IV SA/Wr 383/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi P. G. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie je poprzedzające; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Przedmiotem skargi P. G. jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. (RWKL) nr [...] z dnia [...]r. utrzymujące w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. (TWKL) z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. W pkt 8 orzeczenia TWKL zamieściła rozpoznanie schorzeń badanego. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...]r. RWKL stwierdziła, iż skarżący odwołał się od orzeczenia TWKL w Ż. Nr [...] z dnia [...] r., nie zgadzając się z zawartymi w nim ustaleniami, jak również zarzucając naruszenie przepisów prawa i wnosząc o określenie stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu w związku ze schorzeniem w pkt. 6 rozpoznania tj: nadciśnieniem tętniczym oraz zaliczeniem go do drugiej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową w tym drugiej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, z tytułu którego przysługuje świadczenie odszkodowawcze. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., po rozpatrzeniu odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. Rodzaj i stopień nasilenia schorzeń wymienionych w pkt. 8 orzeczenia został ustalony w oparciu o posiadane dokumenty i ocenę badających dla potrzeb orzeczniczych TWKL w Ż. lekarzy specjalistów, a ich kwalifikacji orzeczniczej dokonano adekwatnie do tych ustaleń zgodnie obowiązującym w tym zakresie przepisem rozporządzenia MON. z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 133, poz. 1422 ze zm.), w świetle których mieszczą się one w zakresie pojęciowym § 62 p 1, § 14 p 5, § 1 p 7, § 68 p 1 § 67 p 1, § 39 p 1 oraz § 24 p 1 zał. nr 2 do tego rozporządzenia co uzasadnia kwalifikację w gr II osób badanych do kategorii "Z" - zdolny do zawodowej służby wojskowej, i w myśl ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jednolity z 2004 r. Dz.U. nr 8, poz. 66 ze zm.) nie daje podstaw do określenia z ich powodu inwalidztwa. W kwestii określenia wysokości stopnia uszczerbku na zdrowiu wskutek schorzenia w pkt. 6 rozpoznania tj: nadciśnienia tętniczego RWKL we W. wyjaśnia, że schorzenie to zostało uznane za pozostające w związku ze służbą wojskową z zał. nr 2 do rozporządzenia MON. z dnia 31 marca 2003r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz.U. nr 62, poz. 567 ze zm.) i w tej sytuacji nie zachodzą przesłanki wynikające z § 16 ust.6 rozporządzenia MON. z dnia 8 sierpnia 2003r. w sprawie ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz związku śmierci ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby (Dz. U. nr 163, poz. 1578 ze zm.) do wydania orzeczenia w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu. Odnośnie ustaleń w pkt. 10 zaskarżonego orzeczenia odnosząc się do schorzeń w pkt. 1, 4 i 5 rozpoznania tj: zespołu bólowego kręgosłupa korzeniowego, zaburzeń osobowości oraz zaburzeń adaptacyjnych RWKL we W. nie stwierdziła by warunki i właściwości służby wojskowej w rozumieniu przepisów rozporządzenia MON. z dnia 31 marca 2003r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz.U. nr 62, poz. 567 ze zm.) miały wpływ na ich powstanie i przebieg. W tej sytuacji TWKL w Ż. prawidłowo uznała je za niepozostające w związku ze służbą wojskową. Wojskowa komisja lekarska II instancji biorąc pod uwagę całość zgromadzonej dokumentacji stoi na stanowisku, iż Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ż. wydając orzeczenie nr [...] z dnia [...]r. w niczym nie naruszyła obowiązujących w tym zakresie w Resorcie Obrony Narodowej przepisów orzeczniczych i w jej ocenie powyższe orzeczenie zostało wydane prawidłowo, zgodnie z przepisami prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. G. zarzucił: I. Rażące naruszenie norm prawa procesowego, które to uchybienia miały istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, a także uprawnień skarżącego wynikających z norm postępowania administracyjnego, w szczególności: 1. rażące naruszenie norm prawa procesowego, poprzez oczywiste uchybienie art. 136 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa i w zw. z art. 10 § 1 kpa, poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanego przez odwołującego dowodu dodatkowych badań lekarskich odwołującego się (pkt 5 petitum wniesionego uprzednio odwołania), przez nowy skład lekarzy orzeczników wojskowych organu II instancji, z uwzględnieniem specjalizacji z zakresu rozpoznanych schorzeń, co do związku tych schorzeń z zawodową służbą wojskową i zarządzenie na tę okoliczność badania odwołującego się, a tym samym niezapewnieniu stronie prawa do czynnego udziału na każdym etapie postępowania administracyjnego, przez co doszło do rażącego naruszenia konstytucyjnych uprawnień strony (art. 7 Konstytucji RP), 2. rażące naruszenie norm prawa procesowego, poprzez uchybienie art. 78 § 1 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa i art. 136 kpa, a tym samym naruszenie art. 79 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 10 kpa, poprzez niespełnienie żądania strony o przeprowadzenie wnioskowanego dowodu, zaniechanie powiadomienia strony o miejscu przeprowadzenia dowodów zebranych dotychczas w sprawie, przynajmniej na 7 dni przed terminem, a tym samym pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie jej wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, 3. rażące naruszenie norm prawa procesowego, poprzez oczywiste uchybienie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 123 § 1 i 2 kpa, w przedmiocie złożonego wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego, pozostanie organu w bezczynności, zaniechanie przez organ wydania w tej materii stosownego postanowienia, jak również niepowiadomienie strony o powodach takiego działania, a tym samym kolejnym rażącym pozbawieniu strony przysługujących jej praw do czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie, 4. oczywiste uchybienie art. 10 § 1 kpa w zw. z § 25 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r., w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2004 r. nr 133, poz. 1422 ze zm.), poprzez zaniechanie wezwania organu kierującego żołnierza do tej komisji dostarczenia wymaganej w procesie orzekania dokumentacji, na którą powołuje się skarżący w pkt. 4 petitum złożonego uprzednio odwołania, a tym samym istotnego ograniczenia skarżącemu realnych możliwości uczestnictwa w toku postępowania, składania wniosków dowodowych i wykonywania innych czynności procesowych, które mogą wpływać na kształtowanie jego pozycji prawnej w procesie orzeczniczym. W związku z tym skarżący wniósł, o: 1. uchylenie zaskarżonego, w części dotyczącej określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. nr [...] oraz utrzymującego w mocy orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ż. nr [...] z dnia [...] r. - jako wydanego z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, które to naruszenie w sposób istotny pozbawiło skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przed organem II instancji, 2. zobowiązanie organu do przedstawienia Sądowi akt sprawy w stanie niezmienionym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, stanowiących jednocześnie podstawę do wydania decyzji na okoliczność zaliczenia ich na poczet materiału dowodowego w sprawie, 3. dopuszczenie dowodu w postaci dokumentów złożonych przez stronę ze skargą, zaliczenie ich n poczet materiału dowodowego w sprawie, 4. udzielenie wytycznych organowi I instancji, którymi miałby się kierować podczas ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu skargi P. G. szczegółowo rozwinął te zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów przedstawionych w uzasadnieniu swego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasadnie zarzuca omówionemu orzeczeniu RWKL naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 123 § 1 i 2 kpa. W związku ze skierowaniem do TWKL celem ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej P. G. wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego "w przedmiocie wydania decyzji (orzeczenia o zdolności do dalszej wojskowej służby zawodowej (...) do czasu uzupełnienia przez organ braków formalnych, o których mowa w piśmie strony z dnia 25 lipca 2008r. (...) oraz zakończenia postępowania powypadkowego uruchomionego w dniu 28 lipca 2008r., którego celem jest ustalenie okoliczności zdarzenia wypadkowego z dnia 31 maja 2007r." Skarżący domagał się w związku z tym wydania stosownego postanowienia (pismo z dnia 4 sierpnia 2008r. do TWKL). Brak stosownego odniesienia się do tego wniosku przez TWKL skarżący następnie podniósł w odwołaniu od orzeczenia tej Komisji z dnia 2 września 2008r. jednakże i RWKL do tego zagadnienia się nie ustosunkowała. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie pismo TWKL z dnia 8 października 2008r. skierowane do P. G., ale stwierdza ono, że wniosek skarżącego "nie może być uwzględniony ponieważ zostało wydane orzeczenie nr [...] z dnia [...]r., od którego się nie odwołał, a więc stało się ono prawomocne". Lakoniczna treść pisma nasuwa trudności w jego ewentualnym zakwalifikowaniu jako postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania administracyjnego. Należałoby raczej przyjąć, iż TWKL w ogóle odstępuje w nim od merytorycznej oceny żądania skarżącego. Niezależnie od tego wątpliwości budzi zasadność tego rodzaju stwierdzenia jeśli się uwzględni, że odwołanie od tego orzeczenia TWKL komisja II instancji jednak rozpoznała. Istotnie, zostało ono wniesione w dniu 23 marca 2009r. do RWKL (pismo zaś nosi datę 17 marca 2009r.). Wobec tego wyjaśnienia wymagało kiedy orzeczenie TWKL zostało skarżącemu doręczone i jeśli - jak komisja ta zauważa, jej orzeczenie z dnia 2 września 2008r. "stało się prawomocne", co sprawiło, że odwołanie P. G. uznano za wniesione w terminie, i nie wydano stosownego postanowienia w trybie art. 134 kpa. W takim przypadku natomiast należało "wrócić" najpierw do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania. Z materiałów sprawy, przedstawionych Sądowi, zdaje się wynikać przyczyna czasowej różnicy między wydaniem decyzji a wniesieniem odwołania przez skarżącego: kolejne żądanie o uzupełnienie decyzji, jednakże akta sprawy nie są na tyle przejrzyste by móc odtworzyć kolejność czynności organu w tym postępowaniu i to, co z nich wynika (wystarczy zwrócić uwagę, że akta zaczynają się orzeczeniem RWKL z dnia [...]r., kończą - odwołaniem od orzeczenia TWKL z dnia 2 września 2008r.). Niezależnie od tego należy wskazać, iż Sąd nie ma obowiązku odtwarzania przebiegu postępowania administracyjnego winno ono wynikać - tak jak i wynik procesu administracyjnego - z uzasadnienia decyzji kończącej to postępowanie, poddanej kontroli legalności. TWKL winna zatem najpierw rozpatrzyć wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa lub art. 98 § 1 kpa. Nie czyniąc tego naruszyła nie tylko ten przepis, ale i jedną z zasad ogólnych Kpa, wyrażoną w art. 8 kpa - zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. RWKL utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie również naruszyła przepisy postępowania bowiem zachodziła potrzeba przeprowadzenia postępowania co najmniej w znacznej części (art. 138 § 2 kpa), a to nakazywało uchylić zaskarżone orzeczenie i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wcześniej jednakże organ odwoławczy winien ocenić, czy odwołanie wniesione od orzeczenia organu I instancji zostało wniesione w terminie określonym w art. 129 § 2 kpa z uwzględnieniem art. 111 § 2 kpa. Naruszenie tych przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To natomiast zobowiązywało Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia je poprzedzającego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 152 tego Prawa Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia gdyż ewentualnie jego wykonanie nie wpłynęłoby negatywnie na sferę praw skarżącego.