IV SA/Wr 399/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA - Marcin Miemiec Asesor WSA - Alojzy Wyszkowski Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 października 2006r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] , wydanym na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595), po przeprowadzonym badaniu lekarskim rozpoznała u M. H. cerebrastenia po przebytym urazie głowy bez wstrząśnienia mózgu bez odchyleń w przedmiotowym stanie neurologicznym, prawidłowym zapisem EEG, nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 63 pkt 1), przebyte stłuczenie kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego z okrągłą blizną o średnicy 2 cm tej okolicy, bez upośledzenia sprawności ustroju (bez § bez pkt, § 3 pkt 1), przebyte stłuczenie z otarciem naskórka okolicy kolca przedniego górnego po stronie prawej miednicy, bez trwałych następstw (bez § bez pkt), cechy dyskopatii L4-L5-S1 z objawowym zespołem bólowym nieznacznie upośledzające sprawność ruchową (§ 34 pkt 9, § 62 pkt 1), zaburzenia adaptacyjne, nieznacznie upośledzające zdolność przystosowawczą ustroju (§ 67 pkt 1) i uznała wyżej wymienionego za zdolnego do czynnej służby wojskowej, przyznając mu kategorię "A". W uzasadnieniu orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał, iż dokonane na podstawie wykonanych badań rozpoznania nie stanowią przeciwwskazania do czynnej służby wojskowej. W odwołaniu od niniejszego orzeczenia M. H. wniósł o jego zmianę. Podniósł, że w dniu [...] r. przebywając w ramach misji stabilizacyjnej w I. uległ wypadkowi, w wyniku którego doznał stłuczenia i zespołu bólowego odcinka L-S kręgosłupa, stłuczenia i otarcia naskórka okolicy potylicznej, okolicy lędźwiowej i okolicy kolca przedniego górnego miednicy po stronie prawej, cerebrastenii pourazowej oraz przewlekłych reakcji dezadaptacyjnych o obrazie lękowo-depresyjnym. Wskazał, iż po wypadku został poddany leczeniu szpitalnemu w Szpitalu Wojskowym w C. L. w K. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. W ramach tego leczenia przeprowadzono badanie tomografem komputerowym, po którym stwierdzono jednostronną lewostronną spondylolizę kręgu L5-S1 w następstwie przemieszczenia dysku L5-S. Następnie po powrocie do kraju trafił do [...] WSzK we W. , gdzie przebywał od dnia [...] do dnia [...] r., zaś po leczeniu szpitalnym został skierowany na oddział fizykoterapii tego szpitala celem prowadzenia rehabilitacji. Nadto dodał, że w dniu [...] r. poddał się badaniu rezonansu magnetycznego odcinka lędźwiowego kręgosłupa, po którym stwierdzono u niego przepuklinę jądra miażdżystego na poziomie L5/S1, uciskającą przednio-lewoboczną powierzchnię worka oponowego i lewy korzeń S1 oraz to, że oba korzenie S1, zwłaszcza lewy, a także symetryczne uwypuklenie krążków międzykręgowych L2/L3, L3/L4 i L4/L5, powodujące wraz z towarzyszącymi im osteofitami dokanałowy niewielki ucisk na worek oponowy. Podał, że w dniu [...] r. udał się na konsultację do Kierownika Oddziału Neurochirurgii, który stwierdził, że winien on poddać się zabiegowi operacyjnemu, jednakże z uwagi na jego młody wiek zabieg ten "odroczono". Skarżący podał również, iż w dniu [...] r. z silnymi bólami i ograniczoną sprawnością ruchową udał się do [...] WSzK we W. na oddział Neurochirurgii, gdzie miał mieć przeprowadzony zabieg operacyjny lecz po kilku dniach pobytu w tej placówce stan jego zdrowia nieznacznie się poprawił, w związku z czym postanowiono o jego wypisaniu ze szpitala z zaleceniem unikania pracy fizycznej i poddania się leczeniu rehabilitacyjnemu. M. H. zaznaczył, że regularnie uczęszcza do neurologa, gdyż uskarża się na częste bóle kręgosłupa i głowy, zaś po przeprowadzonym badaniu rezonansu magnetycznego odcinka szyjnego kręgosłupa stwierdzono u niego spłycenie fizjologicznej lordozy szyjnej oraz niewielkiego naczyniaka trzonu Th1. Skarżący podniósł też, iż Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. nie przeprowadziła u niego kontrolnych badań MR i EEG, nie poddała go obserwacji na oddziale nerwic, w orzeczeniu nie ujęła bólów głowy, na które skarżył się podczas badań komisyjno-lekarskich, a które to zostały ujęte w zaświadczeniu lekarskim wydanym przez lekarza specjalistę z dziedziny neurologii. Podał, że w orzeczeniu nie ujęto również przepukliny jądra miażdżystego na poziomie L5/S1, która uciska worek oponowy oraz uwypuklenia krążków międzykręgowych L2/L3, L3/L4, L4/L5, które również powodują ucisk na worek oponowy i są następstwem wypadku samochodowego mającego miejsce w dniu [...] r. W związku z powyższym M. H. stwierdził, że Komisja jest niedokładna i nie powinna orzekać o stanie zdrowia. Do dziś ma problemy z kręgosłupem - często nie może wstać z łóżka, gdyż ból jest tak silny, mdleją mu nogi, występuje ich mrowienie i miewa problemy z oddawaniem moczu. Wskazał też, że często boli go głowa, a stan jego zdrowia psychicznego jest nie do poznania. Podał, że dolegliwości, które mu dokuczają jest znacznie więcej niż wymienił wobec czego zwrócił się o zweryfikowanie decyzji organu pierwszej instancji. Orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. , na podstawie § 3 ust. 7, § 4 ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz.U. Nr 151, poz.1594) oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz. 1595), utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu swego orzeczenia Komisja wskazała, że M. H. odwołał się od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. , motywując to złym stanem zdrowia i dolegliwościami, które utrzymują się po wypadku, który miał miejsce w dniu [...] r. Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu niniejszego odwołania i analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, nie stwierdził nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymał je w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ drugiej instancji stwierdził również, że ze zgromadzonej dokumentacji jednoznacznie wynika, iż stwierdzone schorzenia ze strony układu nerwowego, kręgosłupa, stanu psychicznego, mieszczące się w zakresie pojęciowym § 63 pkt 1, § 3 pkt 1, § 34 pkt 9, § 62 pkt 1 i § 67 pkt 1 z załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, kwalifikuje do kategorii "A" zdolności do służby wojskowej. Organ odwoławczy wskazał, że powyższych ustaleń dokonano w oparciu o wykonane na potrzeby orzecznicze specjalistyczne badania lekarskie (internistyczne, laryngologiczne, neurologiczne, okulistyczne, psychiatryczne), co stoi w sprzeczności z podnoszoną przez skarżącego w odwołaniu kwestią, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska jest niedokładna i nie powinna orzekać o stanie zdrowia. Nadto Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. dodała, że skarżący nie przedstawił innej dokumentacji medycznej sprzecznej z ustaleniami dokonanymi przez badających na potrzeby orzecznicze lekarzy specjalistów. Wobec powyższego orzeczono jak na wstępie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. H. zarzucił, że orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. narusza normy prawne przez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, a dokładnie art. 30a ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002r., Nr 21, poz. 205 z późn. zm.) przez wydanie orzeczenia bez przeprowadzenia wszystkich wymaganych badań specjalistycznych i obserwacji, art. 30a ust. 3 tej ustawy przez pominięcie wyrażonej tym przepisem zasady, iż w razie stwierdzenia kilku chorób i ułomności przy określaniu zdolności do czynnej służby wojskowej rozpatruje się łącznie wszystkie ograniczenia spowodowane tymi chorobami i ułomnościami, a ocena ogólnej sprawności psychofizycznej może być inna, niż wynikałoby to z kategorii zdolności ustalonej dla poszczególnych chorób i ułomności, § 14 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 20094r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach przez nieuwzględnienie przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia w szczególności przyczyn i historii choroby, przebiegu leczenia i jego wyników, w tym historii leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego, art. 9 kpa w zw. z § 16 ust. 2 w/w rozporządzenia przez jego niezastosowanie, tj. brak pisemnego wezwania do dostarczenia posiadanych dokumentów niezbędnych do wydania orzeczenia z jednoczesnym powołaniem się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia na ich niedostarczenie, § 23 ust. 2 tego rozporządzenia przez jego niezastosowanie, tj. brak wykonania jakichkolwiek specjalistycznych badań dodatkowych oraz brak podjęcia czynności zmierzających do uzupełnienia materiałów w sprawie, § 3 pkt 1, § 34 pkt 9, § 62 pkt 1 § 63 pkt 1 § 67 pkt 1 załącznika do rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach przez ich zastosowanie jako podstawy kwalifikacji stanu zdrowia skarżącego i określenia na ich podstawie jego zdolności do czynnej służby wojskowej, § 67 załącznika do tego rozporządzenia przez wydanie orzeczenia bez przeprowadzenia badań w PZP, art. 107 § 3 w zw. z art. 11 kpa przez ograniczenie uzasadnienia faktycznego orzeczenia do powołania się na "dokumentację orzeczniczo-lekarską", a w zakresie kwalifikacji schorzeń ograniczenie uzasadnienia orzeczenia do wskazania numerów paragrafów rozporządzenia bez odniesienia się nawet ogólnego do poszczególnych jednostek chorobowych oraz art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie mimo faktycznych i prawnych podstaw do uchylenia orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. nr [...] z dnia [...] roku w związku z koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. oraz uznanie go za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju ze względu na stan zdrowia oraz przyznanie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej "D", Nadto M. H. w swej skardze przedstawił szczegółowo historię swych schorzeń oraz wnikliwie uzasadnił postawione zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wojskowy wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, argumentując jak w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 45 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.). W niniejszej sprawie, zgodnie z rozpoznaniem dokonanym przez organy orzekające, skarżący został zakwalifikowany do kategorii "A" zdolności do służby wojskowej, tj. został uznany za zdolnego do czynnej służby wojskowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności poborowego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. l SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego ( art. 7 i 77 k.p.a. ). Decyzja powinna zawierać m. in. uzasadnienie faktyczne i prawne ( art. 107 § 1 k.p.a. ). Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielenia informacji) oraz art.11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydane w sprawie orzeczenia naruszają zasady procedury administracyjnej w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Organy orzekające zaś nie sprostały wyżej wskazanym wymogom. Wystarczy zapoznać się choćby z lakonicznymi uzasadnieniami obu orzeczeń. Przede wszystkim zważyć należy, że orzeczenie wydane przez organ I instancji co prawda wymienia rozpoznane u skarżącego jednostki chorobowe i odpowiadające im paragrafy z załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, ale orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji podaje jedynie paragrafy znajdujące się w tym załączniku bez wskazania jednostek chorobowych tego załącznika, ogólnie powołuje się na dokumentację orzeczniczo-lekarską oraz stwierdza o zaliczeniu poborowego do kategorii "A" zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym wyżej wymogom przepisów kpa i cytowanego rozporządzenia. Orzeczenia obu komisji powołują § 63 pkt 1, § 3 pkt 1, § 34 pkt 9, § 62 pkt 1 i § 67 pkt 1 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Jednakże opisy jednostek chorobowych wymienia jedynie orzeczenie pierwszoinstancyjne, tj. cerebrastenia po przebytym urazie głowy bez wstrząśnienia mózgu bez odchyleń w przedmiotowym stanie neurologicznym, prawidłowym zapisem EEG, nieznacznie upośledzające sprawność ustroju (§ 63 pkt 1), przebyte stłuczenie kręgosłupa odcinka lędźwiowo-krzyżowego z okrągłą blizną o średnicy 2 cm tej okolicy, bez upośledzenia sprawności ustroju (bez § bez pkt, § 3 pkt 1), przebyte stłuczenie z otarciem naskórka okolicy kolca przedniego górnego po stronie prawej miednicy, bez trwałych następstw (bez § bez pkt), cechy dyskopatii L4-L5-S1 z objawowym zespołem bólowym nieznacznie upośledzające sprawność ruchową (§ 34 pkt 9, § 62 pkt 1), zaburzenia adaptacyjne, nieznacznie upośledzające zdolność przystosowawczą ustroju (§ 67 pkt 1), oznaczając też w orzeczeniu niektóre jednostki jako niezdefiniowane w wyżej wskazanym rozporządzeniu. Kwalifikacja ta zdaniem Sądu nie jest jasna i zawiera nieprawidłowości, gdyż opisy jednostek chorobowych nie do końca pokrywają się z paragrafami i punktami wyżej wymienionego rozporządzenia. Należy też wskazać, że rozporządzenie wyróżnia paragrafy z jednostkami chorobowymi, które wskazują np. na inne choroby kręgosłupa upośledzające sprawność ruchową, przewlekłe zespoły bólowe, korzeniowe, korzeniowo-nerwowe, splotów nerwowych, nerwobóle pojedynczych lub licznych nerwów z częstymi zaostrzeniami i objawami przedmiotowymi, których stwierdzenie kwalifikuje do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Zwraca przy tym uwagę, że skarżący odwołując się od orzeczenia komisji I instancji bardzo szczegółowo opisał posiadane schorzenia i powołał się na okoliczności, które komisja II instancji powinna należycie ocenić żądając w razie potrzeby wyjaśnienia, udokumentowania przezeń tego stanu i przebiegu leczenia. Skoro prawodawca nałożył na administracyjne organy orzekające obowiązek szczegółowego uzasadnienia decyzji trudno poprzestać jedynie na tego rodzaju ogólnym stwierdzeniu, jak czynią to orzeczenia obu komisji. Uzasadnienie orzeczenia winno wyjaśnić skarżącemu m.in. jakie kryteria przesądziły, że rozpoznane u niego schorzenia zakwalifikowały go do kategorii zdrowia "A". Winno spełniać funkcję informacyjną, umożliwiać polemizowanie stronie z rozstrzygnięciem w odwołaniu, skardze. W przeciwnym bowiem wypadku orzeczenia nie poddają się kontroli i co warte podkreślenia nie co do istoty rozpoznania, ale jego przesłanek. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, gdy chodzi o pobór do wojska. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994r., III AZP 8/94, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98). Wskazać również należy, iż na rozprawie w dniu 12 października 2006r. skarżący dołączył do akt sprawy kartę informacyjną leczenia szpitalnego, historii choroby nr [...] z Kliniki Psychiatrii i Stresu Bojowego Centralnego Szpitala Klinicznego MON Wojskowego Instytutu Medycznego w W. , gdzie przebywał od dnia [...] r. do dnia [...] r. W rubryce zwięzłe dane o przebiegu choroby widnieje zapis: pacjent po przebytych doświadczeniach traumatycznych, przyjęty w trybie planowym do Kliniki w celu poddania grupowym oddziaływaniom psychoterapeutycznym. Celem procesu terapeutycznego było odreagowanie stresu, praca nad emocjami związanymi ze zdarzeniem traumatycznym, jak również emocjami ujawniającymi się w życiu codziennym po zdarzeniu. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie, jak i orzeczenie je poprzedzające wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Ze względu na charakter orzeczenia Sąd nie orzekł w przedmiocie jego wykonania.