IV SA/Wr 395/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 19 maja 2025 r. nr SKO.PS/41/129/25 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości. A. G. wnioskiem z dnia 12 marca 2025 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Karpaczu o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego z powodu zalania w wyniku wystąpienia intensywnych opadów deszczu, które miały miejsce w dniach 13, 14 i 15 września 2024 r. w wysokości 8.000 zł. Wnioskodawczyni podała, że w tych dniach padały ulewne deszcze i zalanie jej mieszkania nastąpiło od dachu (zerwana papa, zniszczone deski). Woda zalała kuchnię i pokój, lało się też po pionie od komina. Zniszczeniu uległ sufit i ściany (zacieki, wilgoć i grzyb), pompa i sterownik (przytwierdzony do zalanej ściany) do pieca centralnego ogrzewania, stojącego w kuchni. Zalaniu przez dach uległa również komórka na podwórzu i wystąpiły straty w przechowywanych tam rzeczach: weki, rzeczy osobiste, meble, dywan, ziemniaki, marchew i inne warzywa. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 14 marca 2025 r. nr DOA.4204.06.2025 odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego w wysokości 8.000 zł na usuwanie skutków powodzi z powodu braku szkód powstałych w wyniku powodzi. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ ustalił, że na suficie i ścianach w pokoju i w kuchni widoczne są zacieki wodne. Pompa i sterownik do pieca funkcjonowały, naprawiony był też dach. Wnioskodawczyni nie przedłożyła dowodów naprawy (paragonów, rachunków) i wyjaśniła, że prace naprawcze wykonał znajomy i nie poniosła kosztów naprawy. Organ uznał, że szkody w mieszkaniu na piętrze powstały w związku z obfitymi opadami deszczu i nie zostały spowodowane bezpośrednio przez wodę powodziową. Trudno jest też stwierdzić, kiedy powstały zacieki wody na suficie i ścianach, czy na skutek opadów w okresie powodzi czy w okresie jesienno – zimowym w związku z nieszczelnym dachem. Strona nie zgłaszała zarządcy budynku przeciekania dachu. Pracownik socjalny kilkukrotnie odwiedzał stronę w jej miejscu zamieszkania (przed i po powodzi) i nie zauważył szkód opisanych przez wnioskodawczynię. Natomiast ślady na gładzi na ścianach były widziane dużo wcześniej, przed powodzią. Strona nie przedstawiła również dokumentacji fotograficznej, potwierdzającej wystąpienie zgłaszanych szkód. Jednocześnie organ pierwszej instancji decyzją z dnia 14 marca 2025 r. nr DOA.4203.09.2025 przyznał wnioskodawczyni świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego w wysokości 200 zł na zakup farby z powodu zalania mieszkania przez ulewne deszcze. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji MOPS, albowiem jest ona bardzo niekorzystna dla skarżącej, a ponadto niezgodna z literą prawa. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze decyzją z dnia 19 maja 2025 r. nr SKO.PS/41/129/25 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 69a ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w kwocie 8 tys. zł, jest przyznawany jako pomoc doraźna osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej i nie podlega zwrotowi. Jednocześnie organ zauważył, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, odsyłającym do definicji z art. 16 pkt 43 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, przez powódź rozumie się czasowe pokrycie przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, w szczególności wywołane przez wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, z wyłączeniem pokrycia przez wodę terenu przez wezbranie wody w systemach kanalizacyjnych. Dlatego też zalanie pomieszczeń w budynku przez wodę, która wniknęła przez dach na skutek opadów deszczu, nie jest zalaniem na skutek powodzi. Tym samym brak jest podstawy prawnej do przyznania odwołującej prawa do zasiłku celowego na pomoc doraźną w kwocie 8.000 zł, skoro do zalania pomieszczeń w jej mieszkaniu doszło wskutek deszczu. Z akt sprawy nie wynika też, aby odwołująca w związku z zalaniem nie miała możliwości zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając bezpodstawne powołanie się na definicję legalną powodzi. Zarówno bowiem rzeka, jak i woda na ulicy wezbrały w wyniku opadów, co skutkowało powstaniem szkód materialnych i psychicznych. Nieporozumieniem jest przyznanie zasiłku celowego jedynie w kwocie 200 zł na zakup farby. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 13 listopada 2025 r. pełnomocnik strony podtrzymał skargę, bowiem straty materialne skarżącej były rzeczywiste i znaczące, a ich poniesienie było niezależne od jej woli, co wyczerpuje definicję zdarzenia losowego w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Organ nie dokonał jednak rzetelnej analizy faktycznej, nie uwzględniając faktycznych strat skarżącej, wynikających z zalania mieszkania i uszkodzenia urządzeń grzewczych w wyniku intensywnych opadów w dniach 13 – 15 września 2024 r. Wbrew twierdzeniom organu, szkody powstały w ściśle określonym czasie i w bezpośrednim związku z działaniem sił natury. Przyznany w ramach uznania administracyjnego zasiłek celowy w wysokości 200 zł na zakup farby nie odpowiada realnym potrzebom skarżącej ani skali poniesionych przez nią szkód. Działanie organu narusza przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 40 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przez odmowę udzielenia adekwatnego wsparcia osobie faktycznie dotkniętej zdarzeniem losowym. W piśmie procesowym z dnia 19 grudnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283), dalej u.p.s. Stosownie do art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ponadto w myśl art. 40 ust. 2 i ust. 3 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, a zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Natomiast zgodnie z art. 69a ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473 ze zm.) zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w kwocie 8 tys. zł, jest przyznawany jako pomoc doraźna osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej i nie podlega zwrotowi. Z przywołanego przepisu ustawy wynika, że poniesienie straty w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. jest jednym z głównych kryteriów przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie 8 tys. zł. W rozpatrywanej sprawie skarżąca ubiega się o przyznanie prawa do zasiłku celowego w wysokości 8 tys. zł. We wniosku z dnia 12 marca 2025 r. skarżąca podała, że w dniach 13, 14 i 15 września 2024 r. padały ulewne deszcze i zalanie jej mieszkania nastąpiło od dachu (zerwana papa, zniszczone deski). Woda zalała kuchnię i pokój, lało się też po pionie od komina. Zniszczeniu uległ sufit i ściany (zacieki, wilgoć i grzyb), pompa i sterownik (przytwierdzony do zalanej ściany) do pieca centralnego ogrzewania, stojącego w kuchni. Zalaniu przez dach uległa również komórka na podwórzu i wystąpiły straty w przechowywanych tam rzeczach: weki, rzeczy osobiste, meble, dywan, ziemniaki, marchew i inne warzywa. Należy zauważyć, że skarżąca wniosek o przyznanie zasiłku celowego złożyła po upływie blisko 6 miesięcy od daty opisywanego przez skarżącą zalania lokalu mieszkalnego. W wyniku przeprowadzonego w dniu 13 marca 2025 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego pracownik organu pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawczyni zajmuje lokal mieszkalny, położony na piętrze budynku. Stwierdzono w kuchni i w pokoju na suficie ślady po zalaniu; na suficie w kuchni widoczne były też dziury od kucia. Widoczne były też ślady na gładzi na ścianach w pokoju. Natomiast piec centralnego ogrzewania w kuchni był sprawny, w tym sprawna była pompa od pieca. Skarżąca wyjaśniła, że pompę naprawił jej znajomy, wobec czego nie poniosła żadnych kosztów naprawy i nie posiada żadnych rachunków czy faktur dotyczących tej naprawy. We własnym zakresie wymieniła także deski i papę na dachu (brak rachunków i faktur). Według pracownika, przeprowadzającego wywiad środowiskowy, trudno jednoznacznie określić, czy do zalania mieszkania przez dach doszło, jak twierdzi skarżąca, we wrześniu 2024 r. z powodu intensywnych opadów deszczu czy też przez cały okres jesienno – zimowy 2024/2025 z powodu nieszczelności dachu. Jak wskazano, w trakcie kilkukrotnych, wcześniejszych wizyt w miejscu zamieszkania skarżącej, przed i po powodzi, pracownicy nie zauważyli zgłaszanych obecnie szkód. Natomiast ślady na gładzi na ścianach w pokoju widziane były przez pracownika socjalnego dużo wcześniej, przed powodzią. Skarżąca nie okazała również dokumentacji zdjęciowej z okresu powodzi. Pracownik, przeprowadzający wywiad środowiskowy stwierdził również, że naprawiony był dach komórki obok budynku mieszkalnego. Skarżąca w trakcie wywiadu środowiskowego nie dysponowała kluczem do komórki, co uniemożliwiło ustalenie rozmiaru ewentualnych szkód w komórce. Z powyższych okoliczności wynika, że w momencie złożenia wniosku o zasiłek celowy i w dniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego brak było możliwości stwierdzenia, czy istotnie w mieszkaniu skarżącej wystąpiły zgłaszane w dniu 12 marca 2025 r. szkody, w szczególności, czy wystąpiła awaria pieca centralnego ogrzewania, jak również czy faktycznie remontu wymagał dach budynku mieszkalnego i dach komórki. Skarżąca oświadczyła bowiem, że pompa pieca, dach budynku i dach komórki zostały już naprawione z pomocą znajomego skarżącej, a skarżąca nie przedłożyła żadnych faktur i rachunków dokumentujących zakup choćby materiałów do naprawy. Skarżąca nie dysponowała również dokumentacją fotograficzną, obrazującą ewentualne szkody. Nie udostępniła też wnętrza komórki, co uniemożliwiło stwierdzenie, czy doszło do powstania strat. Jak wskazał organ, skarżąca zajmuje lokal mieszkalny komunalny. Jednakże, jak wynika z pisma Miejskiego Zakładu Gospodarki Komunalnej z dnia 17 marca 2025 r. skarżąca nie zgłaszała zarządcy budynku żadnych szkód powstałych we wrześniu 2024 r. w jej lokalu mieszkalnym ani też nie występowała do zarządcy o naprawę dachu budynku i komórki lokatorskiej. Jak już powyżej wskazano, głównym kryterium przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości 8 tys. zł jest poniesienie strat w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. Zatem nie stwierdzenie przez pracownika przeprowadzającego wywiad środowiskowy strat w postaci uszkodzonej pompy do pieca centralnego ogrzewania oraz uszkodzonego dachu budynku i komórki lokatorskiej zasadnie spowodowało odmowę przyznania zasiłku celowego w wysokości 8 tys. zł z tytułu strat powstałych w trakcie powodzi we wrześniu 2024 r. Natomiast w związku ze stwierdzonymi przez pracownika socjalnego zaciekami na suficie i ścianach lokalu, skarżącej przyznano zasiłek celowy w wysokości 200 zł na zakup farb do odnowienia lokalu mieszkalnego. Wobec powyższego nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 40 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). W rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono naruszenia powyższych przepisów procedury administracyjnej, bowiem organy dokładnie ustaliły stan faktyczny sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia skarżącej, dane z wywiadu środowiskowego i pismo zarządcy budynku mieszkalnego, a uzasadnienia decyzji spełniają wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.