IV SA/Wr 367/25

WyrokWSA we Wrocławiu2026-02-12

Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Aneta Brzezińska, Ewa Kamieniecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej zasiłek dla opiekuna przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie wniosła o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Warunkiem skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, na zasadzie wyboru, jest rezygnacja z przysługującego świadczenia i wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Samo oświadczenie o deklarowanej rezygnacji nie jest wystarczające, jeśli zasiłek był pobierany do dnia śmierci matki.
Stan faktyczny
Skarżąca R. D. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. W przeszłości pobierała zasiłek dla opiekuna. Organy administracji odmawiały przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na pobieranie zasiłku dla opiekuna jako negatywną przesłankę. Po śmierci matki skarżącej, decyzja o przyznaniu zasiłku dla opiekuna wygasła. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, argumentując, że dokonała wyboru świadczenia korzystniejszego i wnioskowała o uchylenie decyzji o zasiłku dla opiekuna.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 25 kwietnia 2025 r. nr SKO/RŚ-423/32/2025 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. W dniu 14 lutego 2020 r. R. D. złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pielgrzymce wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. L. Do wniosku strona załączyła m. in. wypis z orzeczenia z dnia 12 września 1995 r. Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w Z., zaliczającego matkę wnioskodawczyni do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia od września 1995 r. na trwałe. Decyzją z dnia 16 marca 2020 r. nr GOPS.4331.22.2020 Wójt Gminy w Pielgrzymce odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z załączonym do wniosku orzeczeniem o niepełnosprawności niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 66 roku życia. Ponadto świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, ponieważ wnioskodawczyni od 1 lipca 2013 r. otrzymuje zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką. Skoro wnioskodawczyni pobiera zasiłek dla opiekuna, to nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 22 maja 2020 r. nr SKO/RŚ-423/74/2020 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium zauważyło, że strona osiągnęła wiek emerytalny i nie jest już traktowana jako osoba zdolna do pracy. Nie została zatem spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W dniu 21 lutego 2023 r. R. D. złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej kolejny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. L. Do wniosku strona załączyła m. in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 28 maja 2015 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z., zaliczające matkę wnioskodawczyni do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (symbol 07-S), nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 kwietnia 2015 r. Orzeczenie zostało wydane na stałe. Ponadto strona załączyła decyzję z dnia 15 września 2014 r. nr SR.4518.279.31.2014 Wójta Gminy w Pielgrzymce, przyznającą wnioskodawczyni zasiłek dla opiekuna od 1 lipca 2013 r. z tytułu opieki nad matką. Jednocześnie strona wniosła o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z dniem wydania tej decyzji. Decyzją z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr GOPS.4332.19.2023 Wójt Gminy w Pielgrzymce odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z załączonym do wniosku orzeczeniem o niepełnosprawności niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 66 roku życia. Ponadto świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, ponieważ wnioskodawczyni od 1 lipca 2013 r. otrzymuje zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 28 lipca 2023 r. nr SKO/RŚ-423/293/2023 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium nakazało ustalenie organowi pierwszej instancji, czy występuje w obecnie rozpatrywanej sprawie tożsamość przedmiotowa w stosunku do poprzedniej sprawy, tj. czy od zakończenia poprzedniego postępowania wystąpiły znaczące zmiany w stanie faktycznym, które pozwoliłyby na ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją z dnia 17 października 2023 r. nr GOPS.4332.19.1.2023 Wójt Gminy w Pielgrzymce umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uznając, że występuje tożsamość niniejszej sprawy ze sprawą z wniosku z dnia 14 lutego 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 8 stycznia 2024 r. nr SKO/RŚ-423/513/2023 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium uznało, że w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja administracyjna dotycząca podmiotowo i przedmiotowo tego samego zdarzenia prawnego, a więc kolejne postępowanie w tej samej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe i w konsekwencji je umorzyć. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 6 sierpnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 178/24 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia 8 stycznia 2024 r. i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy w Pielgrzymce. WSA zalecił ustalenie aktualnego stanu zdrowia matki skarżącej, który co do zasady ulega zmianom z upływem czasu. Umorzenie postępowania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na powagę rzeczy osądzonej możliwe będzie wyłącznie w przypadku wykazania przez organy "niezmienności w czasie zakresu wymaganej i sprawowanej opieki". Decyzją z dnia 16 września 2024 r. nr GOPS.4341.1.2024 Wójt Gminy w Pielgrzymce stwierdził wygaśnięcie z dniem 5 września 2023 r. decyzji z dnia 15 września 2014 r. przyznającej stronie zasiłek dla opiekuna z uwagi na śmierć matki strony w dniu 4 września 2024 r. Następnie decyzją z dnia 20 stycznia 2025 r. nr GOPS.4332.19.2.2023 Wójt Gminy w Pielgrzymce odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji wskazał, że strona osiągnęła wiek emerytalny i nie jest już traktowana jako osoba zdolna do pracy. Ponadto od 1 lipca 2013 r. do dnia śmierci matki strona pobierała zasiłek dla opiekuna z tytułu sprawowania opieki nad matką. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając: - błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność osiągniecia wieku emerytalnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, - błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię nie wypełnia przesłanki niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osoba legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Strona wskazała, że korzystała z przysługującego jej zasiłku dla opiekuna, ponieważ dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły jej skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jej wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Nie można w demokratycznym państwie prawa akceptować stanowiska w kwestii "przymuszania" obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne na skutek wydania przepisów niekonstytucyjnych. Z treści oświadczenia złożonego przez stronę wynika jednoznacznie intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego. Strona sprawowała opiekę nad matką, która to opieka wiązała się z rezygnacją z zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy decyzją z dnia 25 kwietnia 2025 r. nr SKO/RŚ-423/32/2025 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium zauważyło, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia 16 września 2024 r., stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku dla opiekuna, została doręczona stronie w dniu 19 września 2024 r., nie zostało od niej wniesione odwołanie, a zatem jest ostateczna i prawomocna. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zasadnie organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ wystąpiła negatywna przesłanka do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z bezspornego stanu faktycznego sprawy wynika, że strona jako osoba sprawująca opiekę nad matką pobierała zasiłek dla opiekuna do dnia śmierci matki w dniu 4 września 2024 r. Orzekanie o ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 5 września 2024 r. jest bezcelowe. Natomiast pobieranie od dnia złożenia wniosku do dnia 4 września 2024 r. świadczenia konkurencyjnego wykluczało możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Samo oświadczenie osoby sprawującej opiekę o deklarowanej rezygnacji z prawa do zasiłku dla opiekuna w przypadku, gdy zostanie przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest wystarczające do uznania, że ustała przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie: - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię i przyjęcie, że okoliczność pobierania zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, - naruszenie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie pobierającej zasiłek dla opiekuna, ponieważ w sytuacji zbiegu uprawnień do świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co miało miejsce w sprawie. Strona zauważyła, że we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy i nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku do dnia śmierci matki. Wybór świadczenia korzystniejszego był przez wnioskodawczynię wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu pierwszej instancji. Z utrwalonej linii orzeczniczej wynika, ze istnieje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Nawet wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy ani nawet upływ tego okresu nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej świadczenie bezprzedmiotowym. Istnieje możliwość wyrównania różnicy między już wypłaconym świadczeniem, a świadczeniem korzystniejszym dla strony przyznanym zgodnie z jej wyborem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), dalej u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z kolei w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do zasiłku dla opiekuna. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki. Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym strona posiada prawo do zasiłku dla opiekuna, określone wcześniejszą decyzją. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporne jest, że do 4 września 2024 r. funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja z dnia 15 września 2014 r. nr SR.4518.279.31.2014 Wójta Gminy przyznająca skarżącej zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, od 1 lipca 2013 r. Skarżąca we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 16 lutego 2023 r. oświadczyła, że wnosi o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna z dniem wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Do wydania decyzji przyznającej stronie świadczenie pielęgnacyjne nie doszło w sprawie i ostatecznie skarżąca pobierała zasiłek dla opiekuna również po dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać trzeba, że przepisem, który umożliwia osobie uprawnionej wybór świadczenia, jest art. 27 ust. 5 u.ś.r., który stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do wymienionych w nim świadczeń, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. W sytuacji zatem, gdy strona ma ustalone prawo do zasiłku opiekuna, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to przez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej ten zasiłek. Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1586/21, że z "zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia (zob. Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, opubl. LEX 2015 oraz R. Babińska-Górecka (w:) R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne/komentarz, Wrocław 2010, s. 296 oraz literatura i orzecznictwo tam przywołane). W sytuacji zatem, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywiste jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia". Z akt administracyjnych sprawy wynika, że matka wnioskodawczyni zmarła w dniu 4 września 2024 r. (odpis skrócony aktu zgonu z dnia 5 września 2024 r.). Świadczenie pielęgnacyjne przysługiwałoby ewentualnie skarżącej za okres od dnia złożenia wniosku, tj. od 21 lutego 2023 r. (data wpływu wniosku do organu) do 4 września 2024 r. (data śmierci matki strony). Jednakże za powyższy okres skarżąca pobrała przysługujący jej zasiłek dla opiekuna. W rozpoznawanej sprawie decyzja o przyznaniu zasiłku dla opiekuna została uchylona od dnia 5 września 2024 r., co spowodowało wyeliminowanie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. właśnie z tym dniem. W konsekwencji prawidłowo organy odmówiły przyznania skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką. W rezultacie należy uznać, że nie było w okolicznościach tej sprawy prawnej możliwości orzeczenia o przyznaniu skarżącej wnioskowanego świadczenia od dnia złożenia wniosku. Nie jest bowiem możliwe przyznanie stronie za ten sam okres drugiego świadczenia - świadczenia pielęgnacyjnego oprócz zasiłku dla opiekuna. W złożonej skardze strona wskazuje na możliwość wyrównania różnicy między już wypłaconym zasiłkiem opiekuńczym a świadczeniem pielęgnacyjnym, powołując w tym zakresie orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy jednak zauważyć, że linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego nie była w tym zakresie jednolita. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt I OSK 727/21 nie podzielił przedstawionego przez stronę sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do innego świadczenia, w tym przypadku świadczenia emerytalno – rentowego. Podzielił natomiast stanowisko wyrażone m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 oraz z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20. Zgodnie z tymi stanowiskami, wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby bowiem w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Słusznie podnosi się w orzecznictwie, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości. Dodatkowo NSA przywołał fragment uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, w którym Trybunał stwierdza, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązania pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2021 r. opowiedział się za rozwiązaniem przyjętym w wyrokach w sprawach I OSK 254/20, I OSK 2375/19 oraz I OSK 764/20, a polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego. W sprawach tych wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Biorąc pod uwagę zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe uwagi można odnieść również do zbiegu uprawnień do zasiłku dla opiekuna i świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest więc możliwe proponowane przez skarżącą wyrównanie różnicy do wysokości świadczenia wyższego. Sąd nie podziela również stanowiska skarżącej odnośnie możliwości zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej przyznającej zasiłek dla opiekuna z mocą wsteczną. W rozpatrywanej sprawie zasiłek dla opiekuna został wypłacony skarżącej za cały okres przysługiwania tego zasiłku, a decyzja przyznająca ten zasiłek zgodna była z przepisami prawa. Z uwagi na powyższe niezasadne okazały się zarzuty skargi odnośnie naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło