IV SA/Wr 407/19

WyrokWSA we Wrocławiu2019-12-06

Skład orzekający: Ireneusz Dukiel, Lidia Serwiniowska, Wanda Wiatkowska-Ilków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego z powodu braku współpracy strony z organami pomocy społecznej w zakresie ustalenia jej faktycznej sytuacji materialno-bytowej i zdrowotnej jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku celowego. Odmowa ta była uzasadniona brakiem współdziałania strony z pracownikiem socjalnym w zakresie ustalenia jej faktycznej sytuacji materialno-bytowej i zdrowotnej, co jest wymogiem wynikającym z ustawy o pomocy społecznej. Przyznanie świadczenia w takich okolicznościach byłoby sprzeczne z zasadą subsydiarności pomocy społecznej.
Stan faktyczny
Skarżący J. W. wnioskował o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości, higieny osobistej i lekarstw. Organy odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na brak możliwości ustalenia faktycznej sytuacji materialno-bytowej skarżącego z powodu jego niechęci do podania miejsca pobytu poza noclegownią oraz odmowy rozmowy o stanie zdrowia. Skarżący jest właścicielem nieruchomości, ale nie czerpie z niej dochodów. Organy uznały, że skarżący nie współpracuje z pracownikiem socjalnym, co stanowi podstawę do odmowy przyznania pomocy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant: Starszy asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi J. W. (dalej jako strona lub skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej jako Kolegium, organ odwoławczy lub w skrócie SKO) z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], utrzymująca w mocy, wydaną z upoważnienia Prezydenta W., decyzję Zastępcy Kierownika Zespołu ds. [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (dalej jako MOPS lub organ I instancji) z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], odmawiającą przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, środków czystości, higieny osobistej, lekarstw i bielizny. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 8 listopada 2018 r. strona zwróciła się do organu I instancji o udzielenie pomocy finansowej, z przeznaczeniem na: żywność, środki czystości i higieny osobistej, lekarstwa i bieliznę. W uzasadnieniu podała, że nie posiada żadnego źródła dochodu, a ponadto oświadczyła, iż regularnie korzysta z noclegowni, lecz nie przebywa i nie nocuje w niej we wszystkich dniach tygodnia, nie pracuje zawodowo ani dorywczo, od nikogo nie otrzymuje pomocy finansowej, w październiku 2018 r. nie uzyskała żadnego dochodu, posiada przyznany lekki stopień niepełnosprawności i oczekuje na ostateczne orzeczenie sądu o przyznaniu stopnia niepełnosprawności, jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie przedstawia recepty na leki ze względu na tajemnicę lekarską. W dołączonym do wniosku oświadczeniu o stanie majątkowym strona podała, że jest właścicielem starej adaptacji pomieszczeń rolniczych na mieszkalne o pow. ok. 60 m2. MOPS odmawiając decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. przyznania zasiłku celowego wskazał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i posiadanej dokumentacji ustalono, że strona jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim (orzeczenie okresowe do dnia 31 lipca 2019 r.). Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo ani dorywczo, jest zarejestrowany w PUP od dnia 26 października 2018 r. bez prawa do zasiłku. Jako miejsce pobytu strona wskazuje Noclegownię dla Bezdomnych Mężczyzn (...). Dalej podano, że z informacji uzyskanej z Noclegowni z dnia 27 listopada 2018 r. wynika, że w listopadzie 2018 r. strona przebywała w noclegowni 12 dni, zaś w oświadczeniu strona sama podała, że "nadal przebywam w noclegowni regularnie korzystając z możliwości nocowania lecz nie przebywam i nie nocuje w niej wszystkich dni w tygodniu." MOPS podniósł, iż zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu. W ocenie organu I instancji strona nie wskazuje faktycznego miejsca pobytu, wobec czego MOPS nie ma możliwości ustalenia jej faktycznej sytuacji materialno-bytowej. Organ I instancji zwrócił ponadto uwagę, iż strona jest właścicielem nieruchomości, położonej we W., której wartość szacunkowa, na podstawie akt innych postępowań administracyjnych, wynosi 45.000 euro. Wartość ta nie jest kwestionowana przez Stronę i w żaden sposób nie wykazuje, że posiadana nieruchomość jest bezwartościowa, w kontekście możliwości przezwyciężenia sytuacji życiowej, w której się znalazł. Zdaniem organu I instancji, strona jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe. Zaakcentowano przy tym, że osoba korzystająca z pomocy społecznej, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej jako ustawa o pomocy społecznej lub w skrócie u.p.s.) jest zobowiązana do współdziałania z organem w zakresie rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej. Podkreślono, iż jest to fundamentalna przesłanka warunkująca możliwość korzystania z pomocy społecznej, zaś brak tego współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić jedną z podstaw do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 u.p.s.). MOPS w tym kontekście zauważył, iż na dzień wydania przedmiotowej decyzji nie może jednoznacznie stwierdzić, czy strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, czy pracuje zawodowo, czy i w jakiej wysokości uzyskuje dochody oraz gdzie faktycznie przebywa, chociaż informacje te są niezbędne do ustalenia właściwości miejscowej organu oraz ustalenia uprawnień ustawowych strony do udzielenia świadczeń z pomocy społecznej. W tym celu niezbędne jest ustalenie faktycznej sytuacji materialno-bytowej strony w miejscu pobytu. Z uwagi na fakt, że strona nie akceptuje ustaleń organu I instancji w zakresie wynikającym z art. 4 i art. 109 u.p.s. ustalenie powyższych faktów staje się niemożliwe. W przekonaniu MOPS nieinformowanie organu o istotnych okolicznościach bądź odmowa udzielenia niezbędnych informacji, mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, traktowane jest jak brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Podkreślono ponadto, że strona była już beneficjentem pomocy społecznej i posiada wiedzę na temat praw i obowiązków osób ubiegających się o pomoc finansową, wynikających z ustawy o pomocy społecznej. W ocenie organu I instancji w tej sytuacji wyczerpane zostały wszelkie przesłanki do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy. Po rozpatrzeniu odwołania strony Kolegium, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., utrzymało w mocy powyższą decyzję MOPS z dnia [...] grudnia 2018 r. Argumentując swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego może być przyznane - stosownie do przepisu art. 39 ust. 1 u.p.s. - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Zasiłek ten jest przyznawany w ramach uznania administracyjnego, dlatego organ pomocy społecznej ma prawo do podejmowania decyzji przyznaniu w tej formie świadczenia z pomocy społecznej, jak również do dostosowania rozmiaru udzielanego wsparcia do potrzeb wnioskodawcy i do własnych możliwości finansowych. Kolegium na podstawie zebranego materiału dowodowego podało, że strona nocuje w noclegowni nieregularnie (w listopadzie 2018 r. przebywał tam tylko 12 dni), zaś w pozostałe dni odmawia podania aktualnego miejsca pobytu poza noclegownią, powołując się na RODO i dobro znajomych. Odmawia również rozmowy na temat swojego stanu zdrowia, nie przedstawia dokumentacji medycznej i recept na zaordynowane leki, ze względu na tajemnicę lekarską. Podniesiono także, iż strona nabyła nieruchomość we W., z której nie czerpie żadnych korzyści finansowych, a zatem ma własne zasoby, które powinna wykorzystywać w pierwszej kolejności na zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych. Podkreślono w tym kontekście, że zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym unormowania ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wskazują, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane, zgodnie z art. 4 u.p.s., do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, przez co należy rozumieć gotowość do pojęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Wszelkie zatem przejawy wskazujące na brak chęci współpracy z organem pomocy społecznej stanowią jednoznaczną przesłankę do odmowy przyznania wsparcia z pomocy społecznej. W przekonaniu SKO strona posiada własne zasoby, w postaci nieruchomości, jaką nabyła we W., a zatem powinna dążyć do uregulowania swoich spraw majątkowych, w celu zabezpieczenia swojego bytu w Polsce. W tej sytuacji świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznawane są dopiero po wykorzystaniu własnych zasobów, uprawnień i możliwości wnioskodawcy - jako ostatnie ogniwo systemu zabezpieczenia społecznego. Dalej Kolegium argumentowało, że w kwestii stanu zdrowia strony organ pomocy społecznej może opierać się wyłącznie na informacjach udostępnionych przez stronę, w tym odpowiednich zaświadczeniach lekarskich lub orzeczeniach dowodzących konieczności leczenia bądź zakupu leków i innych produktów leczniczych. W tym przypadku obowiązek współdziałania z organem pomocowym obejmuje więc również powinność przedstawienia organowi niezbędnych informacji i zaświadczeń. Wskazano ponadto, że strona korzysta z placówki pomocowej, tj. z noclegowni dla mężczyzn, gdzie ma zapewniony nocleg, dostęp do łaźni i pralni oraz pomocy medycznej w razie zaistniałej potrzeby, a zatem korzysta z pomocy i wsparcia Państwa. W świetle obowiązujących przepisów u.p.s. nie można zatem akceptować postawy strony ukierunkowanej wyłącznie na pobieranie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przy jednoczesnym braku chęci współpracy z pracownikami socjalnymi. Brak również aktywności i zaangażowania strony w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, o czym świadczy jej bierna i roszczeniowa postawa oraz brak współdziałania przy rozwiązywaniu jej bieżących problemów bytowych. W skardze do tut. Sądu strona zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania przez "niewłaściwe, dyskryminujące, stronnicze, wybiórcze, niekompletne zastosowanie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz brak zastosowania zwierzchnich artykułów Konstytucji RP wobec potrzebującego pomocy, chorego, starego obywatela RP". W szczególności zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: 1) naruszenie zasady obiektywizmu oraz przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów - art. 7 w zw. z art. 80, w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., 2) naruszenie zasady dążenia do ochrony i pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji rozpatrujących ich sprawę - art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., Zarzuty obejmowały również naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez: 1) niewłaściwą wykładnię przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 u.p.s. art. 4 w zw. z art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 39 oraz art. 7 ust. 1 - 7 i ust. 14 u.p.s., a także art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 54 ust. 1, ust. 3, ust. 4 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz brak odniesień i uzasadnienia formalnego do art. 68 pkt 1-3, art. 69 i innych Konstytucji RP w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., 2) brak obiektywnego, niedyskryminującego, nieuznaniowego, niesubiektywnego, niekrzywdzącego, niezmanipulowanego, niecząstkowego bez niewłaściwej przemocy urzędowo - prawnej uzasadnienia formalnego i odniesienia się organu do podstawowych, głównych argumentów, dowodów warunkujących przyznanie pomocy społecznej przedstawionych przez odwołującego art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust.1-7, ust.14, art. 3 ust. 1-4, art. 4, art. 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 i art. 39 u.p.s., 3) naruszenie zasady obiektywizmu i sprawiedliwości społecznej odnośnie art. 104 k.p.a. oraz art. 5 k.c., poprzez "dyskryminujące wobec innych świadczeniobiorców MOPSu stronnicze i krzywdzące skarżącego uznaniowe decyzje pracowników MOPSu, którzy w ciągu ostatnich 2 lat nie przyznali mu chronicznie choremu ani razu potwierdzenia prawa do opieki zdrowotnej i jedynie 550 zł pomocy finansowej na jego potrzeby przy błędnej, negatywnej interpretacji jego b. trudnej sytuacji życiowej w tym zdrowotnej, wiekowej, mieszkaniowej, rodzinnej, finansowej i materialnej i złym, negatywnym, dyskryminującym nastawieniu do potrzebującego pomocy Odwołującego, Skarżącego, Obywatela Rzeczypospolitej Polskiej w wieku [...] lat (wiek starczy wg WHO)". Skarżący na tej podstawie wniósł o uchylenie przedmiotowych decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie zadośćuczynienia w wysokości 3.000 zł lub wyższego, oraz potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej i nałożenie na SKO znacznej nawiązki za prawdopodobne lekceważenie, dyskryminowanie skarżącego i nieterminowe przesyłanie krzywdzących decyzji (decyzja SKO z dnia [...] lutego 2019 r. została odebrana przez skarżącego w dniu 5 sierpnia 2019 r., tj. po pół roku). Skarżący w uzasadnieniu swojej skargi podał, że "toczy się nadal postępowanie co do wyższego stopnia niepełnosprawności, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo ani dorywczo, jest zarejestrowany w PUP bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnego dochodu i znajduje pewne schronienie w Noclegowni we W. gdzie przebywa większość dni. Skarżący nie ma obecnie godnego dla człowieka miejsca zamieszkania, a pewnym miejscem pobytu jest dla Niego od 10.08.2017r. noclegownia (...). Wcześniej Skarżący mieszkał w lokalu rodzinnym, który musiał opuścić na czas trwania postępowania w sprawie konfliktu rodzinnego. Skarżący będąc Człowiekiem chronicznie chorym w wieku starczym nie otrzymał od władz samorządowych, państwowych żadnej pomocy i wsparcia w uzyskaniu godnego człowieka miejsca do zamieszkania, mieszkania socjalnego. Zauważa się podawanie przez Organ zaniżonej ilości dni pobytu Skarżącego w Noclegowni, gdyż w grudniu jak i innych miesiącach 2018 r. nie zawsze wszystkie dni pobytu są dobrze zaznaczone (brak zakreślenia), oraz, że nocował już od 07.01.2019 r. Skarżący przedstawił Organowi wyczerpującą, obszerną, normalną dokumentację opisującą należycie sytuację materialno-bytową i zdrowotną zgodnie z art. 4 i art. 109 u.p.s., czego Organ nie zauważa i nie rozważa kompleksowo z pozytywnym, dobrym, należnym podejściem do Człowieka, bez niedozwolonego naruszania dóbr osobistych Skarżącego, do czego dochodzi w dyskryminacyjnym, hegemonistycznym postępowaniu Organu. Niewłaściwym, nieobiektywnym jest stwierdzenie, że "Organ nie ma możliwości ustalenia faktycznej sytuacji materialno-bytowej strony". Bulwersuje i oburza fakt, że Organ nie bierze pod uwagę podstawowych, głównych spraw i argumentów Skarżącego poświadczonych dokumentami, takich jak wiek 63 lata, niepełnosprawność, chroniczne choroby, bezdomność, brak dochodów, konflikt rodzinny w Jego b. trudnym życiu. Organ próbuje niewłaściwie, niedopuszczalnie, niesprawiedliwie określać złą sytuację materialno-bytową Skarżącego na inną, przekraczając swoje kompetencje, naruszając dobra osobiste Skarżącego, nakłaniając Go do działania na własną szkodę, do działań nierealnych, których nie jest w stanie w obecnej sytuacji życiowej zrealizować po czym dyskryminująco, nieobiektywnie, niehumanitarnie nie uwzględniając całościowo podstawowych argumentów, dowodów Odwołującego odmawia potrzebnej pomocy w b. trudnym życiu przez uznaniową, hegemonistyczną, stronniczą, oligarchijno-korporacyjną, relatywistyczną, aspołeczną wykładnię prawa." Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone i uzasadnione w zaskarżonej decyzji, podkreślając jednocześnie, iż zarzuty zawarte w skardze są w znacznej części powieleniem treści złożonego uprzednio odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dalsze uszczególnienie kompetencji sądów administracyjnych znajduje się w art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako u.p.p.s.a.), w którym określono jakie kategorie spraw obejmuje kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne. Uwzględniając z kolei skargę na decyzję sąd administracyjny, stosownie do art. 145 § 1 u.p.p.s.a., uchyla decyzję w całości albo w części (pkt 1), stwierdza nieważność decyzji w całości lub części (pkt 2) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa (pkt 3). Porównując katalog tych rozstrzygnięć z zakresem żądań skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez skarżącego wyraźnie należy zaznaczyć, iż sąd administracyjny nie ma kompetencji do orzekania o zadośćuczynieniu, ani do potwierdzania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, czy też nakładania na organ nawiązki za lekceważenie, dyskryminowanie skarżącego i nieterminowe doręczenie decyzji. Nadmienić jednakże należy, iż w myśl art. 134 § 1 u.p.p.s.a. sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd pod tym kątem kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 u.p.s. trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i ust. 2 u.p.s.). Jedną z form pomocy społecznej jest zasiłek celowy, który - zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. - jest przyznawany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim, przyznanym okresowo do dnia 31 lipca 2019 r., zarejestrowaną w urzędzie pracy od dnia 26 października 2018 r. jako osoba bez prawa do zasiłku, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jednakże jako miejsce pobytu wskazuje noclegownię. Skarżący odmawia podania aktualnego miejsca pobytu poza noclegownią, zasłaniając się na RODO i dobro znajomych, podobnie jak odmawia rozmowy na temat swojego stanu zdrowia, powołując się na tajemnicę lekarską. Skarżący ujawnił, że jest właścicielem nieruchomości we W., której jednak od wielu lat nie dogląda i nie może jej sprzedać, z uwagi na niemożność wyjazdu z Polski. Przedmiotem sporu pozostaje natomiast ocena czy w sprawie mamy do czynienia z brakiem współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, co w rozważanym przypadku stanowiło podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W tym zakresie Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko organów, prawidłowo wywiedzione po analizie treści przepisów art. 4 i art. 11 pkt 2 u.p.s. Przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, tym bardziej, gdy osoba wnioskująca nie wykazuje dostatecznej woli współpracy z nimi w zakresie ustalenia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, finansowej, rodzinnej czy zdrowotnej, a więc co do kwestii decydujących o przyznaniu świadczenia i jego rozmiarze. Nie jest bowiem tak, że samo spełnienie kryterium dochodowego w powiązaniu z jedną z tych okoliczności jest wystarczające do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego, gdyż pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania beneficjenta udzielanej pomocy. Pamiętać należy, że zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Należy z cała mocą podkreślić, iż art. 3 u.p.s. nie dopuszcza możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, ani nie pozwala na udzielenie tej pomocy osobom, które dysponują możliwościami samodzielnego przezwyciężenia trudności na jakie napotkały na swojej życiowej drodze. Pomoc przyznawana na podstawie ustawy o pomocy społecznej - bez względu na rodzaj świadczenia - ma charakter jedynie przejściowy i nie może zamieniać się w stałe lub długotrwałe źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Tym bardziej nie może też prowadzić do nieuzasadnionego rzeczywistymi potrzebami przyznawania świadczeń osobom, które nie wywiązały się z obowiązku współdziałania z organem udzielającym pomocy i/ lub których sytuacja materialna wprost wskazuje, że nie należą one do kręgu osób, które takiego wsparcia rzeczywiście potrzebują. Zdaniem Sądu podnoszone przez organy okoliczności dotyczące odmowy ujawnienia przez skarżącego miejsca swojego pobytu poza noclegownią czy informacji odnoszących się do stanu zdrowia, w tym przedstawienia recept medycznych, świadczą jednoznacznie, iż w kontrolowanej sprawie doszło do faktycznej odmowy współdziałania skarżącego z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Bez wskazania tych danych nie jest możliwym ustalenie faktycznej sytuacji materialno-bytowej i zdrowotnej skarżącego biorąc pod uwagę szereg wątpliwości, jakie nasuwają się na podstawie dotychczas zebranego materiału dowodowego. W grupie takich niejasności można dla przykładu wskazać np. na wieloletni brak oficjalnych dochodów, niewielki staż pracy (5 lat 3 miesiące 27 dni) w stosunku do wieku ([...] lata), niepodejmowanie pracy w ostatnich latach, uprzednie zamieszkiwanie i zarobkowanie poza granicami kraju, lokalizacja posiadanej nieruchomości, nieznane miejsce lub miejsca zamieszkiwania poza noclegownią. W ocenie Sądu przyznanie skarżącemu w przedmiotowym stanie faktycznym wnioskowanego świadczenia byłoby całkowicie sprzeczne z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą subsydiarności systemu pomocy społecznej. W tym kontekście powołane w skardze argumenty należy ocenić wyłącznie jako nieuzasadnioną polemikę skarżącego z prawidłowym stanowiskiem organów, które dokonały właściwych ustaleń faktycznych i zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., wskazały i wyjaśniły też podstawy faktyczne i prawne podjętych rozstrzygnięć, którym nie można zarzucić dowolności. Sąd nie znalazł też podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie doszło do wskazywanych przez stronę naruszeń prawa materialnego, w tym przepisów ustawy o pomocy społecznej, czy też licznie podnoszonych deliktów konstytucyjnych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło