobistej i majątkowej.
W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy aktualizacje wywiadu środowiskowego mimo braku zmiany danych, wymagany obowiązek wynika wprost z art. 107 ust. 4 Ustawy o pomocy, społecznej. W dniu 10 stycznia 2007r. tut. Organ powziął informację, iż M. C. nabył uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2007r. do 31 października 2009r. w wysokości po 153,00 zł miesięcznie.
Pracownik socjalny kilkakrotnie czynił próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Jednakże z uwagi na wielokrotne odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jego przeprowadzenie było niemożliwe. Jednocześnie w dniu 30 stycznia br. skarżący poinformował, iż nie przebywa już w Hotelu N., wskazując adres do korespondencji: ul. A. K. [...]. Odmówił też podania aktualnego adresu przebywania.
W tej sytuacji dnia 5 lutego 2007r. z urzędu wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia uprawnień do świadczenia w formie zasiłku stałego. W w/w piśmie zainteresowany został poinformowany o obowiązku zgłoszenia się w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej celem ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i miejsca aktualnego pobytu, jednocześnie pouczono go o skutkach dalszego uniemożliwiania pracownikowi socjalnemu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W/w pisma nie zostało podjęte w terminie, pomimo tego nastąpiło jego skuteczne doręczenie (art. 44 KPA).
Na osobach korzystających z pomocy ciążą również obowiązki m.in. obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, w której znalazł się świadczeniobiorca (art. 4 ustawy o pomocy społecznej).
W niniejszej sprawie skarżący nie wywiązał się z wymienionego wyżej obowiązku, uniemożliwił pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i ustalenie sytuacji osobistej, dochodowej, rodzinnej, a zatem sprawdzenie czy nadal występują przesłanki uprawniające do korzystania z przyznanej formy pomocy. Niepoinformowanie organu wypłacającego świadczenia o zmianie miejsca pobytu oraz uniemożliwienie a przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a tym samym sprawdzenia czy istnieją uprawnienia do dalszego korzystania z przyznanej formy pomocy w ocenie organu jest podstawą do stwierdzenia braku współpracy określonego w art.11, ust.2 cytowanej ustawy.
Odwołanie od powyższej decyzji z wnioskiem o jej uchylenie wniósł M. C. Podniósł, iż organ zna jego sytuację, za pośrednictwem syna, który kontaktuje się z MOPS-em dwa razy w miesiącu, organ mógł poinformować o terminie przeprowadzenia wywiadu.
Podał, że nie wskazywał adresu syna jako miejsca, do którego należy kierować korespondencję.
Dodał, że jest osobą starszą, niepełnosprawną, która aby żyć musi przyjmować leki. Decyzja o pozbawieniu zasiłku jest krzywdząca, nie może wskazać miejsca przeprowadzenia wywiadu, taki wywiad może być przeprowadzony w siedzibie MOPS.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] Nr [...] w sprawie uchylenia z dniem 31 stycznia 2007r. decyzji ostatecznej Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania zasiłku stałego na okres od 1 października 2006r. do 31 października 2009r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./ orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w uzasadnieniu decyzji stwierdziło, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą stanowić podstawę do odmowy świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Podkreślono, też iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Z drugiej zaś strony osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy). Pomoc społeczna realizowana jest w różnych formach m. in. świadczeń pieniężnych w postaci zasiłków stałych. Aby pomoc w tej formie mogła być przyznana należy uprzednio przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin (art. 107 ust. 1 ustawy). Obowiązek przeprowadzenia aktualizacji wywiadu powstaje m. in. w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie (art. 107 ust. 4 ustawy).
Wywiad środowiskowy służy zebraniu stosownych informacji o osobie potrzebującej wsparcia w tym celu, aby mogła zostać przyznana pomoc, adekwatna do konkretnej sytuacji, w jakiej znajduje się wnioskodawca. W ten sposób realizowana jest kolejna zasada pomocy społecznej, jaką jest adekwatność rodzaju, formy i rozmiaru pomocy do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Nie ma jednak możliwości zgromadzenia niezbędnych informacji w drodze wywiadu środowiskowego bez czynnego udziału osoby starającej się o pomoc finansową np. w formie zasiłku stałego, czy też korzystającej już z takiej pomocy. Konieczność udostępnienia pracownikowi socjalnemu odpowiednich informacji w drodze wywiadu środowiskowego ma właśnie na celu realizację wskazanego wyżej podstawowego zadania pomocy społecznej, jakim jest rozwiązywanie trudnych sytuacji życiowych osób i rodzin. Zatem odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (aktualizacji) i udostępnienia danych niezbędnych do udzielenia pomocy może być potraktowana jako brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Wobec tego okoliczności te mogą stanowić podstawę faktyczną decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenie z pomocy społecznej.
Z akt sprawy wynika, że, w związku z uzyskaniem przez M. C. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na mocy decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] Nr [...], organ I instancji sporządził w dniu 5 lutego 2007r. pismo Nr [...], skierowane do strony, informujące o wszczęciu postępowania w przedmiocie zmiany decyzji: Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania zasiłku stałego w wysokości 444 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2006r. do 31 października 2009r. oraz Nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania świadczenia niepieniężnego w formie opłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne. Wbrew stanowisku zawartemu w zaskarżonej decyzji nie można przyjąć, aby nastąpiło doręczenie w/w pisma stronie w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, aby adres wymieniony w w/w piśmie został przez stronę wskazany w dniu 30 stycznia 2007r. jako adres do korespondencji. Nie może o tym świadczyć zawarty w górnym prawym rogu protokołu z dnia 30 stycznia 2007r. lakoniczny dopisek: "adk. L., A. K. [...]". Jednakże, w ocenie składu orzekającego Kolegium, za datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. należy uznać dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie z udziałem strony, tj. dzień 15 lutego 2007r., gdy pracownik organu udał się do hotelu "N." w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Jako przyczynę uchylenia decyzji przyznającej stronie zasiłek stały organ I instancji wskazał odmowę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (aktualizacji). Podniesiono, że w odwołaniu strona nie kwestionuje faktu odmowy przeprowadzenia wywiadu, a przy tym twierdzi, że jako osoba bezdomna nie może wskazać miejsca jego przeprowadzenia i wobec tego może on być w każdej chwili przeprowadzony w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L.
Odnosząc się do argumentacji strony wskazano, że sposób przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego, zwanego dalej "wywiadem" reguluje rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672). Zgodnie z § 2 ust 3 cyt. rozporządzenia wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Z cytowanego przepisu wynika obowiązek przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby, która ubiega się o udzielenie pomocy społecznej, czy też korzysta już z takiej pomocy. Nie może zatem zostać uwzględnione żądanie strony przeprowadzania wywiadu w siedzibie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L.
Skarżący podnosi w odwołaniu, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. doskonałe zna jego sytuację, ponieważ jest on klientem tego Ośrodka od 1996r. Jednakże z akt sprawy wynika, że po ostatnim wywiadzie środowiskowym, który został przeprowadzony ze stroną w grudniu 2006r., sytuacja strony uległa zmianie z uwagi na uzyskanie świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Przy tym zgodnie z art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizacje wywiadu. Zatem - uwzględniając treść cytowanego przepisu - w związku z wskazaną wyżej zmianą sytuacji dochodowej, istnieje obowiązek przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego.
Podkreślano też, że M. C. jest osobą, która korzystała już z pomocy społecznej wielokrotnie, a zatem wie o wymogu przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Pomimo tego, odmawia przeprowadzenia wywiadu, a ponadto nie podaje adresu, pod którym przebywa. Z okoliczności sprawy wynika, że uniemożliwienie przez stronę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego skutkowało brakiem możliwości ustalenia w toku wywiadu nowej wysokości zasiłku stałego wydania decyzji zmieniającej decyzję, na mocy której strona uzyskała prawo do zasiłku stałego, w części dotyczącej wysokości tego świadczenia.
Zdaniem organu odwoławczego okoliczności powyższe należy ocenić jako brak współdziałania strony, a zatem mieszczą się one w hipotezie normy prawnej zawartej w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i uzasadniają uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały. Podkreślono też, iż niniejsza decyzja nie pozbawia strony prawa do złożenia kolejnego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku stałego. Jednakże nieodzownym warunkiem przyznania świadczenia jest przeprowadzenie wymaganego prawem wywiadu środowiskowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. C. zarzucił, iż zaskarżona decyzja przyznająca zasiłek stały i składki na ubezpieczenia zdrowotne jest pozbawiona podstaw prawnych. Wymienione świadczenia są nienaruszalne, albowiem są niezbędne do życia i gwarantowane w art. 67 i 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W ocenie skarżącego powodem uchylenia zaskarżonych decyzji było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że zmiana decyzji przyznającej zasiłek i świadczenia z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne mogła nastąpić bez przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji. Zarzucił także, iż nie wskazywał miejsca do doręczenia korespondencji oraz, że pracownikom MOPS było znane jego miejsce pobytu, gdzie można było doręczyć korespondencję w dniu 15.02.2007r. podczas próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
W ocenie skarżącego, celem pracowników MOPS było pozbawienie go świadczeń pieniężnych na okres co najmniej kilku miesięcy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przywołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1265) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości kontrolując działalność administracji publicznej oraz rozstrzygając spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ustawy). W postępowaniu sądowoadmnistracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa do istniejącego stanu faktycznego oraz trafność wykładni przepisów.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa zatem czy zaskarżona decyzja jest słuszna, lecz czy decyzja ta nie narusza prawa materialnego i procesowego.
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, zatem skarga podlega oddaleniu.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią art. 11 ust.2, art. 107 ust. 1 i ust.4, art. 106 ust.5,art. 109 w zw. z art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 2004r, Nr 64, poz. 593 ze zm.) zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej.
Pierwszy z powołanych przepisów bezpośrednio zadecydował o treści decyzji organu I instancji, o uchyleniu z dniem 31.10.2007r. decyzji z dnia [...] dotyczącej przyznania zasiłku stałego, przyznanego na okres od 1.10.2006r. do 31.10.2009r. oraz świadczenia niepieniężnego w formie świadczenia na ubezpieczenie zdrowotne.
Przepis ten stanowi, że brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymaniu świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
W ocenie organu stan faktyczny sprawy daje podstawę do uznania iż nastąpił brak współdziałania.
Mianowicie odwołujący się nie wskazał mimo wezwania organom nowego adresu, pod którym mieszka , odmówił też udzielenia wywiadu środowiskowego.
Według Sądu ustalenie stanu faktycznego dokonane przez organy jak również interpretacja i zastosowanie powołanych w podstawie decyzji przepisów są prawidłowe.
Niesporne w sprawie jest, że skarżący nabył po wydaniu decyzji z dnia [...] w sprawie przyznania zasiłku stałego, uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego od 1.01.2007r. do 31.10.2009r., w kwocie 153 zł miesięcznie.
Tym samym uzasadnione było na podstawie art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego wszczęcie postępowania w sprawie zmiany decyzji Nr [...] z dnia [...] dotyczącej przyznania pomocy w formie zasiłku stałego na okres od 1.10.2006r. do 31.10.2009 r. oraz [...] z dnia [...] dotyczącej przyznania świadczenia niepieniężnego w formie opłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Ustawa o pomocy społecznej w tym art. 37 określa przesłanki materialno-prawne otrzymania zasiłku stałego, a ich spełnienie daje podstawę do otrzymania świadczenia mającego charakter świadczenia obowiązkowego.
Zgodnie z powołanym przepisem (art. 37) zasiłek z pomocy społecznej przysługuje osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej i osobie pełnoletniej pozostającej w rodzinie oraz niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy. Przyznanie prawa do zasiłku stałego wymaga spełnienia kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1. Wysokość zasiłku ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby lub różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Przy czym kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł i nie może być niższa niż 30 zł ( art. 37 ust. 2 i 3).
Przyznanie świadczenia niepieniężnego w formie opłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne określonego w art. 36 pkt 2 lit.c w myśl art. 66 ust.1 pkt.26, art. 82 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. – o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. Nr 210, poz. 2135) uzależnione jest od przyznania zasiłku stałego.
Skoro zatem jak wynika z powołanego art. 37 ustawy o pomocy społecznej wysokość zasiłku stałego zależy między innymi od kryterium dochodowego osoby ubiegającej się o zasiłek to konsekwencją po ustaleniu, że zainteresowany pobiera zasiłek pielęgnacyjny jest rozważenie czy sytuacja dochodowa nie upoważnia po myśli art. 106 ust. 3a 3 ust. 3 b oraz ust. 5 ustawy o pomocy społecznej do zmiany lub uchylenia na niekorzyść strony poprzednio wydanej decyzji, w tym przypadku decyzji o przyznaniu świadczenia w formie zasiłku stałego i ewentualnie zasiłku w formie świadczenia niepieniężnego w formie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dlatego tez w art. 109 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca nałożył na beneficjentów świadczeń obowiązek zawiadomienia organów udzielających pomocy o zmianie sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej.
Zmiana sytuacji dochodowej skarżącego- otrzymanie zasiłku pielęgnacyjnego spowodowała, iż organ pomocy społecznej po myśli art. 107 ust. 4 miał obowiązek sporządzenia aktualizacji wywiadu. Należy zatem stwierdzić, że powołane i omawiane wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej uzasadniały działania organów jakie miały miejsce w niniejszym postępowaniu to znaczy wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie zmiany spornych decyzji z dnia [...], a także przeprowadzenie aktualizacji wywiadu.
Rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu w ustawie o pomocy społecznej . Powyższą uwagę należy również, odnieść do aktualizacji wywiadu jakiej się dokonuje w przypadku zmiany danych zawartych w wywiadzie. Składa się on na postępowanie wyjaśniające, poprzedzające rozstrzygnięcie większości wniosków i spraw toczonych z urzędu (art. 107 ust. 1 ustawy). Daje on możliwość ustalenia bezpośrednio z osobą zainteresowaną lub jego rodziną sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej, majątkowej osób zainteresowanych – taki też cel wytycza temu dowodowi wskazany art.107 ust. 1 ustawy. Niewątpliwie wywiad jest sposobem pozyskania informacji i zbierania materiału dowodowego w sprawie.
Obowiązek przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego i cele jakie ma spełnić (art. 107 ust. 1 ustawy) daje podstawę do stwierdzenia, że postępowanie dowodowe w sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej opiera się przede wszystkim na oświadczeniach stron, w niniejszym zaś stopniu na dowodach z dokumentów.
W ocenie Sądu oparcie rozpoznania wniosków przede wszystkim na oświadczeniach stron wynika z materii rozpoznawanych spraw, szereg okoliczności faktycznych dotyczących w szczególności sytuacji osobistej i rodzinnej, nie może być stwierdzone dokumentami urzędowymi czy też prywatnymi.
Z uwagi na materię spraw i cele pomocy społecznej – ustawa akcentuje zasadę współdziałania osób korzystających z pomocy z organami upoważnionymi do jej udzielenia (art. 4, art. 3, art. 3 ustawy o pomocy społecznej). Częścią tego współdziałania jest umożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Waga jaką przywiązuje ustawodawca do współdziałania osób korzystających z pomocy społecznej z organami wyraża się sankcją przewidzianą w art. 11 ust. 2 ustawy.
Zasady przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego reguluje rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672). W § 2 ust. 3 stanowi ono, że wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych skarżący nie tylko odmawia udzielenia wywiadu środowiskowego i zachowuje się niewłaściwie w stosunku do pracowników z ośrodka pomocy społecznej ale również składa nieprawdziwe oświadczenia co do swojego miejsca pobytu – zamieszkania,( protokoły, notki pracowników ośrodka z 30.01.2007r., 2.02.2007r., 20.03.2007r.).
Po wszczęciu postępowania w przedmiocie zmiany decyzji z dnia [...] szczegółowo opisanych na wstępie, sytuacja nie uległa zmianie . Należy zgodzić się z oceną organu II instancji, że za datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. należy uznać dzień pierwszej czynności urzędowej, dokonanej w sprawie z udziałem strony oraz iż brak jest podstaw do uznania , że pismo Ośrodka z dnia 5 lutego 2007r. można pozostawić w aktach ze skutkiem doręczenia – w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pierwsza czynność urzędowa dokonana z udziałem strony to podjęta w dniu 15 lutego 2007r. próba przeprowadzenia ze skarżącym wywiadu środowiskowego. Jak wynika z protokołu z dnia 15.02.2007r. odmówił on udzielenia wywiadu jak również złożenia oświadczenia o stanie majątkowym .
Po wydaniu decyzji przez organ I instancji i wniesieniu przez skarżącego odwołania pracownicy organu podjęli ponownie 28.03.2007r. nieskuteczną próbę przeprowadzenia z odwołującym się wywiadu środowiskowego; wówczas odwołujący się odmówił złożenia oświadczenia o stanie majątkowym (notatka pracownika Ośrodka z 28.03.2007r.).
Opisane w wyżej wymienionych notatkach fakty jak również zachowanie się skarżącego w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w L. w dniu 20.03.2007r., opisane w notatce z tej daty daje Sądowi podstawę do stwierdzenia, iż organy dokonały prawidłowej interpretacji stanu faktycznego, iż skarżący odmawia współdziałania z Ośrodkiem Pomocy Społecznej w L., odmawia udzielenia wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu, jak również złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym.
Oświadczenia, o których mowa wyżej jak również wywiad środowiskowy był istotnym dowodem w sprawie choćby z uwagi na fakt zmiany miejsca zamieszkania – w prywatnym mieszkaniu i opuszczeniu noclegowni . Brak jest zatem informacji co do sytuacji osobistej, rodzinnej, a także dochodach skarżącego na dzień wydania w sprawie decyzji. To zaś uniemożliwiło organom co podniósł w formie zarzutu pełnomocnik skarżącego, podjęcie decyzji o zmianie (a nie uchyleniu) dotychczasowej decyzji.
W ocenie Sądu powołane wyżej fakty uzasadniały po myśli art. 106 ust. 5 jak również art. 106 ust. 5 w zw. z art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wydanie zaskarżonej decyzji uchylającą decyzję o przyznaniu stałego zasiłku.
W niniejszej sprawie nastąpił brak współdziałania, o którym mowa w art. 11 ustawy o pomocy społecznej; skarżący odmówił również złożenia oświadczenia, o stanie rodzinnym i dochodach – powyższe zaś stanowią po myśli art. 106 ust. 5 powołanej ustawy samodzielne podstawy do uchylenia decyzji.
W tych okolicznościach skargę jako niezasadną po myśli art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło