IV SA/Wr 4/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA – Mirosława Rozbicka- Ostrowska (spr.) Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska- IIków Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr SKO [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Przedmiotem skargi wniesionej przez W. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr SKO [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] r. Nr [...] , wydaną z powołaniem się na przepisy art. 10 ust. 1 i 5 w związku z art. 7 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 2 i 5 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z ) oraz o art. 20 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 16 i 17 a ustawy z dnia 28 listopada2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z 2004 r. ze zm.) w przedmiocie odmowy przyznania W. Ł. zaliczki alimentacyjnej na dzieci P. i R. Ł. . Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało wnioskiem W. Ł. z dnia [...] r. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na rzecz jej dzieci R. Ł. i P. Ł. . W sprawie ustalono , że wnioskodawczyni jest osobą wychowującą troje dzieci i zamieszkuje wraz z nimi oraz konkubentem, który jest ojcem jednego z dzieci. Na pozostałe dzieci posiada orzeczone prawomocnie alimenty od ojca dzieci, a komornik stwierdził bezskuteczność egzekucji za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Dochód rodziny wnioskodawczyni nie przekracza określonego w ustawie kryterium, dochodowego w wysokości 583 zł. Organ I instancji powołując się na przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) (zwanej dalej ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych) wskazał, że zaliczka alimentacyjna, niezależnie od innych kryteriów , przysługuje osobie uprawnionej, tj. osobie uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywaną przez osobę samotną w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Przytoczył treść przepisu art. 3 ust. 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego przez osobę samotnie wychowującą dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, chyba że wychowuje co najmniej jedno dziecko jego rodzicem. Wyjaśnił organ I instancji ,że przepis art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych dochód rodziny unormowany jest przez art. 3 ust. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiący , że do składu rodziny wlicza się małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci do 25 roku życia. Zdaniem organu z uwagi na fakt, że konkubent wnioskodawczyni, będący jednocześnie ojcem jednego z jej dzieci (J. Sz. ) zalicza się do rodziny, należy uznać, że nie spełnia ona kryterium określonego w art. 2 ust. 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz kryterium określonego w art. 3 ust. 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie jest osobą samotnie wychowująca dziecko. Według organu I instancji mimo, że dochód w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego, to nie przysługuje wnioskodawczyni zaliczka alimentacyjna, albowiem wychowuje ona wspólnie z ojcem jedno z dzieci. W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej W. Ł. podniosła, że jest matką trójki dzieci : P. Ł. lat [...] , R. Ł. lat [...] i J. Sz. lat [...] . Ojcem P. i R. jest J. J. , który nie łoży na utrzymanie dzieci i od którego zasądzono alimenty w kwocie 385 zł., zaś ojcem córki J. jest konkubent M. Sz. . Odwołująca zarzuciła, że w poprzednim okresie zasiłkowym otrzymywała zaliczkę alimentacyjną na P. i R. Ł. . Organ II instancji w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził , że strona spełnia wszelkie kryteria ustawowe wymagane do otrzymania zaliczki, za wyjątkiem okoliczności, że nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 ust. 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organ I instancji , wskazując ,że zgodnie z art. 3 ust. 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych za osobę samotnie wychowująca dziecko uważa się pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Zdaniem organu definicja osoby samotnie wychowującej dziecko określona została w sposób jednoznaczny, wobec czego stronę należy uznać za osobę nieuprawnioną do otrzymania świadczenia alimentacyjnego po myśli art. 2 ust. 5 ustawy postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej . Przypomniał dalej organ II instancji , że ustawodawca w art. 3 ust. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych określił, że w skład rodziny wchodzą między innymi rodzice dzieci, co jest niezbędne dla określenia dochodu rodziny, którego wysokość ma bezpośredni wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Natomiast jak ustalono postępowaniu przed organem I instancji strona mieszka i wspólnie wychowuje swoje dzieci z ojcem J. Sz. , również córką strony, bowiem rodzina liczy cztery osoby, co wynika z wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Zatem stan rodziny strony nie odpowiada dyspozycji art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Końcowo nadmienił organ , że poprzedni stan prawny obowiązujący w roku 2005 uznawał za osobę samotnie wychowującą, osobę która nie wychowuje dziecka z jego ojcem. W skardze na decyzję ostateczną W. Ł. podniosła zarzut niezgodności z prawdą ustalenia organu, że wspólnie z konkubentem M. Sz. wychowuje trzecie dziecko córkę J. Sz. . Skarżąca przyznała ,że wprawdzie ojciec J. Sz. czasowo przebywa z rodziną, lecz często wyjeżdża i jest zameldowany w M. przy ul. M. [...] /[...] . Zarzuciła też , że M. Sz. jest nieodpowiedzialnym ojcem, nie interesuje się wychowaniem dzieci, nie łoży na utrzymanie gospodarstwa domowego, w wyniku czego zasądzono od niego alimenty, na dowód czego przedłożyła kserokopię ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w W. w dniu [...] r. w sprawie o syg. akt [...] . Obecnie utrzymuje się ona wraz z trójką dzieci wyłącznie z własnej pensji, zasiłku rodzinnego dwójki dzieci R. i J. oraz alimentów najmłodszej córki, a najstarsza studiująca córka P. , nie uzyskuje żadnych dochodów. Strona przeciwna odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie , podnosząc , że strona ubiegając się o przyznanie świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2006/2007 ujęła M. Sz. jako członka rodziny i przedłożyła zaświadczenie Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. o osiągniętych przez niego w 2005 roku dochodach. Zauważył również organ ,że w odwołaniu strona stwierdziła, że M. Sz. jest jej konkubentem i ojcem najmłodszej córki, a więc na tym etapie postępowania nie kwestionowała zaliczenia go do rodziny. Zdaniem organu odwoławczego fakt , że M. Sz. często wyjeżdża i jest zameldowany na pobyt stały pod innym adresem nie przesądza o tym, że nie może być członkiem rodziny i nie uczestniczyć w procesie wychowywania córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec sformułowanego w piśmie z dnia [...] r. uzupełniającym skargę wniosku strony o przywrócenie prawa do zaliczki alimentacyjnej wskazać na wstępie należy, kognicja Sądu ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego i nie może się ono opierać na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kształtowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Wobec tego uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd , następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz.1270 ze zm. ). Oceniając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się uchybień skutkujących koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem osądu stanowią przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) (zwanej dalej ustawą), określającej z jednej strony zasady postępowania wobec osób zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego , jeżeli egzekucja prowadzona przez komornika sądowego jest bezskuteczna, a z drugiej strony zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego , którego egzekucja jest bezskuteczna. W myśl art. 2 pkt 5 lit. a ustawy osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli: a) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, b) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona, c) jest osobą uczącą się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; Jednocześnie przepis art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej przewiduje , że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są z tą ustawą sprzeczne, a także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W ustawie o zaliczce alimentacyjnej ustawodawca nie wyjaśnił znaczenia szeregu pojęć, którymi posługuje się w tej ustawie, w tym m.in. takich sformułowań jak : "rodzina", "dochód rodziny", "osoba samotnie wychowująca dziecko". Natomiast pojęcia te zostały zdefiniowane w przepisie art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2004r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) mającym wprost zastosowanie do niniejszego postępowania na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Wypada zatem przytoczyć brzmienie przepisu art. 3 pkt 2 , 16, 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych , według którego ilekroć w ustawie jest mowa o: - dochodzie rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (pkt 2); - rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego (pkt 16); - osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem (pkt 17a). Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem , że dla uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej muszą zostać łącznie spełnione następujące przesłanki , a to : - osoba musi być uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna; - osoba ta musi być wychowana przez osobę posiadającą przymiot osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych; - musi zostać spełnione kryterium dochodowe określone w art. 7 ust. 2 ustawy. W realiach badanej sprawy ma rację organ odwoławczy, kiedy stwierdza, że strona spełnia przesłankę kryterium dochodowego oraz warunek dotyczący bezskuteczności egzekucji zasądzonych alimentów na rzecz córki P. oraz syna R. Natomiast, mimo tego, że nie wychowuje dwójki starszych dzieci wspólnie z ich biologicznym ojcem, nie można jej uznać za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2006r. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko osoba, która wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Natomiast z materiału aktowego analizowanej sprawy oraz oświadczeń skarżącej w tej kwestii zawartych zarówno we wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej jak i w odwołaniu wynika, że wychowuje ona córkę J. Sz. wspólnie z konkubentem M. Sz. , będącym ojcem jej najmłodszego dziecka. A zatem trafnie organy obu instancji wywiodły ,że nie można jej przypisać statusu osoby samotnie wychowującej dziecko, a tym samym nie jest ona osobą uprawnioną do otrzymania zaliczki alimentacyjnej, w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W związku z tym obecnie podnoszone przez skarżącą zarzuty , że M. Sz. jest nieodpowiedzialnym ojcem, nie uczestniczącym – z powodów częstych wyjazdów - w procesie wychowawczym najmłodszej córki nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Jak wynika z akt rozpatrywanej sprawy ,a mianowicie z wniosku z dnia [...] r., skarżąca ubiegając się o przyznanie jej zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego , wskazała M. Sz. jako osobę wchodzącą w skład rodziny. Ponadto na użytek postępowania w przedmiocie zasiłku rodzinnego strona przedłożyła zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r., o wysokości dochodu uzyskanego w roku 2005 przez konkubenta skarżącej M. Sz. . Okoliczności tych nie mogły pominąć organy administracji przy czynieniu ustaleń faktycznych na użytek wniosku złożonego przez stronę w dniu [...] r. o ustalenie zaliczki alimentacyjnej. W każdym bądź razie strona nie dostarczyła dowodów przeczących tezie ,wynikającej z jej oświadczeń , że jej konkubent , będący ojcem najmłodszego jej dziecka , stanowi członka jej rodziny, z którym wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko. W tych warunkach zasadnie – zdaniem Sądu- organy przyjęły , że skarżąca nie spełnia przesłanki , określonej w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają przepisów prawa materialnego ani procesowego. Natomiast wobec podnoszonych w skardze argumentów mających na celu podważenie trafności poczynionych przez organy ustaleń w zakresie braku po stronie skarżącej przymiotu osoby samotnie wychowującej dziecko Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 140/06, wedle którego okoliczności osobnego zamieszkiwania i gospodarowania rodziców, nie jest wystarczającą podstawą do przyjęcia, że rodzic zamieszkujący wyłącznie z dzieckiem jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odrębne zamieszkiwanie rodziców nie wyklucza bowiem wspólnego wychowania dzieci . Zaznaczyć przy tym należy , że we wspólnym wychowaniu dzieci nie chodzi o bieżącą pieczę nad nimi przez 24 godziny na dobę. Tym bardziej, że z twierdzeń zawartych w skardze wynika jednoznacznie ,że ojciec J. Sz. czasowo przebywa wspólnie ze skarżącą i dziećmi . Natomiast fakt zameldowania konkubenta w innym lokalu mieszkalnym pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji w tym zakresie , albowiem jest to tylko kryterium prawa administracyjnego , nie przesądzającym okoliczności faktycznego zamieszkiwania w innym miejscu . Z tych względów skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.