IV SA/Wr 40/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla decyzję I i II instancji; II. zasądza na rzecz skarżącego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Orzeczeniem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. (TWKL) na podstawie (ogólnie powołanego) rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. nr 133, poz. 1422 ze zm.), dalej: rozporządzenie, rozpoznała u R. R. używanie substancji psychoaktywnych bez cech uzależnienia (§ 72 pkt 4) kwalifikując badanego do kategorii N – niezdolny do zawodowej służby wojskowej (zał. 2, grupa I). W odwołaniu od tej decyzji R. R. podał, że dwa dni przed stawieniem się na komisję, w trakcie leczenia zęba, zażył środek przeciwbólowy NUROFEN FORTE, nieświadom konsekwencji działania tego leku. Odwołujący podkreślił, że w oświadczeniu które podpisał w dniu 19 listopada 2009 r. lek ten nie był wyszczególniony. Dodatkowo dołączył pismo od lekarza stomatologa informujące o leczeniu jakiemu został poddany w dniu 17 listopada 2009 r. oraz o tym, że został mu podany lek znieczulający. Odwołujący dołączył także wyniki badań moczu z dnia 24 listopada 2009 r. (przeprowadzone na jego koszt w tym samym szpitalu, który przeprowadzał badanie dla potrzeb Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P.) nie stwierdzające obecności narkotyków w jego organizmie. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., (RWKL) po rozpatrzeniu tego odwołania, orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2009 r. (nr [...]), opartym na podstawie § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ odwoławczy stwierdził, że w toku przeprowadzonych dla celów orzeczniczych badań w 111 Szpitalu Wojskowym z Przychodnią SP ZOZ w P. w dniu 19 listopada 2009 r., wykryto w badaniach laboratoryjnych w testach na narkotyki wynik dodatni na morfinę i opiaty, przy podwyższonej wartości enzymów wątrobowych – co dało podstawę do rozpoznania odchyleń mieszczących się w zakresie pojęciowym § 72 p. 4 zał. nr 2 do rozporządzenia, co w grupie I osób badanych (kandydaci do zawodowej służby wojskowej) kwalifikuje do kategorii "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. R. wniósł o uchylenie powyższych orzeczeń w części dotyczącej określenia stopnia zdolności do służby wojskowej i uznania go jako zdolnego do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu podkreślił, że nigdy nie zażywał narkotyków i dlatego nieczekając na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej poddał się badaniom na obecność narkotyków (w tym samym laboratorium w 111 Szpitalu Wojskowym, w którym badano go badaniom dla potrzeb TWKL w P.), powiadamiając organ o tym, a wyniki badań dołączając do odwołania. Skarżący zarzucił organowi, że nie odniósł się do argumentów zawartych w odwołaniu, iże przyczyną wyniku "dodatniego" badania na obecność narkotyków było zażycie leku NUROFEN FORTE w trakcie leczenia zęba oraz nie uwzględnił przeprowadzonego przez niego badania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego, pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999r. l SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w kpa ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Z przepisu § 26 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku Nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji nie sprostały tym wymaganiom. Wystarczy choćby zapoznać się z lakonicznymi uzasadnieniami obu orzeczeń. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). Komisje lekarskie obu instancji nie przeprowadziły we właściwy sposób postępowania administracyjnego. Przede wszystkim zwraca uwagę brak należytego uzasadnienia orzeczenia w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej, wydanego przez TWKL. Zgodnie z art. 11 kpa organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w ten sposób w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez stronę decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Wprawdzie charakter orzeczenia wydanego w tej sprawie wyklucza możliwość stosowania takich środków, tym niemniej nie zwalnia to od zaopatrzenia decyzji w należyte motywy, a samo orzeczenie sprawia wrażenie jakby postępowanie wyjaśniające miało się sprowadzić jedynie do sprawozdania z badań kandydata do zawodowej służby wojskowej. Skarżącemu nie dano także szans na wyjaśnienie sprawy ani na obronę. Skarżący przed organem odwoławczym wyjaśniał, że nigdy nie zażywał żadnych substancji psychoaktywnych, a ujawnienie morfiny i opiat w jego organizmie mogło być wynikiem leczenia dentystycznego oraz podaniem mu w jego trakcie leku znieczulającego FUROFEN FORTE. Do tych argumentów, jak wynika z akt administracyjnych, organ w żaden sposób się nie odniósł. Należy dodać, że do odwołania zostało dołączone oświadczenie lekarza dentysty o przebiegu leczenia oraz testy na obecność narkotyków (z wynikiem ujemnym) przeprowadzone w dniu 24 listopada 2009 r. RWKL w swoim orzeczeniu podało jedynie, że nie organ nie stwierdził konieczności przeprowadzenia dodatkowych kontrolnych badań diagnostycznych laboratoryjnych, ponieważ dodatni test na narkotyki przy podwyższonej wartości wskaźników wydolności wątroby jest wiarygodny i dyskwalifikuje jako kandydata do zawodowej służby woskowej. Komisje stwierdziły przy tym prawidłowo, iż używanie substancji psychoaktywnych innych niż alkohol bez cech uzależnienia odpowiadają § 72 pkt 4 cytowanego w sprawie rozporządzenia MON, ale nie odniosły się do przyjętej przez skarżącego linii obrony, a więc nieświadomego zażycia środków psychoaktywnych. Uwzględniając reguły jakie powinny być brane pod uwagę przez organy administracyjne prowadzące postępowanie administracyjne a do takich należy zaliczyć przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa nakazujące czynić ustalenia niezbędne do skonkretyzowania normy materialnoprawnej – przepisy te bez wątpienia zostały tu naruszone – trzeba stwierdzić wynikający z tych objaśnień nakaz ostrożności komisji w kwalifikowaniu poszczególnych przypadków zwłaszcza do grupy "N" – niezdolnych do zawodowej służby wojskowej. Wspomniane reguły i objaśnienia tworzą normę, wg jakiej powinien postępować organ orzekający w takiej sprawie. Ta norma w oczywisty sposób została w sprawie naruszona, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd odstąpił od orzekania w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia gdyż jego negatywny charakter nie wymaga takiego rozstrzygnięcia. Jednocześnie na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd wskazuje, iż powyższe uwagi Komisja (Komisje) powinna(y) uwzględnić w dalszym postępowaniu pozasądowym. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.