IV SA/Wr 369/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu Marii Walkiewicz sprawy ze skargi R. B. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej, związku schorzeń ze służbą wojskową oraz odmowy zaliczenia do grupy inwalidzkiej I. oddala skargę w części dotyczącej orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej; II. odrzuca skargę dalej idącą. Orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. z dnia [...]r., nr [...] na podstawie ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.); ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. Z 2004r., Nr 8, poz. 66 z późn. zm.); ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks: postępowania administracyjnego; rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594 z późn. zm.); rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 z późn. zm.); rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75) rozpoznano u st. chor. rez. R. B.: 1) § 64 p. 1. - Przebyte uszkodzenie mięśnia dwugłowego uda prawego. 2) § 77 p. 2. - Chondromalacja kłykci i rzepki stawu kolanowego prawego. 3) § 24 p. 1. - 23% utraty zdolności żucia. 4 )§ 38 p. 1. - Blok prawej odnogi pęczka Hissa . W wyniku powyższego orzeczono, że R. B. jest zdolny do zawodowej służby wojskowej - kategoria "Z". Orzeczono ponadto, że schorzenia wymienione w rozpoznaniu nie pozostają w związku ze służbą wojskową a także, że strony nie zalicza się do żadnej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową i grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową powstałego wskutek wypadku, choroby, z tytułu których przysługują świadczenia. Skarżący odwołał się od orzeczenia Nr [...] z dn. [...]r. TWKL w Ż., zarzucając brak uznania schorzeń wymienionych w orzeczeniu za pozostające w związku ze służbą wojskową, oraz kwestionował brak zaliczenia do grupy inwalidztwa, co umotywował orzeczeniem Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w B. Orzeczeniem Rejonowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 kpa w związku z § 5 pkt 1, § 30 ust. 1 i 2, § 31 ust. 1, 2 i 3 rozp. MON z dn. 10.01.2006r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U.Nr 12, poz. 75), utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie. W motywach podano, że po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.. Rodzaj i stopień nasilenia schorzeń został ustalony w oparciu o zgromadzoną dokumentację medyczną i wyniki przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych TWKL w Ż. badań lekarskich specjalistycznych z których nie wynika, by aktualnie upośledzały sprawność ustroju w stopniu uzasadniającym uznanie ich za schorzenia powodujące inwalidztwo. Załączona przez skarżącego dokumentacja medyczna zdaniem RWKL we W. nie zawiera danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do oceny badających dla potrzeb orzeczniczych TWKL w Ż. lekarzy specjalistów jak i kwalifikacji orzeczniczej wojskowej komisji lekarskiej I instancji. W kwestii orzeczenia Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w B. zaliczającego skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności RWKL we W. stwierdzono, że zostało ono wydane dla potrzeb wynikających z ustawy z dn. 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z póź.zm.). Natomiast zaskarżone orzeczenie TWKL w Ż. zostało wydane w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa dla potrzeb emerytalno-rentowych wynikających z ustawy z dnia 10.12.1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. W kwestii braku związku ze służbą wojskową schorzeń wymienionych w pkt.9 orzeczenia tj. przebytego uszkodzenia mięśnia dwugłowego uda prawego, chondromalacji kłykci i rzepki stawu kolanowego prawego, 23% utraty żucia oraz blok prawej odnogi pęczka Hissa RWKL we W. nie stwierdzono, by właściwości i warunki służby wojskowej w rozumieniu przepisów rozp. MON. z dn. 31.03.2003r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz.U. Nr 62, poz.567) miały wpływ na powstanie i przebieg w/w schorzeń. W tej sytuacji TWKL w Ż. prawidłowo uznała je za nie pozostające w związku ze służba wojskową. W skardze do sądu administracyjnego R. B. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem skarżącego schorzenia te pozostają w związku ze służbą wojskową. Jest on osobą o dominacji prawej strony ciała, tj. jest osobą praworęczną i prawonożną, zatem wykonywane przez skarżącego ćwiczenia fizyczne czy też różnego rodzaju zadania w terenie wojskowym wymagały dużej sprawności fizycznej i powodowały nadmierne obciążenia i przeciążenia narządów kostno - ruchowych prawej strony ciała, która była najbardziej narażona na takie działanie. W żadnym innym miejscu poza Wojskiem nie mógł się nabawić takich schorzeń. Ponadto w zaświadczeniu lekarskim o stanie zdrowia z dnia 10.12.2007 r. w rozpoznaniu choroby zasadniczej lekarz chirurg ogólny zapisał m.in.: przewlekłe wysiękowe zapalenie błony maziowej stawu kolanowego prawego. Minister Obrony Narodowej rozporządzeniem z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U. z dnia 14 kwietnia 2003 r.; Dz.U. z 2003 nr 62 poz. 567), w § 1 pkt 1 ustalił wykaz chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia. W załączniku tym pod nr Lp. 8 pod nazwą chorób wyszczególniono choroby powstałe w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej i zaliczono do nich: "przewlekłe choroby układu ruchu powstałe w warunkach służby (pracy) związanej z wymuszoną postawą ciała, nadmiernym przeciążeniem i mikrourazmi: złamania powolne, zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenia i zwyrodnienia łękotek, zmiany zapalne mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka i uszkodzenia krążka międzyokręgowego, przeciążeniowe zmiany zwyrodnieniowe". Do szczególnych właściwości i warunków służby wojskowej powodujących chorobę zaliczono "prace wymagające długotrwałego obciążenia ograniczonych grup mięśni, przymusowej postawy ciała lub narażające na częste powtarzające się mikrourazy albo powodujące ucisk na pnie nerwów, ruchy monotypowe wykonywane w szybkim tempie, np. u radiotelegrafistów, stenografów, oraz inne prace narażające na stały ucisk i nadmierne obciążenie aparatu kostno-stawowego". Stanowisko zarówno organu I instancji, jak i II instancji jest nie do zaakceptowania dla skarżącego, albowiem jak został powołany do wojska orzeczono, że jest zdrowy, kończąc służbę został inwalidą o lekkim stopniu niepełnosprawności. Takie orzeczenie wydał Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. w dniu 21.01.2008r. Zdaniem skarżącego nie ma znaczenia dla jakich celów zostało wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. Uważa, że obecnie w Polsce - wśród jednostek orzeczniczych (w tym organów emerytalno - rentowych) - panuje tendencja do nieprzyznawania uprawnień do świadczeń bądź ich uzyskania przez osoby poszkodowane, m.in. przez pracę świadczoną w ciężkich i szkodliwych warunkach dla zdrowia, mimo że istnieją ich realne skutki, które mogą ujawnić się nawet po kilku czy nawet po kilkudziesięciu latach. Na koniec skarżący podniósł, że nie rozumie zawartego w pouczeniu decyzji sformułowania, że "skarga nie przysługuje w zakresie ustalenia grupy inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, pytając, czy nie stanowi to ograniczenia prawa do sądu. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie. Podniesiono, że w uzasadnieniu swego orzeczenia RWKL we W. wskazała, że zarzuty skarżącego są bezpodstawne, bowiem postępowanie orzecznicze podjęte w wyniku skierowania skarżącego przez Wojskowe Biuro Emerytalne we W. toczyło się zupełnie z innych podstaw prawnych i dla innych celów niż postępowanie podjęte przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. Natomiast kwestia związku rozpoznanych u skarżącego schorzeń ze służbą wojskową pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej we W. wniósł o oddalenie skargi w części dotyczącej ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej i odrzucenie skargi w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Takie stanowisko koresponduje z ustaleniami poczynionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/00, ONSA 2001/2/47, w którym stwierdzono między innymi, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne, odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach dwóch ustaw: z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP i aktualnie z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby, albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny i ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej, albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do Sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych Komisji lekarskich, to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych, właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Rozważania poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r. zachowują aktualność na tle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Rozpatrując skargę w części dotyczącej orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej, Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż narusza ono przepisy prawa. Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest stwierdzenie stanu zdrowia (tak jak w typowym badaniu lekarskim), ale rozstrzygnięcie o zdolności do czynnej służby wojskowej. Wiedza medyczna służy w tym wypadku do kwalifikacji stanu zdrowia i zakwalifikowanie go zgodnie z kazuistyką załączników i wykazów do jednej z kategorii zdolności w ramach określonej grupy. Z przedłożonych materiałów wynika, iż Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska dysponowała aktualnymi danymi o stanie zdrowia skarżącego. Z treści § 23 w/w rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wynika, że orzeczenie m.in. o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o związku choroby lub ułomności z zawodową służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14 (...). Kontrola powyższych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była prawidłowa. Oceniając pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym rozstrzygnięcie będące przedmiotem zaskarżenia Sąd uznał, że odpowiada ono prawu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci tych badań nie budził wątpliwości, zaś skarżący nie wykazał w żaden sposób, że ustalenia dokonane przez organy nie odpowiadają stanowi rzeczywistemu. Należy przy tym zauważyć, że rozpoznawane przez komisję rejonową odwołanie nie zawierało żadnego konkretnego zarzutu pod względem sposobu rozpoznania sprawy przez organ I instancji i sprowadzało się do powołania się przez skarżącego na orzeczenie Powiatowego Zespołu do Sprawa Orzekania o Niepełnosprawności w B. zaliczające go do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Orzeczeń o zdolności do służby wojskowej oraz o zaliczeniu do określonego (lekkiego) stopnia niepełnosprawności nie należy utożsamiać, gdyż nie są one wydawane na podstawie takich samych przesłanek i służą kategoryzacji stanu zdrowia dla różnych celów. W oparciu o powyższe nie można zatem postawić zarzutu, iż rozpoznanie lekarskie było niepełne lub wadliwe z punktu widzenia jego przydatności dla ustalenia kategorii zdrowia i oceny zdolności do służby wojskowej. Należy zauważyć, że organ wojskowy odniósł się do dostarczonej przez skarżącego dokumentacji medycznej, zasadnie- zdaniem Sądu - konstatując, że nie zawiera ona danych mogących prowadzić do uzasadnionych wątpliwości co do oceny zastosowanej wobec skarżącego kwalifikacji orzeczniczej. Uwzględniając powyższe, skargę w części dotyczącej orzeczenia o zdolności do służby wojskowej oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Natomiast skarga w zakresie dotyczącym związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa podlegała odrzuceniu, gdyż jak to wyżej podkreślono, od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia grupy inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Nadto podkreślić trzeba, że w zaskarżonym orzeczeniu zawarto prawidłowe pouczenie o przysługującej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rozstrzygnięcie w części dotyczącej określenia stopnia zdolności do służby wojskowej oraz wskazano, że w pozostałym zakresie skarga nie przysługuje. W tej sytuacji skargę w tej części jako niedopuszczalną należało odrzucić, co orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.