IV SA/Wr 38/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków (spr.), , Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi P. M. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała w dniu [...] na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych służby komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 153, poz. 1422 ze zm.) orzeczenie, w którym stwierdziła, że rozpoznała u P.M.: 1) podwyższone wartości biochemiczne wskaźników wątroby u osoby z cechami hyperechogennej wątroby w badaniu ultrasonograficznym - §44 pkt 6, 2) otyłość dożywieniową z zaburzeniami gospodarki lipidowej §1 pkt 7, §6 pkt 1, 3) nadciśnienie tętnicze chwiejne - §39 pkt 1 (w zastęp.), 4) skolioza piersiowa prawostronna I º - §34 pkt 1, 5) Skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa - §26 pkt 3 W związku z tym uznała, że skarżący w grupie III badanych jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej – kategoria N. W odwołaniu od powyższej decyzji zainteresowany wniósł o orzeczenie, że jest zdolny do zawodowej służby wojskowej. Zarzucił, że według jego oceny zaskarżone orzeczenie jest niesprawiedliwe. Podniósł, że podwyższone wartości biochemiczne wątroby nie są spowodowane uszkodzeniem wątroby, gdyż badanie USG nie wykazało odchyleń od normy. Dodał też, że lekarz gastrolog stwierdził, że dieta nisko kaloryczna zlikwiduje nieprawidłowości w wynikach. Ponadto otyłość odżywieniowa nie stwarza kłopotów z pełnieniem służby wojskowej, poza tym zredukował masę ciała o 15 kg. Dodatkowo badanie UKG i USG nie wykazało odchyleń od normy a lekarz kardiolog stwierdził, że powodem nadciśnienia tętniczego jest tzw. ciśnienie emocjonalne. Lekarze – ortopeda i lekarz laryngolog stwierdził, że łagodna skolioza i lekkie skrzywienie kręgosłupa nie dyskwalifikują go do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Wskazał też, że argumentami potwierdzającymi jego zdolność do zawodowej służby wojskowej są wcześniejsze orzeczenia wojskowych komisji lekarskich stwierdzających zdolność do służby wojskowej oraz orzeczenie lekarza medycyny pracy. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 127§1 i 138 K.p.a. w związku z §4 pkt 1 §27 ust. 4 i §31 i §32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania Wojskowych Komisji Lekarskich w tych sprawach (Dz. u. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej zgromadzonej w sprawie nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i z tych względów utrzymała je mocy. Podano, że w świetle wykonywanych badań lekarskich specjalistycznych i diagnostyczno – laboratoryjnych, szczególnie wielokrotnych badań biochemicznych wskaźników wątroby w okresie od dnia 31 stycznia 2009r. do dnia 27 października 2010r. (siedmiokrotnie), USG jamy brzusznej, USG serca wykazano szereg istotnych odchyleń od stanu zdrowia orzekanego. Stwierdzono, że przy istotnej otyłości pokarmowej stwierdzono cechy stłuszczenia wątroby z utrzymującymi się wskaźnikami niewydolności i zaburzeniami przemiany lipidów mieszczące się w zakresie pojęciowym §1 pkt 7 §44 pkt 6 z zał. Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004r. (Dz. U. Nr 133 poz. 1422 ze zm.) co w grupie III osób badanych kwalifikuje do Kategorii N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej – Kategorii N. Ponadto stwierdzono zmiany w obrazie ECMO serca – pogrubienie przegrody, niewielką niedomykalność zastawki, nadciśnienie tętnicze chwiejne mieszczące się w zakresie pojęciowym §38 p 1, §39 p 1 (w zast.) z zał. Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004r. również w grupie II osób badanych kwalifikują do kategorii N – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Dodano też, że obraz stanu zdrowia skarżącego jest obiektywny i komisja nie znajduje podstaw do ponownego przeprowadzenia badań i nowej oceny stanu zdrowia, gdyż uważa, że badania komisji I instancji są obiektywne i wiarygodne. Skargę na powyższe orzeczenie z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji wniósł P. M. Podniósł, że w we wcześniejszym okresie Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska orzekała kilkakrotnie i stwierdziła zdolność skarżącego do służby wojskowej - w kraju i za granicą. Zakwestionował, że w okresie od 31 stycznia 2008r. do 27 października 2009r. dokonano siedmiokrotnych badań biochemicznych wskaźników wątroby, podał, że takie badania wykonano dwukrotnie. Stwierdził też, że do skargi dołącza trzy badania biochemiczne wskaźniki wydolności wątroby, gdzie jest widoczny spadek wartości enzymów wątrobowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podkreślił, że szereg badań jakie zostały wykonane w toku procesu orzeczniczego potwierdzają, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego, pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999r. l SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Z przepisu § 26 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422) wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku Nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie, jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji nie sprostały tym wymaganiom. Wystarczy choćby zapoznać się z lakonicznymi uzasadnieniami obu orzeczeń. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące służby wojskowej należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza: podwyższone wartości biochemiczne wskaźników wydolności wątroby u osoby z cechami hyperechogennej wątroby w badaniu ultrasonograficznym, otyłość dożywieniową z zaburzeniami gospodarki lipidowej, nadciśnienie tętnicze chwiejne, skoliozę piersiową prawostronną I º i skrzywienie przegrody nosa – odpowiadające kolejno §44 pkt 7, §60 pkt 1, §39 pkt 1 (w zast.) §34 pkt 1, §26 pkt 3 załącznika Nr 2 do wymienionego wyżej rozporządzenia. Dwa z wymienionych wyżej schorzeń a to otyłość odżywieniowa z zaburzeniami gospodarki lipidowej i skrzywienie przegrody nosa opisany załącznik kwalifikuje do kategorii zdrowia "Z" – zdolny do zawodowej służby wojskowej. Pozostałe schorzenia są kwalifikowane w wymienionym załączniku do kategorii zdrowia "N" lub "Z"- niezdolny/zdolny do zawodowej służby wojskowej. Przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z", zadaniem organu decyzyjnego jest szczególnie wnikliwe dokonanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić, jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z 8 września 1999 r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319). Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat. "Z" - zdolny do zawodowej służby wojskowej, bądź "N" – niezdolny do pełnienia tej służby, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić przyczynę przyjętej kategorii zdolności. Tym bardziej, że prawodawca, w objaśnieniu szczegółowym do § 44pkt 1 rozporządzenia wskazuje, że ocena orzecznicza wymaga dokumentacji dotychczasowego leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej, zaś do §60, że rozpoznanie powinno być potwierdzone obserwacją, leczeniem szpitalnym oraz dokumentacją z leczenia w poradni endokrynologicznej lub innej poradni specjalistycznej. Powyższe zachowanie niezbędne jest zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Tymczasem w badanym przez Sąd postępowaniu takiego działania organów zabrakło. Zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, nie wypowiedziało się w kwestii dowodów przestawionych przez skarżącego, którymi był badania lekarzy specjalistów, a ich uzasadnienie sprowadzało się do stwierdzenia, że do orzekanie o zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby woskowej właściwe są wojskowe komisje lekarskie, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym wcześniej wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się także do zarzutów skargi należy podkreślić, że Wojskowe Komisje Lekarskie orzekały w oparciu o badania wykonane na potrzeby orzecznicze i nie ma podstaw do zakwestionowania ich wyników, czy też dokonanego rozpoznania. Ponadto wcześniej wydane orzeczenia wojskowych komisji lekarskich nie mogą stanowić podstawy do wydania orzeczeń późniejszych. Jest oczywiste, że stan zdrowia osoby badanej mógł się zmienić. W związku z pismem skarżącego z 23 kwietnia 2010r. również stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego, sąd nie mógł uwzględnić związku z treścią art. 106 p.p.s.a. Po myśli tego przepisu Sąd nie przeprowadza takich dowodów. Reasumując: w ocenie Sądu zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), należało orzec jak w sentencji. Wydając ponownie rozstrzygnięcie w sprawie organ powinien kierować się powyższymi wskazaniami Sądu. Zgodnie z przepisem art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, wystąpiła konieczność orzeczenia, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.