IV SA/Wr 360/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy w postaci posiłków dla córki oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta W. Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr 4 we W. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie udzielenia pomocy w postaci posiłków dla córki Z. S. – C. Organ I instancji odmówił przedmiotowej pomocy, gdyż wobec braku współpracy ze stroną nie można było ustalić jej rzeczywistej sytuacji dochodowej. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawczyni nie przedłożyła wyciągu z konta, które podała w sądzie, a także odmówiła udzielania informacji o rozmiarze pomocy przesyłanej jej przez syna ze Szwajcarii, przez co stało się niemożliwe ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej strony. Od decyzji odwołała się Z. S. W odwołaniu podała, że jest nieprawdą jakoby otrzymywała alimenty na córkę w kwocie 600 złotych od R. S. zamieszkałego w Bośni i Hercegowinie, a także, że otrzymuje pomoc od syna przebywającego w Szwajcarii, gdyż przesyłał on jej sporadycznie pieniądze w kwotach nie przekraczających 100 franków szwajcarskich. Skarżąca stwierdziła także, że nieprawdą jest by odmawiała przedstawienia wyciągów z konta, zwłaszcza, że nie posiada na tym koncie jakiejkolwiek gotówki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji wskazało, iż Z. S. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o pomoc finansową w celu sfinansowania posiłków dla córki C.. Opłacanie przez organ pierwszej instancji posiłków uzależnione było od posiadania dochodu, który nie przekracza kryterium dochodowego. Dla osoby w rodzinie kryterium dochodowe wynosi 351 zł. Organ pomocy społecznej musiał więc ustalić dochód osób ubiegających się o świadczenie, aby ewentualnie udzielić pomocy. Z. S. w wywiadzie środowiskowym z dnia 16 stycznia 2007 r. stwierdziła, że jedynym dochodem, jaki posiada ona i jej córka jest dodatek mieszkaniowy w kwocie 169,87 zł. Organ pierwszej instancji uzyskał informację, że stronie się pomaga jej syn zamieszkały w Szwajcarii. Na próbę ustalenia rozmiaru tej pomocy oświadczyła w dniu 28 lutego 2007 r., że " nie zgadza się na udzielenie informacji, czy jej pomaga syn". W tym samym oświadczeniu stwierdziła, że "nie posiada żadnego konta". Twierdzenie to okazało się niezgodne z prawdą, gdyż do jednego z załączników do odwołania skarżąca dołączyła wyciąg z rachunku którego jest właścicielem. Wartość tego wyciągu dla ustalenia sytuacji dochodowej Z.S. była znikoma, bo obejmował on okres od 17 grudnia 2005 r. do 16 stycznia 2006 r. Odwołująca się nadal dysponuje tym kontem, bo dostarczyła potwierdzenie wypłaty równowartości 9,29 zł dokonanej w dniu 23 lutego 2007 r., ale aktualny stan konta nie był znany. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, brak współdziałania z pracownikiem socjalnym (które może polegać na utrudnianiu uzyskiwania informacji o sytuacji dochodowej) może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Zdaniem Kolegium strona nie współdziałała z pracownikiem socjalnym. Twierdzenie, że jej syn zamieszkały w Szwajcarii przestał pomagać finansowo, nie było poparte żadnymi dowodami. W szczególności nie dostarczono informacji o aktualnym stanie konta i dokonanych na nim operacji finansowych w ostatnim okresie. W zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że odwołująca się od grudnia 2006 r. nie otrzymuje ustalonych ugodą z mężem alimentów na córkę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Z.S. podniosła, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. jest dla niego krzywdząca i zarzuciła organowi naruszenie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak należytego i wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, naruszenie art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieudzielanie wyczerpujących informacji skarżącej, przez co podała dochody, których nie posiada oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż wnioskodawczyni otrzymuje alimenty w wysokości 600 złotych miesięcznie, a także, że wnioskodawczyni nie chciała współpracować z pracownikiem socjalnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, stąd skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organ administracji dokonał właściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Cele, zasady ogólne udzielania pomocy społecznej oraz krąg pomiotów objętych tą pomocą zostały określone w przepisach rozdziału I w dziale I ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z postanowieniami art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Pomocy społecznej udziela się w szczególności z powodów wymienionych w art. 7 pkt 1-15 ustawy na zasadach określonych w dalszych przepisach ustawy. Jak stanowi art. 3 ust. 3 ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 3 ust. 4 potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przepisach tych ustanowiono zatem zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy (por. H. Szurgacz, Wstęp do prawa pomocy społecznej, Wrocław 1993 r., s. 44-46). Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze. Rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw świadczeń pomocy społecznej następuje w trybie unormowanym ustawą – Kodeks postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wydanie decyzji w postępowaniu administracyjnym poprzedzone jest ustaleniem stanu faktycznego. Rozpoznając sprawę o udzielenie pomocy społecznej, organ ustala, czy zostały spełnione warunki do przyznania żądanego świadczenia. W szczególności bada, czy rzeczywiście zaistniała trudna do przezwyciężenia sytuacja życiowa oraz czy zainteresowany może ją pokonać samodzielnie, czy ubiegają się o świadczenie spełnia kryterium dochodowe (jeżeli jest ono wymagane). Ustalenie stanu faktycznego następuje w postępowaniu dowodowym, którego nadrzędnym celem jest dotarcie do prawdy obiektywnej. W przedmiotowej sprawie niezbędnym do wydania rozstrzygnięcia było ustalenie w sposób jednoznaczny, czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc finansową od syna ze Szwajcarii oraz czy otrzymywana pomoc w sposób zasadniczy zmieniała jej dochody. Skarżąca w tym celu zobowiązana była na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, do udzielania wszelakiej informacji oraz współpracy z pracownikami oddelegowanymi przez organ do rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie pomocy socjalnej. W ocenie Sądu brak współpracy świadczeniobiorcy może być przyczyną odmowy przyznania pomocy. Obowiązek współdziałania powinien być interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby. Skarżąca w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r. stwierdziła, że jedynym dochodem, jaki posiada ona i jej córka, jest dodatek mieszkaniowy w kwocie 169,87 zł. Ponieważ organ pierwszej instancji uzyskał informację, że skarżącej pomaga jej syn zamieszkały w Szwajcarii, to obowiązany był do ustalenia rozmiaru tej pomocy. W dniu 28 lutego 2007 r. skarżąca oświadczyła, że "nie zgadza się na udzielenie informacji, czy jej pomaga syn", zaś w odwołaniu napisała, że syn przesyłał jej bardzo sporadycznie pieniądze w kwotach nieprzekraczających 100 franków szwajcarskich. Nie można było zatem ustalić, które z tych stwierdzeń jest zgodne z prawdą. W tym oświadczeniu skarżąca twierdziła także, że "nie posiada żadnego konta" (oświadczenie znajduje się w aktach sprawy). Tymczasem w aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, że co najmniej do 23 lutego 2007 r. posiadała rachunek w Banku [...]. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, które w przedmiotowej sprawie polegało na uniemożliwianiu ustalenia sytuacji materialnej, zdaniem Sądu może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Zdaniem Sądu zarzut, jakoby skarżącej nie wytłumaczono sensu czynności (w tym przypadku pytań o wysokość dochodów), przez co nie była w stanie pojąć wielu pytań, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Jak wynika z treści decyzji nie zaszła opisana w skardze sytuacja doprowadzenia skarżącej do podania pracownikowi socjalnemu dochodów, których nie posiada. Organ wydające decyzję nie przyjęły bowiem, że skarżąca otrzymuje co miesiąc alimenty w kwocie 600 zł. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo powszechnie obowiązujące. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia. Z tych względów należy uznać, ze zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).