IV SA/Wr 366/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania z urzędu zasiłku celowego I.oddala skargę, II.przyznaje adwokatowi T. L. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złotych 80/100) w tym 22 % VAT od Skarbu Państwa -Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy w L. z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania z urzędu zasiłku celowego na zakup żywności w miesiącu marcu 2007r. w kwocie 300 zł, na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, iż: Decyzją z dnia [...] Nr [...] Zastępca Dyrektora MOPS w L. przyznał M. C. z urzędu pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego na zakup artykułów żywnościowych w miesiącu marcu 2007r. w wysokości 300 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż pomocy udzielono z urzędu ze względu na słuszny i ważny interes strony. W odwołaniu z dnia 13 kwietnia 2007r. M. C. wniósł o uchylenie powyższej decyzji. W uzasadnieniu odwołania M. C. zakwestionował kwotę przyznanego zasiłku, twierdząc, iż nie rekompensuje ona wcześniej odebranego mu zasiłku stałego. Wskazał także, iż w dniu 23 marca złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 450 zł. Zarzucił organowi pomocy społecznej naruszenie przepisów Konstytucji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie akt sprawy i wniesionego odwołania stwierdza, co następuje. Kwestie związane z możliwością przyznania pomocy na zakup żywności regulują przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania'' (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186 z późn. zm.). Przepisy te przewidują możliwość przyznania m.in. zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywność. W myśl art. 7 wspomnianej ustawy do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. I tak w myśl art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z póź. zm.) pomoc społeczna może być udzielona z urzędu. Analizując ten przepis prawa należy wskazać, że udzielenie pomocy społecznej z urzędu nie jest jednoznaczne z koniecznością przyznania tej pomocy wbrew woli strony. Prawo do pomocy społecznej jest uprawnieniem strony do uzyskania wsparcia, a nie obowiązkiem uzyskania pomocy. Strona może więc w pełni tym prawem dysponować i nie ma podstaw do zmuszania jej do otrzymania pomocy. Zatem organ pomocy społecznej rozstrzygający z urzędu w sposób władczy, w drodze decyzji administracyjnej o uprawnieniu strony, powinien uprzednio, w toku postępowania administracyjnego, uzyskać jej zgodę na udzielenie wsparcia. W braku takiej zgody należałoby zaś postępowanie umorzyć (por. S. Nitecki, Glosa do wyroku NSA z dnia 19 listopada 1998r. sygn. Akt II SA/Gd 2070/97, Lex nr 30161). Ponieważ w niniejszej sprawie organ I instancji nie zwrócił się do M. C. o wyrażenie zgody na przyznanie mu świadczenia w formie i kwocie, o której stanowi zaskarżona decyzja - działania takie należałoby podjąć, ponownie rozpoznając sprawę przyznania pomocy z urzędu. Nadto Kolegium wskazuje, że zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z przepisu tego wynika bezwzględny obowiązek (z jednym wyjątkiem) przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z osobą, której ma być przyznane świadczenie. Zatem w niniejszej sprawie, przed rozważeniem kwestii związanych z przyznaniem pomocy, taki wywiad należałoby z M. C. przeprowadzić. W razie zaś braku zgody strony na dokonanie tej czynności procesowej, organ powinien rozważyć możliwość skorzystania z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W żadnym natomiast razie nie ma możliwości przyznania pomocy społecznej z pominięciem wywiadu środowiskowego, bowiem decyzja taka będzie obarczona wadą rażącego naruszenia prawa. Na marginesie, Kolegium wskazuje, że w aktach sprawy znajduje się wniosek M. C. z dnia 23 marca 2007r. o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 450 zł. Wniosek ten wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie określonego przez stronę żądania i nie został do tej pory rozpoznany. Zatem w tym zakresie organ pomocy społecznej powinien zakończyć sprawę stosownym rozstrzygnięciem. Mając na uwadze powyższe, z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego w całości - orzeczono jak w osnowie. W skardze na powyższą decyzję M. C. podniósł, że wszystkie świadczenia z pomocy społecznej są obligatoryjne. Stąd też żąda ich przyznania. Świadczenia powinny zabezpieczyć wszystkie potrzeby skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpatrując skargę Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sąd badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji kasacyjnej ocenia jej legalność w zakresie ograniczającym się do wystąpienia przesłanek z powołanego art. 138 § 2 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził naruszeń uzasadniających wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego albowiem organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż postępowanie przed organem pierwszej instancji posiadało braki. Zostały one przekonująco i w pełni wyłożone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Akceptując jej motywy Sąd nie uznał za wskazane powtarzać tego co powinien wypełnić organ pierwszej instancji w dalszym postępowaniu pozasądowym. Wyliczanie tych czynności byłoby w tym miejscu bezprzedmiotowe. W przekonaniu natomiast Sądu czynności te przekraczały zakaz postępowania uzupełniającego określonego art. 136 kpa. W tej sytuacji skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach oparto na art. 250 cyt. ustawy w związku z § 2, 3 w związku z § 18 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348).