IV SA/Wr 4/18

Ewa Orłowska – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnej, ustanowionej z urzędu, K. S. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [..], nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia niepieniężnego w formie usług opiekuńczych postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnej, ustanowionej z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości [..] zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie [..] zł, czyli ogółem [..] zł; II. odmówić zwrotu wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r. oddalił w całości skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Postanowieniem starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2018 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego (pkt I sentencji). Dnia 12 kwietnia 2018 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego K. S. Pismem z dnia 8 maja 2018 r. pełnomocnik z urzędu sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wspomnianego wyroku Sądu. Odrębnym pismem z dnia 8 maja 2018 r. pełnomocnik z urzędu złożyła wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia tej opinii. Wniosek ten zawiera oświadczenie, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w części k- 52. We wniosku tym wniosła także o zwrot poniesionych niezbędnych wydatków, tj. kosztów korespondencji w kwocie 17,20 zł. Do pisma tego dołączyła odpis opinii dla strony oraz dowód nadania dwóch przesyłek listowych na adres strony skarżącej tj. przesyłki poleconej z dnia 9 maja 2018 r. na kwotę [..] zł i przesyłki poleconej priorytetowej z dnia 17 kwietnia 2018 r. na kwotę [..] zł. Następnie pismem Sądu z dnia 16 maja 2018 r. odpis wspomnianej opinii został przesłany stronie skarżącej zgodnie z art. 177 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wraz z pouczeniem, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii stronie. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, który został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie wynagrodzenia i zwrot wydatków. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) wyznaczony adwokat lub radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715). Skoro ustawodawca w § 22 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 13 lutego 2018 r., a więc po wejściu w życie tego nowego rozporządzenia (2 listopada 2016 r.) należy stosować do rozpoczętego postępowania w kolejnej II instancji, przepisy tego nowego rozporządzenia. Stosownie do art. 177 § 4 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Powyższego przepisu § 4 zdanie trzecie, czyli przepisu dotyczącego biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie stosuje się, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika (§ 5 art. 177). Zawiadomienie, o którym mowa w powołanym przepisie art. 177 § 5 nie zostało sporządzone w niniejszej sprawie. W myśl § 2 powyższego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Stosownie do ust. 2 tego przepisu, ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem: 1) nakładu pracy radcy prawnego, w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartości przedmiotu sprawy; 3) wkładu radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) stopnia zawiłości sprawy, w szczególności trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). W myśl zaś § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Natomiast opłata o której mowa w pkt 1 dotycząca postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji, do której nawiązuje powołany wyżej przepis § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, wynosi w niniejszej sprawie zgodnie z pkt 1 lit "c" tego przepisu 240 zł. W rozpoznawanej sprawie, w której pełnomocnik z urzędu nie brał udział w postępowaniu sądowym w I instancji, należało zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, ustalić opłatę w wysokości 75% opłaty wymienionej w pkt 1 lit "c" tego przepisu, tj. 75% opłaty obowiązującej w postępowaniu przed sądem I instancji, co stanowi kwotę [..] zł ([..] zł x 75%). Mając powyższe na uwadze, należało w pkt I sentencji, przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości [..] zł (wynagrodzenie: [..] zł + podatek VAT: [..] zł =[..] zł). W niniejszej sprawie nie zaistniały również przesłanki, wymienione w § 4 ust. 2 rozporządzenia, które uzasadniałyby przyznanie wynagrodzenia według wyższej opłaty, gdyż została sporządzona opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym pełnomocnik z urzędu nie przyczynił się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto w złożonej opinii zgodził się z argumentacją sądu zawartą we wspomnianym wyroku, przedstawił stan faktyczny sprawy oraz wyjaśnił stronie skarżącej z jakich powodów zachodzi brak podstaw do wywiedzenia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik z urzędu w rozpoznawanym obecnie wniosku wniosła także w zwrot wydatków na korespondencję w łącznej wysokości [..] zł, przy czym przedłożyła wydatki na kwotę [..] zł ([...] + [..]) k-60 i k-62. W niniejszej sprawie przyjęto, iż wydatek w kwocie [..] zł poniesiony dnia 17 kwietnia 2018 r. k- 62 dotyczy przesłania na adres strony skarżącej przysyłki listowej poleconej priorytetowej zawierającej pismo pełnomocnika z dnia 13 kwietnia 2018 r. informujące stronę o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu i wskazujące dane kontaktowe pełnomocnika w celu ustalenia i zebrania niezbędnych informacji do dalszego prowadzenia sprawy, co wynika z treści rozpoznawanego wniosku o zasądzenie kosztów k-52 zawierającego informacje, że dnia 17 kwietnia 2018 r. przesłano stronie korespondencję w sprawie spotkania celem omówienia zagadnień dotyczących skargi oraz potwierdza to treść pisma pełnomocnika z dnia 13 kwietnia 2018 r. k- 61. W myśl zaś § 2 powyższego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: także niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Zwrot wydatków z tytułu korespondencji obejmuje zatem jedynie korespondencję przesyłaną do sądu lub do stron, jeżeli obowiązek taki wynika z przepisów ustawy (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 25 listopada 2008 r., II SA/Lu 339/08, LEX nr 10501). Zatem przyjąć należy, że wydatek z tytułu przesłania informacji o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu i danych kontaktowych pokrywa przyznane wynagrodzenie nawet jeżeli z treści wspomnianego wyżej pisma OIRP z dnia 12 kwietnia 2018 r. wynika, że pełnomocnik został zobowiązany zawiadomić stronę listem poleconym o jego wyznaczeniu. Przesłane stronie pismo ma charakter wyłącznie informacyjny. Odnośnie zaś drugiego wydatku w kwocie [...] zł z tytułu przesłania w dniu 9 maja 2018 r. przez pełnomocnika odpisu opinii stronie wskazać należy, iż zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 177 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pełnomocnik składa odpis opinii do Sądu i to Sąd doręcza odpis opinii stronie i z tego względu wydatek z tytułu przesłania przez pełnomocnika odpisu opinii stronie nie może zostać uznany za niezbędny i tym samym podlegający zwrotowi. Dodać należy, iż Sąd pismem z dnia 16 maja 2018 r. przesłał odpis opinii stronie z pouczeniem o terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Natomiast odnośnie pozostałych wydatków mających stanowić wraz z powyższymi dwoma wydatkami łącznie kwotę [...] zł wskazać należy, iż pełnomocnik ich nie udokumentowała ani też nie wyjaśniła jakiego rodzaju pisma (korespondencji) mają dotyczyć te wydatki, co nie pozwala na ocenę czy wydatek ten miał charakter niezbędny i tym samym podlegający zwrotowi. W świetle powyższego wniosek o zwrot wydatków z tytułu korespondencji nie zasługiwał na uwzględnienie. W tej sytuacji należało, w pkt II sentencji, odmówić zwrotu powyższych wydatków. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 4 ust. 1, 2 i 3 i § 2 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, orzeczono jak w sentencji.