IV SA/Wr 364/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska (spraw.) Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi R. N. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie je poprzedzające Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...], wydanym na podstawie ogólnie powołanych przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002r. Nr 21, poz. 205 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595; załącznik nr 2), po przeprowadzonym badaniu lekarskim rozpoznała u R. N. okresowy alergiczny nieżyt nosa oraz niespojenie łuku kręgu S1 z zespołem bólowym lędźwiowym nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 30 pkt 3, § 34 pkt 1, § 62 pkt 1) i uznała wyżej wymienionego za zdolnego do czynnej służby wojskowej, przyznając mu kategorię "A". W odwołaniu od niniejszego orzeczenia R. N. podniósł, iż bóle kręgosłupa, które miewa "często nasilają się", co w znacznym stopniu upośledza jego sprawność, czego odzwierciedleniem są zwolnienia lekarskie. Odwołujący się podał, że odbywa staż absolwencki w bazie transportowej. Wskazał, iż praca wymagająca schylania się i podnoszenia nawet niewielkich ciężarów powoduje częste nasilanie się bólu w okolicy kręgosłupa i w konsekwencji "absencję chorobową". Ponadto podniósł, że cierpi na bóle żołądka, w związku z którymi ma przejść badania w specjalistycznej poradni (podejrzenie wrzodów żołądka). W związku z powyższym R. N. wniósł o skierowanie go na badania lekarskie, celem ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej. Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...]Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., na podstawie art. 29 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416) oraz § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. Nr 151, poz.1594) oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595), utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu swego orzeczenia Komisja wskazała, że R. N. odwołał się od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W., motywując to schorzeniem kręgosłupa oraz dolegliwościami przewodu pokarmowego. Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu niniejszego odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, nie stwierdził nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymał je w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ drugiej instancji stwierdził również, że w świetle przeprowadzonych specjalistycznych badań lekarskich (laryngologicznego, alergologicznego, neurologicznego) aktualny stopień nasilenia zaburzeń ze strony kręgosłupa oraz górnych dróg oddechowych upośledzał sprawność ustroju w stopniu uzasadniającym uznanie orzekanego w Gr I osób badanych (poborowi) za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. Zdaniem organu odwoławczego Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska prawidłowo uznała, że niespojenie łuku S1 z zespołem bólowym lędźwiowym nieznacznie upośledzające sprawność ustroju oraz okresowy alergiczny nieżyt nosa, mieszczące się w zakresie pojęciowym § 30 pkt 3, § 34 pkt 1, § 62 pkt 1 z załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, kwalifikuje do kategorii "A" zdolności do służby wojskowej. Nadto organ odwoławczy powołał się na dokumentację medyczną, nadesłaną przez odwołującego się, w postaci Karty Wywiadów Domowych, wyniku badania Rtg. kręgosłupa z dnia [...]r., historii choroby z poradni ortopedycznej, gastroskopii z dnia [...]r., USG jamy brzusznej z dnia [...]r., karty porady specjalistycznej z poradni alergologicznej oraz informacji dla lekarza kierującego, która jego zdaniem nie zawiera danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do oceny stopnia nasilenia schorzeń, dokonanej przez badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów. Ustosunkowując się do podnoszonych w odwołaniu dolegliwości gastrycznych Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska nie stwierdziła by w trakcie czynności orzeczniczych przed Terenową Wojskową Komisją Lekarską odwołujący uskarżał się na dolegliwości związane z przewodem pokarmowym jak i, poza skierowaniem do poradni gastrologicznej, nie przedstawił dokumentacji medycznej świadczącej o ich leczeniu. Wobec powyższego orzeczono jak na wstępie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu R. N. podnosi, że stanowiska zajęte zarówno przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską jak i Rejonową Wojskową Komisję Lekarską nie znajdują odzwierciedlenia w przedstawionej przez te organy dokumentacji. Twierdzi, iż analiza zapisów w kartach choroby i leczenia wskazuje bowiem na zwiększoną częstotliwość występowania bólów krzyżowo-lędźwiowych i ich nasilania się, szczególnie odczuwalnych przy jakichkolwiek pracach wysiłkowych, wymagających nie tylko dźwigania, ale nawet schylania się. Skarżący wskazuje, że w okresie odbywania stażu absolwenckiego w bazie transportowej, w okresie [...]miesięcy przez [...] dni przebywał na zwolnieniach lekarskich (w związku z dolegliwościami kręgosłupa), co było powodem nieprzedłużenia niniejszego stażu. R. N. w swej skardze podniósł także, iż po przeprowadzeniu badań lekarskich, w wyniku których zapadło orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...]r. Nr [...], rozpoznano u niego całoroczne alergiczne zapalenie błon śluzowych nosa i spojówek, a nie okresowy alergiczny nieżyt nosa (orzeczenie TWKL z dnia [...]r.). Skarżący dodatkowo wskazał, że wnosząc odwołanie podniósł fakt występowania u niego dolegliwości gastrycznych i mających się odbyć w związku z nimi badaniami specjalistycznymi. Twierdzi, że przesłał Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej dokumentację lekarską, a wraz z nią wynik badania z gastroskopii z dnia [...]r. Zarzucił, iż Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. niesłusznie twierdzi, jakoby przedstawił jedynie skierowanie do poradni gastrologicznej. W związku z powyższym skarżący uznał, iż Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska niesłusznie utrzymała w mocy zaskarżone przez niego orzeczenie. W odpowiedzi na skargę organ wojskowy wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, uzasadniając jak w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w art. 3 § 1 stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 i w § 3, a także na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 omawianej ustawy. Kontrola ta obejmuje badanie zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 cytowanej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z kolei przepis art. 134 § 1 mówi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 2 - Wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa (Dz.U. 2004r. Nr 151, poz. 1595), zwanego w dalszej części rozporządzeniem. Niniejsze rozporządzenie określa: 1) tryb kierowania do wojskowych komisji lekarskich; 2) szczegółowe warunki orzekania przez wojskowe komisje lekarskie o zdolności do czynnej służby wojskowej, w tym o zdolności do odbywania tej służby w poszczególnych rodzajach wojsk i służb oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych; 3) szczegółowe warunki orzekania przez wojskowe komisje lekarskie o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej poza granicami państwa; 4) sposób ustalania przez wojskowe komisje lekarskie związku chorób, ułomności i śmierci z czynną służbą wojskową; 5) tryb orzekania przez wojskowe komisje lekarskie o zdolności do czynnej służby wojskowej i do odbywania tej służby poza granicami państwa oraz ustalania związku chorób, ułomności i śmierci z czynną służbą wojskową; 6) sposób orzekania przez wojskowe komisje lekarskie o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego żołnierzowi odbywającemu czynną służbę wojskową; 7) wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania tej służby poza granicami państwa; 8) wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do czynnej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach wojsk i służb oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych (§1). Według § 8 ust. 1 tego rozporządzenia, orzekając o zdolności do czynnej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie zaliczają jednocześnie daną osobę do jednej z kategorii zdolności do takiej służby, o których mowa w art. 30a ust. 1 ustawy, według Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. W myśl zaś § 14 rozporządzenia, orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej, o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej poza granicami państwa, o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach wojsk i służb oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych, a także o związku choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 6, wykorzystując w szczególności: 1) opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki oraz czynniki ryzyka na stanowisku służbowym zajmowanym przez żołnierza niezawodowego lub pełnionej przez niego funkcji wojskowej; 2) historie leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 3) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby; 4) książeczkę zdrowia żołnierza niezawodowego; 5) informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza niezawodowego. Z kolei zgodnie z § 17 ust. 1, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: 1) rozpoznanie; 2) ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej; 3) w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z czynną służbą wojskową. § 18 ust. 4 mówi, że: wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielenia informacji) oraz art.11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego: "orzecznictwo komisji lekarskich odbywa się według reguł postępowania administracyjnego, a sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji administracyjnej według stanu faktycznego i stanu prawnego w chwili wydania zaskarżonej decyzji" (III SA 2624/99, LEX nr 47327). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydane w sprawie orzeczenia naruszają zasady procedury administracyjnej w stopniu wpływającym na wynik sprawy. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, gdy chodzi o pobór do wojska. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994r., III AZP 8/94, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98). Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że kontrolowane przez Sąd postępowanie dotyczy zmiany kategorii zdolności poborowego do zasadniczej służby wojskowej. W wyniku poprzedniego postępowania przeprowadzonego w [...]r. - orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. Nr [...]uznano stronę za czasowo niezdolną do pełnienia zasadniczej służby wojskowej - Kat. B12 z rozpoznaniem § 49 pkt 3, § 30 pkt 1 , § 63 pkt 1 i § 34 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), co skutkowało koniecznością ponownego określenia zdolności do służby wojskowej w roku obecnego postępowania administracyjnego. Po ponownym badaniu poborowego ustalono alergiczny nieżyt nosa (§ 30 pkt 3), niespojenie łuku kręgu S1 z zespołem bólowym lędźwiowym nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 34 pkt 1, § 62 pkt 1) - według załącznika nr 2 do rozporządzenia i zakwalifikowano skarżącego do kategorii "A", uznając zdolnym do służby wojskowej. W tym stanie rzeczy podnieć należy, iż dokonując po upływie [...] miesięcy ustalenia zdolności R. N. do służby wojskowej należało odnieść się do poprzedniego orzeczenia Komisji Lekarskiej ustalającej przecież kategorię zdrowia poborowego - B12. Organy winny wyjaśnić z jakiej przyczyny i na jakiej podstawie uznały zmianę stanu zdrowia poborowego. W toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się w żadnym stopniu do faktu, iż wcześniejsze orzeczenie przyjmowało u poborowego jednostki chorobowe określone w § 30 pkt 1 (przewlekły całoroczny nieżyt górnych dróg oddechowych, nieznacznie upośledzający sprawność ustroju - kat. A), § 34 pkt 1 (skrzywienie i wady kręgosłupa, wrodzone lub nabyte, nie upośledzające lub upośledzające nieznacznie sprawność ustroju - kat. A), § 49 pkt 3 (kamica układu moczowego, z okresowym wydalaniem złogów, udokumentowana radiologicznie - kat. A/D) i § 63 pkt 1 (przewlekłe zespoły bólowe korzeniowe, korzeniowo-nerwowe, splotów nerwowych, nerwobóle pojedynczych lub licznych nerwów z okresowymi niezbyt częstymi zaostrzeniami - kat. A) załącznika nr 1 do wyżej powołanego rozporządzenia z dnia 10 czerwca 1992r. Obecnie rozpoznano u poborowego schorzenia kwalifikujące do kategorii "A". Należy wskazać, że organy nie rozważyły w sposób odpowiadający zasadom procedury administracyjnej ( art. 7 i art. 77 § 1 kpa) z czego ma wynikać (zmiana) poprawa stanu zdrowia poborowego, przede wszystkim w zakresie zdiagnozowanej kamicy układu moczowego, które poprzednio dawało podstawę do odroczenia poborowemu odbycia zasadniczej służby wojskowej na okres dwunastu miesięcy. Skoro obecnie stan zdrowia skarżącego poprawił się tak znacznie, że został zakwalifikowany jako całkowicie zdolny do służby wojskowej, organ winien wyjaśnić skąd taka konkluzja. Z akt niniejszej sprawy wynika również, iż brak w nich dokumentacji medycznej zgromadzonej przez skarżącego, a na którą powołuje się zarówno on jak i organ odwoławczy w uzasadnieniu orzeczenia. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie, jak i orzeczenie je poprzedzające wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Ze względu na charakter orzeczenia Sąd nie orzekł w przedmiocie jego wykonania.