IV SA/Wr 374/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi U. Z. - L. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia niezwróconej kwoty pożyczki I. uchyla decyzję I i II instancji; II. przyznaje adw. E. Ś. kwotę 292, 80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) zł w tym 22 % VAT od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przedmiotem skargi U. Z.-L. jest decyzja Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...]. Nr [...] odmawiającą skarżącej umorzenia kwoty 1.625,71 zł stanowiącej należność główną w wysokości 1.500 zł wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości 125,71 zł. Z uzasadnienia decyzji ostatecznej wynika, że w dniu [...]. pomiędzy Starostą K. a skarżącą została zawarta umowa pożyczki, na podjęcie działalności gospodarczej, w kwocie 12.000 zł. Zgodnie z § 2 i § 3 umowy skarżąca zobowiązała się do rozpoczęcia działalności gospodarczej w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przekazania środków na jej podjęcie oraz do udokumentowania rozliczenia przyznanych środków w terminie 60 dni od dnia ich otrzymania /tj. do 11 września 2005r./. W § 4 umowy strony ustaliły, że zabezpieczenie spłaty udzielonych środków, w razie ich niezgodnego z przeznaczeniem wydatkowania lub naruszenia umowy, stanowi poręczenie według prawa cywilnego udzielone przez: S. R.i S. Ł.. U. Z.-L. rozpoczęła działalność gospodarczą 11 sierpnia 2005r., ale prowadziła ją tylko do dnia 25 października 2005r., przez okres krótszy niż 12 miesięcy. W dniu 21 listopada 2005r. strony podpisały aneks o rozwiązaniu umowy. Skarżąca zwróciła kwotę 10.500 zł i wniosła o umorzenie pozostałej kwoty pożyczki. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. "d" i art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz.U. Nr 99, poz. 1001/, po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia Starosta K. odmówił skarżącej umorzenia kwoty 1.625,71 zł. Utrzymując tę decyzję w mocy Wojewoda D. stwierdził, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że rodzina U. Z.-L. składa się z czterech osób, w rodzinie tylko mąż strony - A. L. uzyskuje dochód, który wynosi 1.133,95 zł netto, a więc na jedną osobę w rodzinie przypada kwota 283,49 zł netto. Natomiast z zaświadczenia Ośrodka Pomocy Społecznej w B. K. wynika, że U. Z. - L. nie korzystała z żadnej z form pomocy społecznej. Sytuacja rodzinna i materialna poręczycieli, którzy solidarnie odpowiadają za powstały dług nie została przez organ I instancji ustalona, bo mimo wezwań do nich skierowanych, nie przedłożyli żadnych dokumentów potwierdzających ich sytuację rodzinną i materialną. W aktach znajdują się tylko zaświadczenia o zarobkach S. R., wydane w dniu 27 maja 2005r., przez [...] we W. Oddział w W., w którym podano, że wynagrodzenie średnie z 3 miesięcy wynosi 3.990,36 zł brutto /netto 2.710,36 zł/ oraz S. Ł. wydane przez Ośrodek Sportu i Rekreacji w P. Z., w dniu 07 lipca 2005r., w którym podano, że średni zarobek brutto z trzech miesięcy wynosi 1.500,00 brutto /990,11 zł netto/. Mimo, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji nie odniósł się do wydatków poręczycieli, to należy stwierdzić, że prawidłowo wskazano, iż brak podstaw do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, bo istotnie w sprawie skarżącej nie sposób uznać, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, ani że postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne, bo mimo iż sytuacja materialna U. Z. - L. jest rzeczywiście trudna, to nie można pominąć sytuacji materialnej poręczycieli, którzy zobowiązali się solidarnie do spłaty dotacji w przypadku, gdy dłużnik główny nie wywiąże się z umowy i będzie zmuszony zwrócić dotację. Brak reakcji poręczycieli na wezwania Powiatowego Urzędu Pracy w K. stanowi brak woli współpracy z wierzycielem. Prawidłowo zatem w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że umorzenie dotacji, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Argument skarżącej, iż jej kontakty z poręczycielami skończyły się w 2005 roku, nie zwalniają poręczycieli z odpowiedzialności za spłatę powstałego długu, bowiem zgodnie z § 6 umowy bezrobotny wraz z poręczycielami ponosi odpowiedzialność solidarną za ewentualny zwrot przyznanych środków w przypadku ich niezgodnego z przeznaczeniem wydatkowania na zasadach odpowiedzialności określonych w Kodeksie Cywilnym za zaciągnięte zobowiązania na podstawie poręczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego U. Z.-L. - w kwestii dotyczącej jej wniosku o umorzenie niezwróconej kwoty pożyczki, podniosła, że od 2005r. nie ma kontaktu z poręczycielami. Nadto, iż sprawa była załatwiana przewlekle przez co została narażona na "niepotrzebne kłopoty, wydatki, odsetki, utratę przewidywanych w biznesplanie dochodów". Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, chociaż jej zasadność Sąd wywiódł z materiałów sprawy, nie z jej motywów. Na wstępie należy też stwierdzić, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości jedynie przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269/. Nie budzi wątpliwości, że podstawę materialnoprawną obu decyzji stanowią przepisy cytowanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis art. 76 ust. 7 pkt 1 tej ustawy stanowi, iż starosta może po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków jeżeli w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o jakich mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności. Odmowne rozstrzygnięcie, jakie zapadło w sprawie skarżącej, w podstawie faktycznej opiera się na stwierdzeniu, że o ile sytuacja rodzinna i materialna skarżącej jest "rzeczywiście trudna" o tyle "nie zdołano ustalić, czy wystąpiły przesłanki do umorzenia należności w stosunku do wszystkich osób solidarnie odpowiadających za ten dług", a względy uzasadniające umorzenie powinny zachodzić po stronie wszystkich zobowiązanych /także poręczycieli/. W postępowaniu administracyjnym okoliczności tych, odnoszących się do poręczycieli, należycie nie wyjaśniono. Organy orzekające w sprawie stwierdziły tylko, że poręczyciele nie wzięli udziału w rozprawie administracyjnej, a z zaświadczeń o wysokości zarobków wynikało, że są w stanie uiścić należność, o jakiej mowa. Tymczasem kwestia, czy mogli oni, wywiązać się z tego zobowiązania, czy nie, powinna być rozwiązana nie tylko w toku rozprawy, ale w oparciu o dowody, które mogą i powinny zostać przeprowadzone w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym nie koniecznie w formie rozprawy, znane procedurze administracyjnej. W każdym razie oparcie się organów obu instancji na dowodach o wysokości zarobków poręczycieli z 2005r. nie może być uznane za uprawnione. Organy administracyjne załatwiając sprawę biorą pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w chwili orzekania; wysokość zarobków poręczycieli przez okres dwóch lat, mogła się bowiem istotnie zmienić. Wspomniany wcześniej przepis prawa materialnego podlega konkretyzacji gdy okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Niedostatek ustaleń faktycznych w tym konkretnym przypadku czynność tę uniemożliwia. Nadto sprawia, że organom obu instancji, a zwłaszcza ich decyzjom, można zarzucić naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, dalej: psa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd jednocześnie nie orzekł w kwestii wykonania zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma ona przymiotu wykonalności. Orzeczenie przyznające pełnomocnik z urzędu kwotę 292,80 zł z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej zostało oparte na podstawie art. 200 p.s.a.