IV SA/Wr 366/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 lipca 2010 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. na rzecz skarżącego D. M. kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., działając na podstawie art. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. nr 141, poz. 892 ze zm.) oraz ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. nr 15, poz. 80); dalej: rozporządzenie, wydała w dniu [...] orzeczenie nr [...] w sprawie zdolności D. M. do zawodowej służby wojskowej, w którym orzekła, że jest on zdolny do pełnienia tej służby – kategoria Z (Grupa II badanych). Po przeprowadzonym u wyżej wymienionego badaniu lekarskim Komisja w rozpoznaniu wymieniła: 1) obustronne osłabienie słuchu bez zaburzeń równowagi ciała, wymagające dalszej diagnostyki (§ 21 pkt 2 z Załącznika nr 1 do rozporządzenia), 2) hipercholesterolemię i hiperlipidemię wymagającą okresowej kontroli (§ 60 pkt 1 z Załącznika nr 1 do rozporządzenia). W uzasadnieniu orzeczenia Komisja wskazała, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznania nie stanowią przeciwwskazań do zawodowej służby wojskowej. Nadto podała, iż w przypadku strony przeciwwskazana jest służba na stanowiskach związanych z nadmiernym oddziaływaniem hałasu, w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego i prądu elektrycznego i w wojskach desantowo-szturmowych. Niezgadzając się z tym rozstrzygnięciem D.M. odwołał się. W odwołaniu zarzucił, że orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Jednocześnie, wniósł o uchylenie przez Komisję odwoławczą kwestionowanego orzeczenia. W odwołaniu strona przywołała objaśnienia szczegółowe do § 21 pkt 2 i § 60 pkt 1 z Załącznika nr 1 do rozporządzenia wskazując, że organ I instancji nie potwierdził rozpoznania z § 60 pkt 1 obserwacją lub leczeniem szpitalnym oraz dokumentacją z leczenia w poradni. Odwołujący się podniósł też, że uwagi organu orzekającego dotyczące przeciwwskazań do służby na określonych stanowiskach mijają się z prawdą. Po rozpatrzeniu odwołania, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała w dniu [...] orzeczenie nr [...], którym z powołaniem się na art.art. 127 § 1, 138 k.p.a., w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia podała, że po rozpoznaniu odwołania i dokonaniu analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej w sprawie, nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia kwestionowanego orzeczenia. Komisja stwierdziła, że Wojskowa Komisja Lekarska I instancji prawidłowo ustaliła rodzaj i stopień nasilenia schorzeń ad pkt 1 i 2 rozpoznań opierając się o zgromadzoną dokumentację medyczną, wyniki przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych dodatkowych badań laboratoryjnych (w tym trzykrotne nieprawidłowe wyniki badań biochemicznych krwi wykazujących znamienne przekroczenie wartości referencyjnych cholesterolu i trójglicerydów), badań obrazowych oraz specjalistycznych badań lekarskich (w tym badanie otolaryngologiczne wsparte dwukrotnym badaniem audiometrycznym), a ich kwalifikacji orzeczniczej dokonała adekwatnie do tych ustaleń, zgodnie z przepisami rozporządzenia. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska podała też, iż stwierdzone u orzekanego obustronne osłabienie słuchu mieszczące się w zakresie pojęciowym § 21 pkt 2, przy uwzględnieniu objaśnień szczegółowych do całego paragrafu, stwarza przesłanki do stwierdzenia występowania przeciwwskazań do pełnienia służby na stanowiskach, których specyfika wiąże się z nadmiernym oddziaływaniem hałasu oraz w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego, w warunkach działania prądu elektrycznego, a także w jednostkach desantowo-szturmowych, tym bardziej że ustawodawca w komentarzu szczegółowym do § 21 pkt 1 (odpowiadającego mniejszemu niż u orzekanego ubytkowi słuchu) nakazał uznawać kandydatów z takim stopniem uszkodzenia narządu słuchu za niezdolnych do służby w tych specjalnościach. W kwestii stwierdzonych w badaniach laboratoryjnych podwyższonych wartości cholesterolu i trójglicerydów Wojskowa Komisja Lekarska drugiej instancji stwierdziła, że dla potrzeb orzeczniczych nie wymagają one obserwacji szpitalnej ani też długotrwałej obserwacji ambulatoryjnej i w tej sytuacji Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska prawidłowo uznała, iż wymagają one okresowej kontroli co mieści się w zakresie pojęciowym § 60 pkt 1 z Załącznika nr 1 do rozporządzenia - natomiast brak jest aktualnie przesłanek orzeczniczych do ewentualnej z tego powodu diagnostyki szpitalnej lub długotrwałej ambulatoryjnej. Z kolei, załączona przez skarżącego dokumentacja nie zawiera danych mogących stanowić podstawę do kwestionowania wyników badań przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. jak i jej kwalifikacji orzeczniczej. D.M. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze podniósł, że w działaniu organu I instancji trudno doszukać się profesjonalizmu, ponieważ z przepisu § 24 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Wskazuje to również przepis art. 107 § 3 k.p.a. Orzeczenie organu I instancji rażąco odbiega od normatywnego wzorca, w istocie bowiem brak jest uzasadnienia. Skarżący podniósł również, że orzekany był w grupie II z Załącznika nr 1 do rozporządzenia jako kandydat do służby w zasięgu działania mikrofalowego, do czego organ nie był uprawniony. Poddał również w wątpliwość, czy orzekając w tej grupie mógł stwierdzić, że nie nadaje się on na stanowiska służbowe np. artylerzystów, radiotelegrafistów w zakresie oddziaływania prądu elektrycznego i wojskach desantowo-szturmowych. Skarżący uważa, że organy winny były orzec o stanie jego zdrowia kwalifikując go do Grupy III badanych, tj. żołnierzy zawodowych pełniących służbę w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego oraz w warunkach działania prądu elektrycznego. D.M. podał, ze od 22 lat jest żołnierzem zawodowym i od tego czasu pełni służbę na stanowiskach w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego. Organy orzekające posiadały taką wiedzę w związku z czym nie mogły potraktować go jako kandydata do służby w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego. Zatem, organy orzekające naruszyły w mniemaniu skarżącego przepisy art.art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanych orzeczeniach. Nadto, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska podniosła, że skarżący bezpodstawnie opiera się na użytym omyłkowo w orzeczeniu Komisji słowie "kandydat". Mimo użycia tego pojęcia, z pozostałej części orzeczenia wynika, że skarżący był orzekany jako żołnierz zawodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, (...). Dlatego też, do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., sygn. akt l SA 2114/97, LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Gd 1655/95, OSP z 1997 r. Nr 7 - 8, poz. 135 i inne). Tym samym, w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art.art. 7 i 77 k.p.a.). Decyzja zaś powinna zawierać m. in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 k.p.a.). Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielenia informacji) oraz art.11 k.p.a. (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie jest integralną częścią orzeczenia, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów jego podjęcia. Tymczasem, orzeczenie wydane przez organ I instancji ogranicza się do wymienienia zdiagnozowanych u skarżącego jednostek chorobowych i zakwalifikowania ich do odpowiedniego paragrafu z Załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. nr 15, poz. 80), stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia oraz wskazania, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznania nie stanowią przeciwwskazania do zawodowej służby wojskowej. Nie spełnia ono zatem wymogów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, o których mowa powyżej. Skoro prawodawca nałożył na administracyjne organy orzekające obowiązek szczegółowego uzasadnienia decyzji, trudno poprzestać jedynie na tego rodzaju ogólnym stwierdzeniu, jak czyni to Komisja. Uzasadnienie orzeczenia winno wyjaśnić skarżącemu m.in. jakie kryteria przesądziły, że rozpoznane u niego schorzenie zakwalifikowało go do kategorii zdrowia "Z". Winno spełniać funkcję informacyjną, umożliwiać mu polemikę z rozstrzygnięciem w odwołaniu. W niniejszej sprawie, zgodnie z rozpoznaniem dokonanym przez organy orzekające, skarżący został uznany za zdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza: 1) obustronne osłabienie słuchu bez zaburzeń równowagi ciała, wymagające dalszej diagnostyki (§ 21 pkt 2 z Załącznika nr 1 do rozporządzenia), 2) hipercholesterolemię i hiperlipidemię wymagającą okresowej kontroli (§ 60 pkt 1 z Załącznika nr 1 do rozporządzenia) i kwalifikuje skarżącego do kategorii "Z" zdolności do zawodowej służby wojskowej. Przy czym, orzeczenia te zapadły po zakwalifikowaniu skarżącego do II grupy osób badanych, określonej w Załączniku nr 1 do rozporządzenia, obejmującej żołnierzy zawodowych oraz żołnierzy pełniących służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych w trzecim roku i dalszych latach nauki (studiów), do których stosuje się kategorie zdolności wskazane w kolumnie 5 wykazu "Chorób lub ułomności (...)", stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia. Jak wynika z akt sprawy, skarżący jako starszy technik pełni zawodową służbę wojskową w batalionie radiotechnicznym w zasięgu działania mikrofal. O występowaniu mikrofal na stanowisku pracy świadczy zapis w Rejestrze wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku pracy. Żołnierze zawodowi pełniący służbę w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego oraz w warunkach działania prądu elektrycznego kwalifikowani są do grupy III badanych i mają do nich zastosowanie kwalifikacje zawarte w kolumnie 6 wyżej powołanego wykazu. Orzekając o zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w grupie II badanych zdiagnozowane schorzenie określone w § 21 pkt 2 oraz w § 60 pkt 1 zakwalifikowało go do kategorii Z, tj. jako zdolnego do jej pełnienia. Natomiast to samo rozpoznanie, tyle że w grupie III badanych, powoduje już pewnego rodzaju niepewność, gdyż wskazuje na kategorię N/Z i przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z", wymaga od organu decyzyjnego szczególnie wnikliwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie, pomimo zarzutu skarżącego, Komisja Lekarska nie odniosła się w żaden sposób do tego, dlaczego dokonała jego kwalifikacji do II grupy badanych, a nie do grupy III. W tej zaś sytuacji Sąd, nie posiadając kompetencji w tym zakresie, nie mógł sam zdecydować o tej kwestii. Niewątpliwym jest zatem, że Komisje Lekarskie uchybiły tym samym wskazanym na wstępie przepisom procedury administracyjnej. Należy również powiedzieć, że w orzeczeniu drugoinstancyjnym stwierdzono, iż przedstawiona przez skarżącego dokumentacja nie zwiera danych mogących stanowić podstawę do zmiany stanowiska, gdy tymczasem skarżący we własnym zakresie nie zlecał żadnych badań, a tym bardziej nie przedstawiał Komisjom ich wyników. Na marginesie dodać jeszcze można, iż w istocie, w zaskarżonym orzeczeniu, nieprawidłowo zostało użyte wobec skarżącego określenie "kandydat" w przypadku, gdy jest on już żołnierzem zawodowym, a nie kandydatem na żołnierza. W związku z tym co powiedziano, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przywołanych na wstępie zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Punkt II orzeczenia znajduje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy. Orzeczenie o kosztach podjęto na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.