IV SA/Wr 381/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu. W dniu [...]r. J. Zl zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z wnioskiem o przyznanie prawa do zasiłku okresowego w pełnej wysokości. Zainteresowany podał, że jest osobą bezrobotną zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Nie osiąga żadnych dochodów, ponieważ dodatek mieszkaniowy i zasiłki z opieki społecznej nie stanowią źródła dochodu. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm. ) przyznał J. Z. zasiłek okresowy od [...] do [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie. Zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej 30 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Zgodnie z art. 147 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej gminy otrzymują dotacje celowe z budżetu państwa na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w wysokości minimalnej. Posiadane ograniczone środki na realizację zadań własnych nie dają możliwości wypłaty zasiłków okresowych w większej kwocie niż minimalna. Ponadto zainteresowany objęty jest pomocą w formie zasiłków celowych. W odwołaniu od decyzji zainteresowany zarzucił, że zasiłek okresowy w jego przypadku powinien zostać przyznany w pełnej wysokości, tj. [...] zł miesięcznie, ponieważ nie osiąga dochodu. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W myśl art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Z kolei według art. 38 ust. 3 pkt 2 kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Przy czym na mocy art. 147 ust. 2 pkt 2 w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi: w przypadku osoby samotnie gospodarującej – 30 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Dochód strony stanowi dodatek mieszkaniowy w kwocie [...]zł. Różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynosi więc [...]zł ([...] zł – [...]zł = [...]zł ). 30 % z tej kwoty to [...]zł. Kwota ta nie mogła być wyższa, ponieważ Ośrodek, oprócz dotacji celowej z budżetu Państwa na realizację zasiłków okresowych w minimalnych kwotach, nie dysponował środkami finansowymi na wypłatę tych zasiłków w kwotach wyższych od minimalnych. Ponadto w okresie od [...] do [...]r. strona otrzymywała zasiłek okresowy w kwotach po [...]zł miesięcznie. W [...]r. wnioskodawca otrzymał dwa zasiłki celowe w kwotach [...] zł i [...] zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od Dyrekcji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. kwoty [...]zł wraz z odsetkami. Skarżący podał, że jego dochód jest zerowy, ponieważ zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy, zasiłek okresowy i zasiłek celowy nie jest liczony jako dochód przy przyznawaniu zasiłku okresowego w następnym miesiącu. Organy w swoich decyzjach powołały się na niewłaściwe przepisy, pomijając art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym obowiązkowo powinien być przyznany zasiłek okresowy w pełnej wysokości, tj. 418 zł miesięcznie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ). Sądy administracyjne nie są natomiast powołane do przyznawania świadczeń, w tym świadczeń z opieki społecznej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub w części następuje, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach ( art. 145 § 1 pkt 2 ). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., przyznającą J. Z. zasiłek okresowy od [...] do [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm. ). Przeprowadzona kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta W. nie odpowiadają prawu, zatem skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych względów niż wskazane przez skarżącego. Przede wszystkim za nieuzasadnione należy uznać twierdzenie skarżącego, że organy pomocy społecznej zobowiązane były w roku 2005 do przyznawania osobom samotnie gospodarującym, nie osiągającym dochodu zasiłki okresowe w maksymalnej wysokości wynoszącej 418 zł. Stosownie bowiem do art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. W myśl art. 38 ust. 3 kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie ( art. 38 ust. 4 cyt. ustawy ). Przy ustalaniu wysokości zasiłku należy również mieć na uwadze uregulowania wynikające z art. 147 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 30 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) w przypadku rodziny - 20 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Wobec powyższego w 2005 r. ustawodawca wyznaczył dla osoby samotnie gospodarującej minimalną wysokość zasiłku okresowego w wysokości 30 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby ( nie mniej niż 20 zł ) oraz maksymalną wysokość zasiłku okresowego w wysokości 418 zł. Jeżeli osoba ubiegająca się o pomoc w ogóle nie osiąga dochodu, to organ pomocy społecznej może także przyznać zasiłek okresowy w wysokości 30 % kryterium dochodowego. Ponadto nieuzasadniony jest zarzut skarżącego odnośnie bezpodstawnego zaliczenia do dochodu dodatku mieszkaniowego. Jak już powyżej wskazano, podstawę materialnoprawną przyznawania świadczeń z pomocy społecznej stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do art. 8 ust. 3 powołanej ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze ( art. 38 ust. 4 cyt. ustawy ). Wobec powyższego do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej wlicza się dodatek mieszkaniowy przyznany na podstawie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm. ). Natomiast skarżący błędnie powołuje się na definicję dochodu wynikającą z art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, ponieważ przepisów tej ustawy nie stosuje się przy przyznawaniu świadczeń przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. Jak już powyżej wskazano, zasiłek okresowy nie może być niższy niż kwota minimalna zasiłku, tj. 30 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby ( nie mniej niż 20 zł ) oraz wyższy niż kwota maksymalna zasiłku w wysokości 418 zł. Organ pomocy społecznej zobowiązany jest do przyznania zasiłku okresowego w tych granicach, jednak jego wysokość została pozostawiona uznaniu organów pomocy społecznej. Uznanie to nie może mieć dowolnego charakteru, lecz powinno być uzasadnione sytuacją osoby potrzebującej pomocy oraz możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej, który musi zadbać także o potrzeby innych osób oczekujących i wymagających pomocy. Możliwość ograniczenia wysokości przyznanego zasiłku w stosunku do wysokości żądanej przez stronę dotyczy również wnioskodawcy, który nie osiąga dochodów lub osiąga je w wysokości niższej od kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Organ przyznający zasiłek nie jest bowiem zobowiązany do spełnienia wszelkich żądań strony, która musi liczyć się z tym, że wysokość przyznanego zasiłku będzie mniejsza od tego, który określiła we wniosku. Organy obu instancji, odmawiając skarżącemu przyznania zasiłku w wysokości wyższej niż minimalna z powodu braku środków finansowych stwierdziły, że spełnia on przesłanki z art. 38 ustawy o pomocy społecznej do przyznana tego zasiłku. W ramach kontroli zaskarżonej decyzji Sąd zobowiązany był więc do rozważenia, czy w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji rzeczywiście nie dysponował niezbędnymi środkami finansowymi do przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w wysokości wyższej niż minimalna. Okoliczność dotycząca ograniczonych możliwości płatniczych organu pomocy społecznej powinna jednoznacznie wynikać z ustaleń dokonanych przez organ. Samo stwierdzenie braku takich środków jest niewystarczające, bowiem organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w takim stopniu, aby należycie i dokładnie ustalić stan faktyczny ( art. 7 i 77 k.p.a. ). Ustalenie organu II instancji, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi na wypłatę zasiłków okresowych w kwotach wyższych niż minimalne ze względu na wysokość dotacji celowej z budżetu Państwa, pozwalającej na realizację zasiłków okresowych tylko w kwotach minimalnych jest jedynie ogólnikowym stwierdzeniem bez jakiegokolwiek poparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Również twierdzenie organu I instancji, że posiadane ograniczone środki na realizację zadań własnych nie dają możliwości wypłaty zasiłków okresowych w kwocie wyższej niż minimalna, nie znajduje oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W szczególności brak jest informacji odnośnie wysokości udzielonej dotacji celowej, wysokości przyznawanych zasiłków oraz wysokości środków własnych Gminy przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Przepisy postępowania administracyjnego w art. 107 k.p.a. wskazują wymagania, jakim powinien odpowiadać akt administracyjny. Stosownie do art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja powinna zawierać między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa ( art. 107 § 3 k.p.a. ). Niezachowanie tych wymagań powoduje dotknięcie decyzji wadami, do których należy zaliczyć między innymi wadliwość uzasadnienia decyzji, polegającej na tym, że organ nie wskazał wszystkich dowodów, na podstawie których ustalił fakty, będące podstawą rozstrzygnięcia ( art. 107 § 3 k.p.a.) . W tych okolicznościach Sąd uchylił decyzje organów obu instancji zgodnie z art. 145 § 1 pkt lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O możliwości wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy z uwagi na przyznanie skarżącemu świadczenia.