IV SA/Wr 393/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 października 2006 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisja Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji. Uzasadnienie: Przedmiotem skargi T. L. jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] którym w wyniku rozpatrzenia odwołania od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. uznającego skarżącego za zdolnego do czynnej służby wojskowej w Grupie I badanych kat.A- utrzymano w mocy orzeczenie I instancji. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. w dniu [...] r. działając na podstawie art. 29 ust 1 w zw. z art. 26 ust1 i art. 28 ust.2 i art. 28 ust 2 i art. 30 a Ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21.11.1967r. (Dz.U. z 2002r., Nr 21 poz.205 ze zm) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu orzekania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz.1595 ) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r (Dz.U Nr 151 poz 1594) wydała orzeczenie Nr [...] , którym przyznała skarżącemu kat. A -zdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Komisja rozpoznała u T. L. następujące schorzenia:- nadciśnienie tętnicze okresu I -§39 pkt 1 załącznika nr 2 przywołanego wyżej rozporządzenia MON w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. 151 poz 1595), obniżenie ostrości wzroku-§13 pkt1 oraz nerwicę nieznacznie upośledzającą sprawność ustroju -§66 pkt1. Od powyższego orzeczenia T. L. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż od [...] lat choruje na nadciśnienie tętnicze, co zostało ustalone na pierwszej Komisji Lekarskiej. Ponadto jak podaje skarżący stan jego zdrowa w miarę upływu lat pogorszył się i obecnie wymaga stałej kontroli lekarskiej, oraz systematycznego i stałego zażywania leków. Konsekwencją tego schorzenia są częste zawroty głowy połączone z bólami, zaburzenia rytmu serca, nerwica oraz nadpobudliwość. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, orzeczeniem z dnia [...] r . Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. na podstawie art. art. 29 ust 1 w zw. z art. 26 ust1 i art. 28 ust.2 i art. 28 ust 2 i art. 30 a Ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21.11.1967r. (Dz.U. z 2002r., Nr 21 poz.205 ze zm) oraz §3 ust 7, §4 pkt 8, § 9pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004r w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust1i 2, §23 ust 1,2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004r w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) wydała orzeczenie, którym utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż w wyniku rozpatrzenia odwołania i powtórnej analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, nie stwierdził nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Z posiadanej dokumentacji medycznej nie wynika, aby aktualny stopień nasilenia zaburzeń ze strony układu krążenia, sfery psychicznej upośledzał sprawność ustroju stopniu uzasadniającym uznanie badanego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. Zdaniem organu rozpoznane u T. L. nadciśnienie tętnicze I stopnia, nerwica nieznacznie upośledzająca sprawność ustroju oraz obniżenie ostrości wzroku Voutr.= 0,5 mieszczą się w zakresie pojęciowym §39p.1, §66p.1 i §13 p.1 z zał Nr 2 do Rozp. MON z dnia 25 czerwca 2004r.(Dz.U. Nr 151, poz. 1595) co kwalifikuje do w/w kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Zdaniem Komisji przedstawiona przez skarżącego do wglądu dokumentacja medyczna w postaci karty badań i zaświadczenia lekarskiego ze Specjalistycznego Internistyczno- Kardiologicznego Gabinetu Lekarskiego w P. nie zawiera danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do oceny i stopnia nasilenia schorzeń zdiagnozowanych przez badających dla potrzeb orzeczniczych. Nadto ze skierowania do poradni specjalistycznej z dnia [...] nie wynika by stwierdzone zmiany w zakresie kończyny górnej lewej powodowały upośledzenie sprawności ustroju lub ograniczenie jej funkcji chwytnej. Komisja podkreśliła również, że ze względu na nie zgłoszenie się do Rejonowej Wojskowej Komisji lekarskiej we W. celem wykonania dodatkowych badań ( pismo nr [...] z dnia [...] r oraz nr [...] z dnia [...] r.) odwołanie rozpatrzono w oparci o posiadaną dokumentację Skarżący wniósł skargę na powyższe orzeczenie organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu ponawiając argumentację i zarzuty zawarte w odwołaniu. W uzasadnieniu podkreślił ponadto, że od dłuższego czasu występują u niego zaburzenia pracy funkcji wątroby, oraz pogorszenie wzroku, skutkiem czego musi nosić okulary. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. złożyła w tut. Sądzie odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż skarga jest niezasadna ponieważ ustalenie stanu zdrowia skarżącego oparto na wynikach specjalistycznych badań lekarskich przeprowadzonych przez lekarzy uprawnionych do badań dla potrzeb orzeczniczych wojskowych komisji lekarskich ( internistycznego, okulistycznego), a ustalenia zdolności do służby wojskowej dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ponadto organ II instancji wskazał, że przedstawiona do wglądu komisji dokumentacja medyczna ze Specjalistycznego Internistyczno- Kardiologicznego Gabinetu Lekarskiego w P. nie zawiera danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do oceny i stopnia nasilenia schorzeń zdiagnozowanych u skarżącego. Ponadto z przedłożonego skierowania do poradni specjalistycznej z dnia [...] r. nie wynika by stwierdzono upośledzenie funkcji kończyny górnej lewej. T. L. nie przedstawił również innej dokumentacji mogącej podważyć ocenę jego stanu psychicznego dokonaną przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w P. . Nadto zdaniem organu administracyjnego, jeżeli od czasu wydania decyzji przez komisję orzekającą w I instancji nastąpił istotne zmiany w stanie zdrowia skarżącego to może on na zasadzie art28 ust4 ustawy z dnia 21.11.1967r o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002r. Nr 21, poz 205 z póź zm.) wystąpić z wnioskiem do wojskowego komendanta uzupełnień o ponowne skierowanie do komisji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.s.a. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. z dnia [...] r. Należy podkreślić, iż na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych został utrwalony pogląd, zgodnie z którym wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej wydającymi decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do czynnej służby wojskowej. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Orzeczenia komisji o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej i ustaleniu kategorii tej zdolności -są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 §1 pkt 1 k.p.a. Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego. Nadto wobec faktu, iż ustawa o powszechnym obowiązku obrony ani wydane na jej podstawie rozporządzenia nie precyzją , jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia, również w tym zakresie znajduje zastosowanie przepis art. 107 §3 k.p.a. Stosownie do którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn , z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (por wyrok NSA z dnia 28 lipca 2000r. III SA 774/00 LEX nr 47320) W rozpatrywanej sprawie komisje orzekające zarówno w I jak i II instancji ograniczyły się do wskazania w orzeczeniach stosownych paragrafów załącznika nr 2 Rozporządzenia MON z dnia 25. 06. 2004r ( Dz.U. Nr 151 poz.1595 ) w stosunku do każdej z rozpoznanych dolegliwości nie uzasadniając w ogóle swojego stanowiska. Podczas gdy co najmniej jeden z tych przepisów tj. §39 odnoszący się do rozpoznanego u T. L. nadciśnienia tętniczego, który w poszczególnych punktach - zawiera zwroty niedookreślone takie jak "łagodne"(p.1)- "umiarkowane" (pkt.2) czy też przepis §66 -dotyczący zdiagnozowanych u skarżącego zaburzeń nerwicowych -zwroty "nieznacznie" i "znacznie". Chodzi zatem o stopień nasilenia rozpoznanych schorzeń, od którego niewątpliwie zależy fakt ewentualnego odbywania służby wojskowej i przyznania odpowiedniej kategorii. Tym bardziej, że jak wynika z odwołania oraz znajdującej się aktach administracyjnych kserokopii strony z książeczki wojskowej, w rubryce adnotacje o poborze znajduje się informacja, że skarżący na tle wcześniejszego orzeczenia Komisji Lekarskiej z dnia [...] r. został uznany za czasowo niezdolnego do służby wojskowej na okres [...] m-cy (kat. b) z uwagi na rozpoznane u niego schorzenie układu krążenia w postaci nadciśnienia tętniczego zakwalifikowane w ówczesnym stanie prawnym jak mieszczące się w zakresie pojęciowym § 39 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 57, poz. 278 ze zm. ). Tym samym fakt, zdiagnozowania w zaskarżonym orzeczeniu nadciśnienia tętniczego, mieszczącego się w opinii organu orzekającego w zakresie pojęciowym §39 p1 Rozporządzenia MON ( DZ.U. nr 151, poz.1595) i określenia stopnia schorzenia pojęciami ogólnymi zawartymi w obowiązujących przepisach rodzi po stronie organu bezsprzeczny obowiązek dokładnego uzasadnienia przyjęcia konkretnego punktu lub paragrafu. W przypadku odmiennym orzeczenie przybiera charakter niesprawdzalnej wyroczni i stoi w sprzeczności z treścią przepisu powołanego na wstępie art. 107§3 k.p.a.( por wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000r. III SA 879/00 LEX nr 47326, wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2000r. III SA 2042/00 LEX 47321,). Komisja lekarska wydając orzeczenie winna w uzasadnieniu podać fakty , które uznała za udowodnione, a dopiero później oceniać je pod katem konkretnej jednostki chorobowej i przypisywać im konkretny przepis prawa. Orzeczenie obu Wojskowych Komisji Lekarskich nie odpowiada tym wymogom naruszając tym samym przepis art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem obowiązkiem organów orzekających w sprawie było miedzy innymi wskazanie w uzasadnieniu orzeczenia faktów, które zostały uznane za udowodnione, dowodów na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Uzasadnienie powinno bowiem odzwierciedlać tok rozumowania organu a także dokonaną wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Podkreślić w tym miejscu należy, że przez rozpoznanie całego materiału należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Stosownie zaś do treści §23 pkt.2 rozporządzenia MON ( Dz.U. z 2004r Nr 151 poz 1595) Wojskowa Komisja Lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby komisja ta może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie, tym bardziej że skarżący przedstawił zaświadczenie wystawione w dnie [...] r. przez specjalistę chorób wewnętrznych dr.n. med. M. B. , z którego wynika że skarżący leczy się z powodu zaburzeń rytmu serca, nadciśnienia tętniczego oraz nerwicy, zażywa stale leki, oraz wymaga stałej opieki lekarskiej i systematycznego zażywania leków. Według wskazań lekarza T. L. winien prowadzić spokojny, ustabilizowany tryb życia. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny tych okoliczności, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez nie wyjaśnienie z jakich przyczyn nie wzięto pod uwagę twierdzeń skarżącego, dotyczących jego aktualnego stanu zdrowia, popartych zaświadczeniami specjalistów nie wyjaśnienie przez organ orzekający w sprawie, jakie fakty w przekonaniu Komisji świadczą o tym, iż zdiagnozowane nadciśnienie tętnicze I stopnia jest łagodne ( § 39 pkt 1)- stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat A albo do kat D ("łagodne", "umiarkowane"" nieznacznie upośledzające", "znacznie upośledzające") na organie orzekającym spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić, rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej ( por wyrok NSA z 8 września 1999r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319) Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiednich paragrafów załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenie o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisu art. 107§ 3 k.p.a. . Reasumując należy stwierdzić, iż sytuacji, gdy rozporządzenie MON ( Dz.U. z 2004r Nr 151 poz 1595) wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat A-zdolny do czynnej służby wojskowej, bądź np. D jako niezdolnego, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Komisja winna wskazać, jakie konkretne objawy decydują o zaliczeniu poborowego do punktu 1, a jakie do punktu 2 paragrafów 39 i 66 załącznika nr 2 wskazanego rozporządzenia. Jest to niezbędne zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4) W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. C u.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.