IV SA/Wr 402/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 października 2007 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla decyzję I i II instancji. Decyzją z dnia [...]. Nr [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Wrocławia Specjalisty Pracy Socjalnej w Dziale Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. na podstawie art. 16 art. 19 ust.4, art. 20, art. 24 art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jednolity Dz. u. z 2006 Nr 139, poz. 992), § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) oraz art. 1 pkt 1 w zw. z art. 104 ustawy) z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2000 Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) przyznano J. J. osobie niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 1.05.2007r. do 28.07.2037r. W uzasadnieniu decyzji powołano art.16 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdzono, ze wnioskodawczyni spełnia warunki wymienione w tym przepisie uprawniające do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z powołanym wyżej przepisem zasiłek ten przysługuje osobie niepełnosprawnej, w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Wskazano, że zasiłek został przyznany do 2037 r. bo w tym roku wnioskodawczyni osiągnie 75 lat i otrzyma uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego. Podniesiono tez, ze nie ma podstaw do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od września 2006r. ponieważ termin przyznawania świadczeń reguluje art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych a ten w ust. 2 stanowi, iż świadczenie może być przyznane począwszy od miesiąca, w którym upłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Ponadto wyjaśniono, że nie przyznano zasiłku pielęgnacyjnego od 26 września 2006r. z uwagi na treść art. 24 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisu powyższego wynika, że w przypadku utraty ważności orzeczenia i niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia prawo do świadczeń rodzinnych zależnych od niepełnosprawności ustala się, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia. Wniosek taki wnioskodawczyni złożyła 22.05.2007r.- tym samym zasiłek pielęgnacyjny został przyznany od maja 2007r. Odwołanie od powyższej decyzji z wnioskiem o wyrównanie zaległego zasiłku pielęgnacyjnego od września 2006r. do kwietnia 2007r. złożyła wnioskodawczyni. Przedstawiła kolejność postępowania przez Zespołem Orzekania d/s Niepełnosprawności aż do uzyskania wyroku Sądu stwierdzającego niepełnosprawność. Podniosła, że nie wiedziała iż należało poinformować MOPS, że złożyła dokumenty o dalszy zasiłek pielęgnacyjny i że toczy się sprawa w sądzie - nikt jej o tym nie informował - ani Sąd ani ZON. W tych okolicznościach czuje się pokrzywdzona. Decyzją z dnia [...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 16 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 24 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy, odwołującej przysługuje zasiłek pielęgnacyjny a wobec tego organ pierwszej instancji zobowiązany był przyznać wnioskowane świadczenie . Sąd Rejonowy dla [...] w wyroku z dnia [...]. zmienił bowiem orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...]. w ten sposób, że zaliczył wnioskodawczynię do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym od maja 2006 na trwałe. Natomiast zawarta w odwołaniu prośba o wyrównanie zasiłku od września 2006 do kwietnia 2007 nie może zostać uwzględnione, niezależnie od braku wiedzy powołującej się co do konieczności złożenia wniosku. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Odwołująca się złożyła wniosek 22 maja 2007r. Według organu w tym stanie rzeczy zgodnie z powołanym art. 24 ust. 2 ustawy zasiłek nie może być przyznany wcześniej niż od miesiąca, w którym upłynął wniosek, czyli od maja 2007r. Z akt sprawy wynika, że odwołująca już wcześniej pobierała zasiłek pielęgnacyjny. W takim przypadku po myśli art. 24 ust. 3 a ustawy prawo do świadczenia nie może być udzielone wcześniej niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Skargę na powyższą decyzję z wnioskiem o wyrównanie zaległego zasiłku pielęgnacyjnego wraz z odsetkami za okres od września 2006 do chwili obecnej złożyła wnioskodawczyni. Przedstawiła działania, które doprowadziły do wydania przez Sąd wyroku zaliczającego ją do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym. Podniosła, że od 5.06.2003 r. do 31 sierpnia 2006r. otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny na podstawie poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W trakcie pobierania tego oświadczenia składała dokumenty dotyczące przyznania zasiłku rodzinnego i pracownicy MOPS nie poinformowali jej, że przed uzyskaniem kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności powinna złożyć nowy wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie informował jej również o takiej konieczności w późniejszym okresie. Zarzuciła również, że mimo przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od maja 2007- zasiłek ten nie jest wypłacany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przywołując dotychczasową argumentację. W piśmie z dnia 30.08.2007r. wnioskodawczyni poinformowała , że MOPS wypłacał jej zasiłek pielęgnacyjny za okres V-VII 2007 – w związku z tym podtrzymuje żądanie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego od września 2006r. wraz z odsetkami oraz odsetek od wypłaconego zasiłku za okres V- VIII 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca ulega uchyleniu, ale nie z przyczyn wskazanych w skardze. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., utrzymująca w mocy decyzję MOPS we W. mocą której przyznano skarżącej zasiłek pielęgnacyjny ma okres od maja 2007 do lipca 2037r; nie ustalono zaś prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od września 2006do kwietnia 2007. Decyzja organu I i II instancji w dacie ich wydania była prawidłowa i opierała się na prawidłowo powołanym i zinterpretowanym art. 24 ust. 2 i ust. 3 a ustawy z dnia 28 lutego 2003 o świadczeniach rodzinnych zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992) i niespornym stanie faktycznym, że wniosek o przyznanie ponownie zasiłku pielęgnacyjnego wnioskodawczyni złożyła ponownie 22 maja 2007r. W świetle powołanego i wielokrotnie cytowanego przepisu – co podkreślają organy zasiłek pielęgnacyjny mógł być przyznany od daty złożenia wniosku o ustalenie prawa to tego zasiłku. Był to termin początkowy. Jednakże w dacie wydania orzeczenia przez Sąd zaistniał inny stan prawny uzasadniający uchylenie opisanych wyżej decyzji. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23. 10.2007r. w sprawie P 28 /07 orzekł, że 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych w zakresie jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym upłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji. Orzeczenie to obowiązuje od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Powołany wyżej ust . 2 art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych brzmiał : Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym upłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Niewątpliwie jest to przepis ogólny w stosunku do ust. 3, 3 a, art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprowadzał on zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się najwcześniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tego prawa. Ust. 3 i ust. 3 a dotyczy świadczeń rodzinnych uzależnionych od orzeczenia o niepełnosprawności – z tym za przepis art. 24 ust. 3 określa czas na jaki może być przyznane takie świadczenie, zaś art. 24 ust. 3a termin, od którego może być przyznane świadczenie w przypadku utraty ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności i uzyskaniu nowego. Powołany art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznany we wskazanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego za przepis niezgodny z Konstytucją był podstawą do wydania zebranego orzeczenia. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Art. 145 a ustawy z dnia 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. z 2000 lub 98 Dz. 1011 ze zm.) dalej zwany k.p.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego Konstytucją umową międzynarodową lub ustawą na podstawie, którego została wydana decyzja. Zatem z powołanych przepisów wynika iż stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego – a jeżeli tak to myśli art. 145§ 1 lit b jest to podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponadto w ocenie Sądu przy wydawaniu decyzji przez organ I instancji doszło do uchybienia przepisom postępowania, które w konsekwencji zadecydować musiały o uchyleniu w całości decyzji. Zaznaczyć bowiem należy, iż skarżąca złożyła 22.05.2007r. wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego bez wskazania okresu na jaki powinna go otrzymać. Następnym zaś pismem również z dnia 22.05.2007r. wniosła jak to określiła "o wyrównanie" zasiłku od września 2006r. z uwagi na toczące się od tego czasu postępowanie dotyczące uznania jej za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. To ostatnie pismo, to również wniosek o przyznanie zasiłku od września 2006r. do kwietnia 2007r. W sentencji decyzji MOPS we W. z dnia [...]. brak jest odniesienia do tego żądania. Dopiero z uzasadnienia decyzji MOPS z [...]., wynika że przedmiotem rozważań organu był również drugi wniosek skarżącej z dnia 22.05.2007r. o czym świadczy jednoznaczne stwierdzenie organu iż taki zasiłek od września 2006r nie przysługuje i wskazanie podstawy prawnej - art. 24 ust. 2i ust. 3a ustawy oświadczeniach rodzinnych. Art. 107 ust. 1 k.p.a. określając obowiązkowe składniki struktury decyzji administracyjnej wymienia między innymi rozstrzygnięcie czyli odniesienie się do konkretnego żądania, które w tym przypadku zostało jasno sprecyzowane. Ten element winien- co wynika z treści powołanego przepisu znaleźć się przed uzasadnieniem decyzji. Ponieważ- co również wynika z art. 107 § 1 k.p.a. uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, w którym znalazło się faktyczne rozstrzygnięcie i wyjaśnienie podstawy prawnej w przedmiocie żądania przyznania prawa do zasiłku od września 2006r. – jest częścią składową decyzji to we wskazanych okolicznościach brak rozstrzygnięcia we właściwej części decyzji, przed uzasadnieniem Sąd uznał za nieistotny brak decyzji. Z uwagi jednak na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, określającego termin początkowy, od którego został przyznany zasiłek i wobec zmiany stanu prawnego na skutek Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007r., syg. Akt P 28/07, który właśnie ma istotne znaczenie dla daty początkowej przyznania świadczenia Sąd w całości uchylił decyzję organu I i II instancji – choć okres przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od maja 2007 nie był przedmiotem skargi. W związku z rozszerzeniem zarzutów skargi pismem z dnia 30.08.2007 i żądaniem zasądzenia odsetek od wypłaconego w toku postępowania administracyjnego zasiłku pielęgnacyjnego za okres wskazany w decyzji, jak również za okres od września 2006 do maja 2007- Sąd wyjaśnia, iż po myśli art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 151, poz. 1269 ze zm.).Sąd nie posiada kompetencji do zasądzenia świadczeń, a jego rola sprowadza się do kontroli zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Reasumując zaskarżoną decyzję po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 stycznia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 151, poz. 1270 ze zm.) nakazało uchylić. J.T. 26.11.07r.