IV SA/Wr 36/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 16 maja 2007 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. uznała T. K. za zdolnego do czynnej służby wojskowej przyznając mu kat. "A". Komisja rozpoznając u poborowego "astmę oskrzelową w dokumentacji" powołała się na przepis §35 "bez pkt (w zast)", zał. Nr 2 do w/w rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2004 r., zwanego dalej zał. do rozporządzenia. W złożonym odwołaniu T. K. zakwestionował wydane orzeczenie. Wskazał na rozbieżności między oceną jego stanu zdrowia, a opinią lekarza orzecznika. Podał, że cierpi na alergię pokarmową, jest uczulony na wiele czynników, np. rybę, orzeszki ziemne, sierść zwierząt, pierze. Z upływem czasu stan jego zdrowia pogorszył się, choroba przeszła w astmę oskrzelową. Codziennie musi przyjmować leki i używać inhalatora. Obecnie jest pod opieką poradni pulmonologicznej Szpitala MSWiA we W. T. K. powołał się na przepis § 35 pkt 5, który w brzmieniu: astma oskrzelowa ze sporadycznymi zaostrzeniami o niewielkim nasileniu kwalifikuje do kat. "D" zdolności do czynnej służby wojskowej. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205.) oraz §3 ust. 7, §4 ust. 8, §9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz §22 ust.1 i 2, §23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu wskazano, iż w świetle zgromadzonej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. Podano dalej, że w świetle zgromadzonej dokumentacji medycznej, w tym opinii konsultującego na potrzeby orzecznicze lekarza specjalisty pulmonologa i alergologa, jednoznacznie wynika, iż rozpoznane schorzenie ze strony narządu oddechowego, mieszczące się w zakresie pojęciowym §35 (w zast.) z zał. do rozporządzenia, nie powoduje dysfunkcji układu oddechowego mogącej powodować uzasadnioną zmianę ustalonej orzeczeniem TWKL we W. kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Zdaniem organu odwoławczego skarżący nie przedstawił innej dokumentacji medycznej mogącej powodować uzasadnione wątpliwości lub pozostającej w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi przez badających na potrzeby orzecznicze przez uprawnionych lekarzy specjalistów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu T. K. podniósł, że cierpi na przewlekłą astmę atopową, która kwalifikuje go do kategorii "D" jako osobę niezdolną do służby wojskowej. Uznał wydane orzeczenia za niezgodne z prawem i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Jednocześnie skarżący dołączył obszerną dokumentację lekarską. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 2 - wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa (Dz. U. Nr 151, poz. 1595), zwanego w dalszej części tego uzasadnienia rozporządzeniem. Według §14 tego rozporządzenia orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 6. Z przepisu §17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 §3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji nie sprostały tym wymaganiom. Wystarczy zapoznać się z lakonicznymi uzasadnieniami obu orzeczeń. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza astmę oskrzelową w dokumentacji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano przepis §35 bez pkt (w zast.) zał. do rozporządzenia. Należy wskazać, że organy orzekające powołały się na przepis §35 bez pkt zał. do rozporządzenia wyróżniający w pkt 6 astmę oskrzelową sporadyczną (epizodyczną) kwalifikującą do kategorii zdrowia "A" lub "D"; w pkt 7 astmę oskrzelową przewlekłą łagodną kwalifikującą do kategorii zdrowia "D"; w pkt 8 astmę oskrzelową przewlekłą umiarkowaną kwalifikującą do kategorii zdrowia "D" lub "E", oraz pkt 9 omawianego § 35 wyróżnia astmę oskrzelową przewlekłą ciężką kwalifikującą do kategorii zdrowia "E". Przy ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "A" albo do kat. "D" ("łagodne", "umiarkowane"" nieznacznie upośledzające", "znacznie upośledzające") na organie orzekającym spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić, rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej ( por. wyrok NSA z 8 września 1999r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319). Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat. "A" - zdolny do czynnej służby wojskowej, bądź np. "D" jako niezdolnego, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Jest to niezbędne zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Skarżący dołączył do skargi obszerną dokumentację medyczną. Z wywiadów przeprowadzonych przez lekarza alergologa i laryngologa w latach 2000-2003 wynika, że od wczesnego dzieciństwa choruje na infekcje dróg oddechowych. Jest uczulony na wiele czynników, cierpi na duszności, w związku z tym przyjmuje leki. Z przedstawionej zaś przez skarżącego kserokopii historii choroby Zakładu Opieki Zdrowotnej MSWiA we W. Poradni Chorób Płuc i Gruźlicy (sporządzonej w latach 2004-2006 r.) wynika, że od 12 roku życia cierpi na astmę oskrzelową. Również z dołączonego do skargi zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. wynika, że skarżący cierpi na astmę oskrzelową, zaś z zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. stwierdza u niego astmę oskrzelową atopową. Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W niniejszej sprawie zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiedniego paragrafu załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenia o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisu art. 107§ 3 k.p.a. Należy wskazać, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] , która w rozpoznaniu stwierdza u poborowego obserwację w kierunku astmy oskrzelowej, ( bez §, bez punktu), uznaje go za czasowo niezdolnego do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy i przyznaje kat. "B12". W tym stanie rzeczy podnieść należy, iż dokonując po upływie dwunastu miesięcy ustalenia zdolności T. K. do służby wojskowej należało odnieść się do poprzedniego orzeczenia Komisji Lekarskiej ustalającej przecież kategorię zdrowia poborowego - "B12". Organy winny wyjaśnić z jakiej przyczyny i na jakiej podstawie uznały zmianę stanu zdrowia poborowego, kwalifikując do kat. "A". Organy nie wyjaśniły w sposób odpowiadający zasadom procedury administracyjnej ( art. 7 i art. 77 § 1 kpa) czy nastąpiła zmiana (poprawa) stanu zdrowia poborowego, które poprzednio dawało podstawę do odroczenia poborowemu odbycia zasadniczej służby wojskowej na okres dwunastu miesięcy, a także, w jakim stosunku pozostaje skarżone orzeczenie do poprzedniego orzeczenia uznającego niezdolność skarżącego do służby wojskowej. Tym bardziej, że w odwołaniu skarżący podniósł, że stan jego zdrowia nie pozwala mu na odbycie czynnej służby wojskowej, a w skardze podał, że cierpi na przewlekłą astmę atopową. W związku z tym, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu.