IV SA/Wr 404/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 26 maja 2025 r. nr SKO.ŚR/41/43/25 w przedmiocie zmiany decyzji i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Lubań z dnia 17 marca 2025 r. nr GOPS.5202.11.2025.AS. Przedmiotem skargi M. S. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 26 maja 2025 r. nr SKO.ŚR/41/25 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Lubań (dalej: Wójt, organ pierwszej instancji) z dnia 17 marca 2025 r. nr GOPS.5202.11.2025.AS w sprawie zmiany własnej decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że od 1 marca 2022 r. skarżąca wraz z A. S. prowadzi Rodzinny Dom Dziecka w P. (dalej: Rodzinny Dom Dziecka). W dniu 4 stycznia 2024 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem B. J. (ur. [...] r.) i decyzją z dnia 2 lutego 2024 r. (nr 1021/171/23/24) Wójt świadczenie to przyznał w wysokości 2 988 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2026 r. w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. W dniu 25 listopada 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na drugie dziecko, tj. T. S. (ur. [...] r.), które na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Lubaniu (z 11 czerwca 2024 r.) zostało umieszczone rodzinnej pieczy zastępczej - Rodzinnym Domu Dziecka prowadzonym przez skarżąca. Do wniosku dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności T. S. z dnia 28 lutego 2024 r. na okres do 28 lutego 2026 r. ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Decyzją z dnia 10 grudnia 2024 r. (nr 1021/71/24/25) organ pierwszej instancji zmienił decyzję z dnia 2 lutego 2024 r. i na podstawie ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. 323; dalej: "u.ś.r.") i przyznał skarżącej: - świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad dzieckiem B. J. na okres od 1 listopada 2024 r. do 30 listopada 2024 r. w wysokości 2 988 zł; – podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na drugą osobę, nad którą sprawowana jest opieka na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 3e u.ś.r. w związku z opieką nad dziećmi B. J. i T. S. na okres od 1 grudnia do 31 grudnia 2031 w wysokości 5 976 zł r.; – podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na drugą osobę, nad którą sprawowana jest opieka na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 3e u.ś.r. w związku z opieką nad dziećmi B. J. i T. S. na okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. w wysokości 6 574 miesięcznie; – świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r. w związku z opieką nad dzieckiem T. S. na okres od 1 lutego 2026 r. do 28 lutego 2026 r. w wysokości 3 287 zł. W dniu 7 marca 2025 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na kolejne dziecko – W. S. (ur. [...] r.), która zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Lubinie z dnia 11 października 2024 r. została umieszczona w dniu 11 października 2024 r. w Rodzinnym Domu Dziecka prowadzonym przez skarżącą. Do wniosku dołączyła m.in. orzeczenie z dnia 19 lutego 2025 r. o niepełnosprawności ww. dziecka ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - ważne do dnia 31 maja 2028 r. Decyzją z 17 marca 2025 r. wydaną na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1, art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 4, art. 32 ust. 1d i ust. 2 u.ś.r. Wójt zmienił decyzję z dnia 2 lutego 2024 r. zmienioną decyzją z dnia 10 grudnia 2024 r. i przyznał: - podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 17 ust.3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad B. J., T. S. i W. S. od 1 do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 5 976 zł miesięcznie; - podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 17 ust.3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad B. J., T. S. i W. S. od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. w wysokości 6 574 zł miesięcznie; - podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 17 ust.3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad T. S. i W. S. od 1 do 28 lutego 2026 r. w wysokości 6 574 zł miesięcznie; - świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3e (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad dzieckiem W. S. od 1 marca 2026 r. do 31 maja 2028 r. w wysokości 3 287 zł miesięcznie. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji przywołał przepisy art. 17 ust. 1 i ust.3e oraz art. 24 ust. 4 u.ś.r. Wskazał, że skarżąca posiada uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości i na okres podany w sentencji decyzji, a przyznanie podwyższonego świadczenia pielęgnacyjnego na drugą i każdą kolejną osobę nastąpiło z uwzględnieniem okresu, na jaki zostały wydane orzeczenia o niepełnosprawności wszystkich dzieci: tj. B. J., T. S. i W. S. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca powołując się treść art. 17 ust. 1 i ust. 3e u.ś.r. wniosła o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla trójki a nie dwójki dzieci. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta. W uzasadnieniu wskazało, że w art. 17 ust. 3e u.ś.r. ustawodawca nie przewidział przyznania odrębnego świadczenia pielęgnacyjnego na kolejną osobę, lecz jedynie podwyższenie wysokości przyznanego świadczenia osobie sprawującej opiekę nad więcej niż jedną osobą do ukończenia 18 roku życia (dzieckiem). Stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne podwyższone o 100% na każde kolejne dziecko, a nie – jak wskazała skarżąca - po 100% na każde kolejne dziecko. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję SKO skarżąca – reprezentowana przez adwokata – wniosła o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 3e u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% należy się tylko na "drugie dziecko", podczas gdy przepis używa sformułowania "na drugie i kolejne dziecko", co spowodowało, ze organ odmówił podwyższenia świadczenia pielęgnacyjnego o 100% w odniesieniu do dziecka W. S., dla której skarżąca pełni funkcję rodziny zastępczej. Zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1) art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji z dnia 17 marca 2025 r. przyznającej skarżącej podwyższone świadczenie pielęgnacyjne; 2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji; 3) art. 138 § 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 17 marca 2025 r. w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o przyznaniu skarżącej podwyższonego o 100% świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko W. S. w związku z wnioskiem skarżącej o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 7 marca 2025r. W uzasadnieniu skargi uszczegółowiła argumentację przedstawiając wykładnię art. 17 ust. 3e u.ś.r. oraz powołując się na oficjalne stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w tym względzie. Ponadto umotywowała wskazaną w skardze wartość przedmiotu zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi oraz o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., a także stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach – art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. W przeciwnym przypadku – oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Kontrola sądowa dotyczy decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad trojgiem dzieci. W sprawie jest bezsporne, że skarżąca wraz z A. S. prowadzi Rodzinny Dom Dziecka, a dzieci B. J. (ur. [...] r.), T. S. (ur. [...] r.) i W. S. (ur. [...] r.) posiadają orzeczenia o niepełnosprawności. Nie jest kwestionowane, że skarżąca spełnia warunki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ust. 4) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zagadnieniem spornym jest wykładnia i w konsekwencji zastosowanie przepisu art. 17 ust. 3e u.ś.r. Przepis ten stanowi, że osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r., rodzinie zastępczej i osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka sprawującym opiekę nad więcej niż jedną osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w ust. 3, podwyższa się o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka. Z decyzji organu pierwszej instancji wynika, że świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane skarżącej w następujący sposób: - podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 17 ust.3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad B. J., T. S. i W. S. od 1 do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 5 976 zł miesięcznie; - podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 17 ust.3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad B. J., T. S. i W. S. od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. w wysokości 6 574 zł miesięcznie; - podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 17 ust.3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad T. S. i W. S. od 1 do 28 lutego 2026 r. w wysokości 6 574 zł miesięcznie; - świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3e (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad dzieckiem W. S. od 1 marca 2026 r. do 31 maja 2028 r. w wysokości 3 287 zł miesięcznie. W odniesieniu więc do okresów, w którym świadczenie pielęgnacyjne przyznane zostało z tytułu opieki nad trojgiem dzieci organy uznały, że służy ono w wysokości wynikającej z art. 17 ust. 3 u.ś.r. (do 31 grudnia 2024 r. – 2 988 zł, a od 1 stycznia 2025 r. - 3 287 zł) podwyższonej o 100% . Skarżąca kwestionuje wysokość przyznanego jej świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na pominięcie jednego dziecka w ustaleniu tej wysokości. Zdaniem skarżącej przepis art. 17 ust. 3e u.ś.r. wskazuje, że wysokość świadczenia pielęgnacyjnego winna być podwyższona o 100% na każde kolejne dziecko, w tym również na trzecie – W. S., podczas gdy organy ustaliły wysokość świadczenia tylko na dwoje dzieci. Wedle organów obu instancji świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 3e u.ś.r. jest podwyższane o 100% wysokości przyznanego świadczenia osobie sprawującej opiekę nad więcej niż jedną osobą do ukończenia 18 roku życia (dzieckiem) i nie jest przyznawane odrębnie dla każdego dziecka. Pomijając błędne wskazanie w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji przepisu art. 17 ust. 1 pkt 1) u.ś.r. jako podstawy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - w sytuacji, gdy skarżącej dotyczy pkt 4) tego przepisu – to organy prawidłowo przyjęły, że w przypadku sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem świadczenie pielęgnacyjne jest jedno, jedynie jego wysokość jest podwyższona o 100% na drugie i każde kolejne dziecko. Nieprawidłowo natomiast przyjęły, że podwyższenie o 100% odnosi się łącznie do drugiego i każdego kolejnego dziecka. Na taki sposób rozumienia i zastosowania tego przepisu wskazuje przywołane wyżej rozstrzygnięcie Wójta. Organy uznały, że art. 17 ust. 3e u.ś.r. nie pozwala na podwyższenie wysokości świadczenia adekwatnie do liczby niepełnosprawnych dzieci pozostających pod opieką osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego. Z brzmienia przepisu art. 17 ust. 3e u.ś.r. wynika jednak, że opieka nad dwojgiem i więcej niepełnosprawnych dzieci daje prawo do zwielokrotnienia kwoty świadczenia odpowiednio do liczby tych dzieci. Oznacza to, że osobie uprawnionej przysługuje kwota świadczenia pielęgnacyjnego na każde dziecko, nad którym sprawuje opiekę w warunkach wskazanych w art. 17 ust. 3e u.ś.r. Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną, że kwota przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego winna być wynikiem iloczynu liczby niepełnosprawnych dzieci i wysokości świadczenia pielęgnacyjnego (por. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 321/25,dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie rozumienie art. 17 ust. 3e u.ś.r. i jednocześnie zamiar ustawodawcy wynika z prac sejmowych (wobec publicznie dostępnego przebiegu postępowania legislacyjnego), a potwierdza je stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, co słusznie podkreśliła skarżąca w skardze. W tym stanie rzeczy, organy obu instancji naruszyły przepis prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 3e u.ś.r., co miało wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. W ponownym postępowaniu organ uwzględni przedstawioną wykładnię art. 17 ust. 3e u.ś.r.