IV SA/Wr 39/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. sprawy ze skargi Ł. M. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...], [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ż., na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 141, poz. 892 ze zm.), § 4, 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 15, poz. 80), dalej: rozporządzenie, uznała Ł. M. , zwanego dalej skarżącym, niezdolnym do zawodowej służby wojskowej– kat. "N", rozpoznając u niego: 1. lewostronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich (§ 21 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia stanowiącego wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, zwanego dalej. zał.), 2. wadę wzroku (§ 13 pkt 1 zał.), 2. czynnościowe zaburzenia mowy (§ 29 pkt 1 zał. ), 3. kifozę szyjną (§ 34 pkt 1 zał.), 3. wzrost powyżej 185 cm przy proporcjonalnej budowie ciała (§ 1 pkt 1 zał.) W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznania powodują niezdolność skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Decyzją z dnia [...], nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. zmieniła zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej pkt 8 i ustaliła, że numeracja w nim określona winna być: ad. pkt 1 rozp. – § 21 pkt 1, ad. pkt 2 rozp. - § 13 pkt 1, ad. pkt 3 rozp. - § 29 pkt 1, ad. pkt 4 rozp. - § 34 pkt 1, ad. pkt 5 rozp. - § 1 pkt 1 z zał., w pozostałym zakresie utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że po rozpatrzeniu odwołania oraz analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Wskazano, że w świetle wykonanych dla potrzeb orzeczniczych badań lekarskich specjalistycznych u skarżącego stwierdzono: lewostronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich, czynnościowe zaburzenia mowy, nieznaczne osłabienie ostrości wzroku oka prawego, wzrost powyżej 185 cm przy proporcjonalnej budowie ciała oraz kifozę szyjną mieszczącą się w zakresie pojęciowym § 21 pkt 1, § 29 pkt 1, § 13 pkt 1, § 1 pkt 1 i § 34 pkt 1 z zał. Biorąc pod uwagę rodzaj i charakter schorzeń, zwłaszcza odnośnie pkt 3 i 4 rozp., zakwalifikowano skarżącego do kategorii "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej w charakterze kandydata. Zaznaczono, że skarżący nie przedstawił do wglądu komisji innej dokumentacji medycznej, która zawierałaby dane mogące poddać w wątpliwość ocenę badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów i kwalifikację orzeczniczą wojskowej komisji lekarskiej I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o zmianę wydanego orzeczenia RWKL we W. Podniósł, że po wniesieniu odwołania od orzeczenia TWKL w Ż. nie przedstawiono mu żadnej szansy na przedstawienie dodatkowej dokumentacji przed RWKL we W., oparto się jedynie na dokumentacji przedstawionej przez TWKL w Ż. Wskazał, że z zalecenia badań lekarsko – specjalistycznych wynika, ze lekarz poradni psychologicznej stwierdził u skarżącego czynnościowe zaburzenia mowy (jąkanie), co jest dla niego niezrozumiałe, gdyż wymieniony lekarz nie jest specjalistą w dziedzinie logopedii. Skarżący przedstawił zaświadczenie z Centrum Terapii Jąkania w S., gdzie brał udział w rocznej terapii w 2005 r., która zakończyła się sukcesem (mową płynną) oraz orzeczenie psychologiczne z dnia 6 października 2011 r., nr 135/11, w którym na podstawie przeprowadzonych badań, nie stwierdzono przeciwwskazań do pełnienia zawodowej służby wojskowej, co trzy dni wcześniej stwierdził psycholog i psychiatra w Szpitalu Wojskowym w Ż. Odnosząc się do wyróżnionej u badanego jednostki chorobowej z § 21 pkt 1 zał., tj. jednostronnego lub obustronnego upośledzenia słuchu wyłącznie w zakresie tonów wysokich, skarżący wskazał, że przeprowadził w tej samej placówce dwukrotne badanie na audiogramie tonicznym i wynik jest poprawny. Badający go specjalista stwierdził, że w czasie pierwszego badania mógł mieć trochę woskowiny w uchu, co wpłynęło na wynik badania. Odnosząc się zaś do stwierdzonego u niego schorzenia, mieszczącego się w zakresie pojęciowym § 34 pkt 1 zał., tj. skrzywienia i wad kręgosłupa wrodzonych lub nabytych nieupośledzających lub nieznacznie upośledzających sprawność ustroju, skarżący wskazał, że z objaśnień szczegółowych do § 34 pkt 1 wynika, że stwierdzona u niego przez lekarza chirurga kifoza szyjna nie dyskwalifikuje go. Tydzień wcześniej zdawał egzamin z wychowania fizycznego dla kandydatów do zawodowej służby wojskowej z wynikiem pozytywnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W odwołaniu skarżący nie powoływał się na posiadane wyniki badań dlatego RWKL we W. była uprawniona do orzekania bez wzywania badanego. Zdaniem organu odwoławczego zaświadczenia dotyczące leczenia w 2005 r. nie mogą być wzięte pod uwagę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2010 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w drodze kontroli działań administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy), a jej zakres obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej; p.p.s.a.). Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy powołanego wyżej rozporządzenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy kpa (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r., SA/Gd 1655/95 - OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Według przepisu § 24 ust. 5 rozporządzenia, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Warto w tym miejscu powołać wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 879/00, LEX nr 47326, w którym stwierdzono, że orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej nie może mieć charakteru niesprawdzalnej wyroczni lecz stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. musi zawierać uzasadnienie faktyczne. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). W ocenie Sądu orzeczenia organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy ponieważ, ograniczają się one do wymienienia zdiagnozowanych u skarżącego jednostek chorobowych i zakwalifikowania ich do odpowiedniego paragrafu z zał. do rozporządzenia. Orzekając o zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w grupie I badanych, zdiagnozowane schorzenia tj. "lewostronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich, czynnościowe zaburzenia mowy, nieznaczne osłabienie ostrości wzroku oka prawego, wzrost powyżej 185 cm przy proporcjonalnej budowie ciała oraz kifoza szyjna" mieszczące się w zakresie pojęciowym § 21 pkt 1, § 29 pkt 1, § 13 pkt 1, § 1 pkt 1 i § 34 pkt 1 zał. zakwalifikowały skarżącego, zdaniem organów wojskowych, do kategorii "N", tj. jako niezdolnego do jej pełnienia. Należy jednak wskazać, że rozpoznania powyższe, które ustawodawca określa jako: jednostronne lub obustronne upośledzenie słuchu wyłącznie w zakresie tonów wysokich (§ 21 pkt 1 zał.), ostrość wzroku jednego oka lub obu oczu mniejsza niż 0,8 nie mniejsza niż 0,5 bez korekcji szkłami (§ 13 pkt 1 zał.), skrzywienie i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 34 pkt 1 zał.), wzrost powyżej 185 cm przy proporcjonalnej budowie ciała (§ 1 pkt 1 zał.) wskazują na kategorię "N/Z" powodując pewnego rodzaju niepewność przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z". Wymaga to od organu decyzyjnego szczególnie wnikliwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia i umożliwić sądową kontrolę argumentacji organu. Nie wystarczy zatem wymienić, rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej. Tego w zaskarżonej decyzji zabrakło, stąd wątpliwości wyrażone w skardze, dlaczego organy wojskowe stwierdziły u skarżącego jednostronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich z § 21 pkt zał. 1 skoro dołączone do skargi wyniki badań, przeprowadzone dwukrotnie na audiogramie tonicznym (z dnia 26 października 2011 r. i 5 grudnia 2011 r.) są prawidłowe i dlaczego stwierdzona u skarżącego "kifoza szyjna" z § 34 pkt 1 zał. kwalifikuje go do kat. "N" a nie "Z". Rozpoznanie zaś określone w § 29 pkt 1 zał., tj. wady wymowy nieznacznie upośledzające zdolność porozumiewania się kwalifikuje skarżącego, zdaniem komisji wojskowych obu instancji w grupie I osób badanych do kategorii zdrowia "N". Istotnie, w "zleceniu wykonania badań lekarsko-specjalistycznych" znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, w rubryce "konsultacja psychiatryczna" i "konsultacja psychologiczna", (z dnia 3 października 2011 r.) lekarz psychiatra i psycholog kliniczny stwierdzili "czynnościowe zaburzenia mowy (językowe) poza tym b/z". Skarżący przedłożył jednak zaświadczenie z Centrum Terapii Jąkania w S., wystawione w dniu 20 października 2011 r. przez logopedę dyplomowanego, z którego wynika, że roczna terapia jąkania w 2005 r. zakończyła się sukcesem a skarżący mówi płynnie. Wobec tego uzasadnionym jest, że skarżący domaga się wyjaśnień, dlaczego nie został przebadany przez lekarza logopedę, a zaświadczenia o wadzie jego wymowy wystawili lekarze o specjalności psychiatra i psycholog. Nie można zatem stwierdzić, że badanie stanu zdrowia skarżącego było pełne i wszechstronne. Tym bardziej, że Sąd nie może wypowiadać się w kwestiach medycznych, oceniać badań. To organ orzeczniczy ma obowiązek w uzasadnieniu decyzji przedstawić stanowisko w tym przedmiocie. Nadto orzeczenie psychologiczne z dnia 6 października 2011 r. wystawione przez lekarza psychologa, które przedstawił skarżący na etapie skargi stwierdza brak, na podstawie przeprowadzonych badań psychologicznych, przeciwwskazań psychologicznych do pełnienia przez skarżącego zawodowej służby wojskowej. Wskazane orzeczenie psychologiczne zostało wydane w dniu 6 października 2011 r. a zatem istniało zarówno w dacie wydania decyzji organu I instancji, tj. w dniu 6 października 2011 r. jak i w dacie wydania decyzji organu II instancji - 21 listopada 2011 r. Mimo, że orzeczenie to nie było znane organom wojskowym w dniu ich orzekania, jak podano w odpowiedzi na skargę, to jednak po jego ujawnieniu (na etapie skargi) winno być przez organy wojskowe zbadane. Mając bowiem na uwadze treść przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem skarżący powołał się na wyniki badań, które w jego opinii przeczyły stanowisku organów, zaangażowanie organu w wyjaśnieniu skarżącemu, dlaczego nie przychylono się do jego argumentacji, winno być wielce staranne. W tej kwestii organy decyzyjne nie podjęły próby odpowiedniego przekonania strony. W odpowiedzi na skargę wskazano jedynie, że skarżący jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej, a dołączone wyniki badań nie mogą być uwzględnione gdyż nie były organowi znane w dniu orzekania. Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). W niniejszej sprawie zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiedniego paragrafu załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenia o zaliczeniu do kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego nie mieści się w regułach określonych przez zasadę swobodnej oceny dowodów, wynikającą z art. 80 k.p.a., do których należy ocena znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. W ramach tej oceny organ ma obowiązek ustosunkować się do istotnych różnic wynikających z poszczególnych dowodów zgromadzonych w sprawie i ma obowiązek dać temu wyraz w uzasadnieniu orzeczenia. Taki stan sprawy rzutuje na ocenę orzeczeń w niej wydanych i powoduje konieczność stwierdzenia, że organy obu instancji nie zgromadziły kompletnego materiału dowodowego w sprawie, a zgromadzony materiał oceniły z naruszeniem przepisu art. 80 k.p.a. i co za tym idzie poczyniły ustalenia faktyczne z naruszeniem zasad i przepisów postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy orzekające po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania w sprawie, jak wymagają tego powołane przepisy prawa, winny wydane przez siebie orzeczenia uzasadnić, zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. i wskazać z jakich przyczyn zaliczyły skarżącego do określonej kategorii stanu zdrowia w myśl odpowiedniego paragrafu załącznika do rozporządzenia. Jednocześnie wskazać należy, że Sąd zauważa prawidłowość zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej sprostowania błędnej numeracji schorzeń zawartej w pkt 8 orzeczenia I instancji. Niemniej jednak zobligowany był przepisami prawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Reasumując, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu. Punkt II orzeczenia znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a