IV SA/Wr 366/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2006r. sprawy ze skargi A. O. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej I. uchyla zaskarżone orzeczenie i orzeczenie je poprzedzające; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowa Komisja Lekarska w L. Ś. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /tj. Dz.U. z 2002r. Nr 21, poz. 205 z póź. zm./ oraz § 1 ust. 1 oraz § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach /Dz.U. Nr 57, poz. 278 z póź. zm./, uznała poborowego A. O. za zdolnego do służby wojskowej - kategoria "A". Komisja Lekarska rozpoznała u poborowego schorzenie z § 76 pkt 2 rozporządzenia - stan po złamaniu kości udowej prawej z nieznacznym upośledzeniem sprawności ruchowej kości udowej. W odwołaniu od powyższego orzeczenia skarżący podniósł, iż Komisja Lekarska nie zapoznała się z przedstawioną przez niego dokumentacją medyczną oraz, że badania lekarskie zostały przeprowadzone niedokładnie. Wojewódzka Komisja Lekarska we W. orzeczeniem z dnia [...]r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, z 2001, Nr 49 poz. 509, z 2002r. Nr 113, poz. 984 i Nr 153, poz. 1271/ i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /t.j. z 2002r. Dz.U. Nr 21, poz. 205 z poź. zm./ oraz § 1 ust. 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach /Dz.U. Nr 57, poz. 278 z póź.zm./, utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Komisja Odwoławcza stwierdziła u poborowego schorzenie z § 76 pkt 1 zniekształcenie kości kończyn bez upośledzenia sprawności ustroju. W skardze na niniejsze rozstrzygnięcie skarżący zarzucił, iż Komisja Lekarska nie poddała go szczegółowym badaniom. Komisja nie zwróciła także uwagi, że skarżący ma niesprawny staw kolanowy, co było głównym powodem odroczenia służby wojskowej na okres 2 lat, oraz iż noga jest krótsza. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Dodano, iż Komisja nie stwierdziła podczas wykonywanego badania, na posiedzeniu w dniu [...]r., skrócenia u skarżącego kończyny dolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola obejmuje zatem materialną i formalną prawidłowość zaskarżonego aktu. Skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 1 - wykazem chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej /Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm./ zwanego w dalszej części tego uzasadnienia rozporządzeniem. Według §2 tego rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w §1 właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnieniem wyników specjalistycznych a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej według wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia. Natomiast w §19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia jest mowa, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich powinny zawierać szczegółowe uzasadnienie. Przepis art. 107 §3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa /zasada udzielania informacji/ oraz art. 11 kpa /zasada przekonywania czyli wyjaśnienia stronie przesłanek rozstrzygnięcia/. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego /art. 7 i 77 § 1 kpa/. Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona /art. 80 kpa/. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, gdy chodzi o pobór do wojska. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwości naruszeń praw obywatelskich w tej sferze /por. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994r. - III AZP 8/94, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98/. Z lektury akt sprawy wynika, iż skarżący w toku postępowania administracyjnego dotyczącego określenia zdolności do służby wojskowej przedłożył dokumentację lekarską /w aktach brak/. Według przepisu art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Reguła wyrażona w powyższej normie nie została wyłączona przepisami ustawy z dnia 21 listopada 1962r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej /Dz.U. Nr 4, poz. 16 ze zm./, w której cytowane rozporządzenie znalazło swoją podstawę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ustalona zasada, że organ decyzyjny dysponując różnymi dowodami, nie może uchylać się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy /art. 7, 77 § 1 i 80 kpa/. Jeżeli spośród dwóch twierdzeń jedno jest wiarygodne a drugie nie należy dokonać stosownego wyboru wskazując kryteria, jakimi kierował się organ uznając daną okoliczność za udowodnioną /np. wyrok NSA z dnia 10 listopada 1988r. III SA 579/88 nie publ./. Tymczasem w zaskarżonych orzeczeniach zabrakło odniesienia się do przedstawionych dokumentów a przede wszystkim nie uzasadniono przyczyny odmowy ich wiarygodności /art. 107 § 3 kpa/. Komisja I instancji rozpoznała u poborowego schorzenie z § 76 pkt 2 rozporządzenia - zniekształcenie kości miednicy, obręczy barkowej i kończyn /wrodzone, po złamaniach i po stanach zapalnych/, nieznacznie upośledzające sprawność ruchową - kwalifikujące poborowego do kategorii "A/D". Natomiast Komisja Odwoławcza zakwalifikowała je według pkt 1 § 76 - cyt. rozporządzenia. Mimo normatywnego nakazu organ orzekający nie uzasadnił szczegółowo tej zmiany. Brak jest także oceny tego organu czy wywiad lekarski i badanie przeprowadzone przez Komisję I instancji były wystarczające do ustalenia zdolności do służby wojskowej /§ 19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia/. W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżący podniósł, iż z uwagi, na niesprawny staw kolanowy był odroczony od czynnej służby wojskowej na 2 lata /w aktach brak orzeczenia/. Jeżeli okoliczność powyższa miała miejsce, to obowiązkiem organów decyzyjnych było odnieść się do poprzedniego orzeczenia Komisji Lekarskiej ustalającej kategorię zdrowia poborowego - B24. Organy winny były wskazać z jakiej przyczyny i na jakiej podstawie uznały zmianę stanu zdrowia poborowego. Niewyjaśnienie przesłanek podjęcia zaskarżonych orzeczeń poprzez nie zamieszczenie zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MON z dnia 10 czerwca 1992r. w związku z art. 107 § 3 kpa właściwego uzasadnienia uniemożliwia Sądowi administracyjnemu odtworzenia procesu myślowego, który towarzyszył organom orzekającym uznającym, iż skarżący zdolny jest do czynnej służby wojskowej z kategorią "A" w niniejszym postępowaniu. Zatem wobec naruszenia przepisów procedury administracyjnej, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy należało dokonać eliminacji z obrotu prawnego skarżonych orzeczeń, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/. Zgodnie z art. 152 - ustawy Prawo przed sądami /.../ w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany. W niniejszej sprawie nie orzekano w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia gdyż orzeczenie o przydatności /lub braku przydatności/ do służby wojskowej nie posiada samodzielnego przymiotu wykonalności.