IV SA/Wr 408/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca) Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Protokolant: Referent Aleksandra Bartczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2024 r. nr SKO 4511.44.2024 w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę w całości. Z akt sprawy wynika, że pismem z 1 lutego 2024 r. (data wpływu do organu) skarżąca wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej z przeznaczeniem na opłaty miesięczne za dom (w tym energię, gaz, wodę, wywóz nieczystości stałych – szamba, podatek od nieruchomości), zakup leków, środków czystości i higieny, biletów MPK oraz żywności dietetycznej. Decyzją z 29 kwietnia 2024 r. (MOPS/ZTPS2/ZC/000801/2024) organ I instancji odmówił skarżącej przyznania prawa do specjalnego zasiłku celowego z powodu uniemożliwienia przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania i dokonania ustaleń faktycznych dotyczących aktualnej sytuacji bytowej rodziny strony. Uzasadniając podjętą decyzję organ I instancji wskazał, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżąca i jej siostra bliźniaczka M. M., są zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. W skład rodziny wchodzi również matka skarżącej (M1. M1.), która uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości 2.156,89 zł (świadczenie emerytalne obciążone jest potrąceniem komorniczym w wys. 511,67 zł). Organ I instancji podkreślił, że dochodu skarżącej ustalić nie można, ze względu na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Gdyby jednak przyjąć za dochód rodziny tylko emeryturę matki skarżącej, to jej wysokość przekracza ustawowe kryterium dochodowe, które dla trzyosobowej rodziny wynosi 1.800 zł (3 x 600 zł). Organ I instancji wskazał również, iż wyznaczył skarżącej dwa terminy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, tj. 8 marca i 5 kwietnia 2024 r., w godzinach 11:00 - 14:00. Ponadto poinformował, że gdyby ww. terminy nie odpowiadały skarżącej, powinna się skontaktować z pracownikiem socjalnym, celem uzgodnienia innej daty wywiadu. Pouczył też, że niezastosowanie się do zawiadomienia może stanowić, zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901 ze. zm., dalej: u.p.s.), podstawę odmowy przyznania pomocy. Powyższe zawiadomienie skarżąca odebrała 25 marca 2025 r., a więc przed upływem drugiego z wyznaczonych terminów. Zgodnie z wyznaczonymi wyżej datami, pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania skarżącej w celu przeprowadzenia wywiadu. Brama wejściowa na teren posesji była zamknięta, a nie ma przy niej dzwonka. Pomimo stukania w furtkę, nikt z domowników nie wyszedł do pracowników socjalnych. Organ I instancji wskazał, że ostatni wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej został przeprowadzony ponad trzy lata temu. Organ podkreślił, że nie może opierać się na gromadzonych dokumentach w okresie korzystania z pomocy finansowej, bez ustalenia aktualnej sytuacji rodziny. Organ stwierdził również, że z dniem 1 lipca 2023 r. przestał obowiązywać w Polsce stan zagrożenia epidemicznego (związany z zakażeniem wirusem SARS CoV - 2). Poinformował także, że stosownie do art. 107 ust. 4a u.p.s., niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. SKO, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, zaskarżoną decyzją z 6 czerwca 2024 r. (4511.44.2024), utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu SKO w pierwszej kolejności przywołało regulacje art. 2-3, art. 8, art. 39 oraz art. 41 u.p.s. traktujące o instytucji i zadaniach pomocy społecznej, w tym również dotyczące przyznania zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego. Dalej – przywołując przepisy art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 i ust. 4a u.p.s. – SKO dowodziło, że decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz że brak zgody na jego przeprowadzenie skutkuje odmową przyznania świadczenia. SKO przeprowadziło również szerszy wywód wskazujący na to, że wydanie decyzji w przedmiocie zasiłku celowego może nastąpić po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, a w przypadku osób ubiegających się ponownie o to świadczenie po przeprowadzeniu jego aktualizacji, przy czym wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. W tej mierze SKO wskazało na orzeczenia sądów administracyjnych. SKO wskazało, że skarżąca we wniosku z 1 lutego 2024 r., jak i w odwołaniu, wyraźnie wyartykułowała, że wywiad jest zmuszona przeprowadzić wyłącznie telefonicznie i pisemnie, w formie oświadczenia. Jednocześnie, wbrew swoim deklaracjom, od kilkudziesięciu miesięcy nie nawiązała kontaktu telefonicznego z MOPS, a jego pracownicy nie mogą z kolei zadzwonić do skarżącej, ponieważ nie znają jej numeru telefonu. Pracownicy socjalni, w związku z regularnym napływem wniosków skarżącej o udzielenie pomocy, wielokrotnie stawiali się w jej miejscu zamieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu. Nigdy nie zostali wpuszczeni na posesję. Za każdym razem brama wjazdowa była zamknięta na klucz i żadna z domowniczek do nich nie wyszła. SKO wskazało na przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. i podkreśliło obowiązek współdziałania beneficjenta pomocy społecznej. SKO zwróciło również uwagę, że przeprowadzenie wywiadu w sposób przewidziany w art. 15o ustawy covidowej, w tym na podstawie rozmowy telefonicznej oświadczenia, ma charakter fakultatywny i jest możliwe szczególnie w sytuacji poddania osoby kwarantannie, w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej (co nie dotyczy skarżącej, ani jej rodziny). Przeprowadzanie wywiadu w tej formie jest wyjątkiem od zasady, którą jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. SKO podkreśliło, że niezrozumiała postawa skarżącej, rodzi pytania o jej przyczynę i dodatkowo sprawia, iż przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania jest konieczne. SKO zaakcentowało, że zasadności przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego nie wykluczała również sytuacja zdrowotna skarżącej, która nie była poddana kwarantannie czy izolacji. Jednocześnie w odwołaniu skarżąca nie wskazała na istnienie innego typu przeszkód, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania. Skarżąca nie podjęła żadnej próby nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym, celem ustalenia nowego terminu przeprowadzenia wywiadu. SKO wskazało, że z urzędu wie, że sytuacja tak utrzymuje się od kilku lat. Skarżąca praktycznie każdorazowo podejmuje korespondencję od organu po dwukrotnym jej awizowaniu, w przypadku zawiadomienia o terminie rodzinnego wywiadu środowiskowego z reguły miało to miejsce po kilku dniach od zaplanowanego terminu jego przeprowadzenia. Nie podejmuje również żadnych starań celem umożliwienia pracownikom organu przeprowadzenia wywiadu. Co ma szczególne znaczenie, zważywszy, że pracownicy socjalni nie mają możliwości nawiązania telefonicznego kontaktu ze skarżącą, ponieważ ta utrzymuje, że własnego telefonu nie posiada. Nie ma również możliwości wejścia na teren posesji skarżącej (z uwagi na zamknięcie bramy łańcuchem i kłódką, czy brak dzwonka). SKO przypomniało, że w okresie w którym skarżąca umożliwiała organowi ustalenie jej aktualnej sytuacji życiowej, organ wspierał ją finansowo w zaspokajaniu zgłaszanych potrzeb. Z uwagi na wielokrotne korzystanie z pomocy społecznej skarżąca wie, że zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych z udziałem środków publicznych, musi zostać poprzedzone oceną ich faktycznego istnienia oraz ustaleniem zakresu wydatków koniecznych na ich zaspokojenie, w szczególności poprzez przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji. SKO podkreśliło, że w sprawie organ pomocy społecznej zaproponował skarżącej dwa terminy na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, tj. 8 marca i 5 kwietnia 2024 r. Zawiadomienie o powyższym fakcie skarżąca odebrała 25 marca 2024 r., a więc przed upływem drugiego z wyznaczonych terminów o przeprowadzeniu wywiadu. Skarżąca została więc prawidłowo poinformowana o terminie przeprowadzenia wywiadu, jednak pomimo obecności pracowników socjalnych w miejscu jej zamieszkania w terminie wskazanym na przeprowadzenie wywiadu, nie wpuściła ich do domu, ani na teren posesji. SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że skarżąca swoim postępowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (jego aktualizacji), celem ustalenia w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości, jej sytuacji rodzinnej. Okoliczność ta – stosownie do art. 107 ust. 4a u.p.s. – sama w sobie uzasadnia odmowę udzielenia stronie wnioskowanej pomocy. Poza tym SKO, odnosząc się do informacji zawartej w odwołaniu, iż od dnia 1 marca 2024 r. wysokość emerytury (wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym) jej matki stanowi kwota 1 844,61 zł netto. SKO zauważyło, że z informacji tej wynika, że od marca 2024 r. wysokość emerytury matki skarżącej wzrosła (z 1.645,22 zł.), aczkolwiek zdaniem SKO należy brać pod uwagę kwotę osiąganą przez matkę w styczniu 2024 r., gdyż wniosek o prawo pomocy został złożony w lutym 2024 r. Ponadto skarżąca – jak wskazało SKO – podaje kwotę emerytury pomniejszoną o wysokość potrącenia komorniczego, które nie znajduje się w katalogu przesłanek wpływających na pomniejszenie dochodu rodziny, a który to katalog ma charakter zamknięty i znajduje unormowanie w art. 8 ust. 3 u.p.s. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca uznała decyzję SKO za krzywdzącą, zaś w jej uzasadnieniu przywołała okoliczności odnoszące się do zasadności udzielenia jej wnioskowanej pomocy. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę wskazane kryteria kontroli należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podnieść należy, że sprawy skarżącej w analogicznym stanie faktycznym były już przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd (np. IV SA/Wr 76/24, IV SA/Wr 78/24, IV SA/Wr 232/24). Wyrażone w nich stanowisko Sąd – w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę – w całości popiera, co znajduje wyraz w treści uzasadnienia. W okolicznościach sprawy przedmiotem sporu pozostaje ocena, czy zasadnie odmówiono skarżącej przyznania specjalnego zasiłku celowego z uwagi na uniemożliwienie przez nią przeprowadzenia w wyznaczonym przez organ I instancji terminie rodzinnego wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania. Na wstępie rozważań należy podkreślić, że zgodnie z art. 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214 ze. zm., dalej: u.p.s.), w brzmieniu obowiązującym w sprawie, zasadą jest, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom, których dochód nie przekracza ustawowo określonego kryterium, wynoszącego dla osób samotnie gospodarujących i osób w rodzinie w okresie od 1 stycznia 2022 r. odpowiednio po 776 zł i 600 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - pkt 15 u.p.s., tj.m.in. niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby. Przyznaniu celowej pomocy finansowej służy zasiłek celowy, który w myśl art. 39 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1), w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Przyznaniu celowej pomocy finansowej, dla osób przekraczających kryterium dochodowe, służy natomiast specjalny zasiłek celowy, o którym mowa w art. 41 u.p.s. Stosownie zaś do art. 106 ust. 4 u.p.s., decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. W myśl art. 107 ust. 1 i 4 u.p.s., rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu; w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych - nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Według natomiast art. 107 ust. 4a u.p.s., niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie zaś z regulacjami § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. z 2021 r. poz. 893) wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną – w miejscu zamieszkania lub pobytu – (co istotne w sprawie) w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia. Dodać należy, że rodzinny wywiad środowiskowy jest szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej i pełni on w sprawach pomocowych niezwykle ważną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z 23 maja 2017 r., I OSK 3469/15, LEX nr 2325373). Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest zatem obligatoryjną czynnością organu przed dokonaniem rozstrzygnięcia w sprawie w drodze decyzji administracyjnej przyznającej prawo do świadczenia z pomocy społecznej lub takiego prawa odmawiającej. Utrudnianie lub uniemożliwienie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Nie można zastąpić czynności wywiadu środowiskowego innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi liczyć się z koniecznością ścisłej aktywności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (wyrok NSA z 5 października 2021 r., I OSK 502/21, LEX nr 3267412). Podkreślenia również wymaga, że ustawodawca zwraca uwagę na konieczność współdziałania świadczeniobiorcy z pracownikami pomocy społecznej. Wyrazem tego jest w szczególności treść art. 4 u.p.s., zgodnie z którym, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. wymienia szereg okoliczności, związanych z brakiem współpracy zainteresowanych z organami pomocy społecznej, które mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych. W świetle tych unormowań nie budzi wątpliwości, że brak aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Zdaniem Sądu, SKO trafnie zatem podniosło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej było ustawowo wymagane. Uzasadniał to (przede wszystkim) ponad trzyletni brak bezpośredniego kontaktu pracowników socjalnych ze skarżącą w miejscu jej zamieszkania. Z treści zaskarżonej decyzji wyraźnie też wynika, że organ szczegółowo przywołał uregulowania prawne w tym zakresie (art. 107 ust. 4 u.p.s. w związku z § 3 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia) i odniósł je do sytuacji skarżącej. Dalej wskazać należy, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że organ I instancji wyznaczył skarżącej dwa terminy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, tj. 8 marca i 5 kwietnia 2024 r., w godzinach 11:00 - 14:00. Ponadto poinformował, że gdyby ww. terminy nie odpowiadały skarżącej, powinna się skontaktować z pracownikiem socjalnym, celem uzgodnienia innej daty wywiadu. Pouczył też, że niezastosowanie się do zawiadomienia może stanowić, zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s., podstawę odmowy przyznania pomocy. Zawiadomienie to skarżąca odebrała 25 marca 2024 r., a więc choć po upływie pierwszego z wyznaczonych terminów, to niewątpliwie przed upływem drugiego z wyznaczonych terminów. I co istotne, w obu terminach podjęto próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Próby te okazały się jednak bezskuteczne. Skarżąca nie wpuściła pracowników socjalnych do domu, ani na teren posesji. Równocześnie Sądowi z urzędu wiadomo, że w innych postępowaniach administracyjnych, toczących się przed SKO we Wrocławiu, a które były przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, organ I instancji kilkukrotnie podejmował bezskuteczne próby wejścia do domu zajmowanego przez skarżącą. Przyczyną tego było m.in. zachowanie skarżącej, która nie wpuszczała pracowników socjalnych do domu, ani na teren posesji. Okoliczności te wskazują zatem jednoznacznie, że skarżąca miała wiedzę, co do konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu i formie wskazywanej przez organ, jako niezbędnego warunku rozpatrzenia zgłoszonego przez nią żądania. Poza tym, była również świadoma konsekwencji wynikających z uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania, gdyż została o tym prawidłowo pouczona w zawiadomieniu 27 lutego 2024 r. Pomimo tego, działania strony skarżącej skutecznie uniemożliwiły przeprowadzenie tego obligatoryjnego dowodu. Nie sposób również nie zauważyć, że skarżąca w treści wniosku z 1 lutego 2024 r., czy też odwołaniu wyraźnie podkreślała (pomimo prawidłowych pouczeń organów w tym zakresie), że wywiad jest zmuszona prowadzić wyłącznie telefonicznie i pisemnie, w formie oświadczenia. Bezzasadny jest nadto zarzut zaniechania przez organy przeprowadzenia ze skarżącą wywiadu w formie rozmowy telefonicznej. Podkreślenia bowiem wymaga, że z treści zaskarżonej decyzji wyraźnie wynika, że organ – w zakresie wniosków skarżącej o przeprowadzenie wywiadu w formie telefonicznej, czy też pisemnej – odniósł się do uregulowań ustawy covidowej i wskazał przyczyny dla których w sytuacji skarżącej wnioskowana przez nią forma przeprowadzenia wywiadu nie mogła znaleźć zastosowania w sprawie (str. 6-8). Przypomnieć należy że zgodnie z treścią art. 15o tej ustawy z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osobą lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej, zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, może nastąpić na podstawie: 1) rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, a w przypadku osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu przy wykorzystaniu środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt 5 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. z 2017 r. poz. 1824) oraz, 2) dokumentów lub oświadczenia, o których mowa w art. 107 ust. 5b ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także ich kopii, w tym elektronicznych, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc lub 3) informacji udostępnionych przez podmioty, o których mowa w art. 105 tej ustawy. Treść powyższego przepisu wskazuje jednoznacznie, że możliwość odstąpienia od przeprowadzenia wywiadu w sposób określony w ustawie o pomocy społecznej musi być traktowane jako wyjątek od reguły, a samo odstąpienie od przeprowadzenia wywiadu winno wynikać z podejrzenia zakażenia lub wystąpienia choroby zakaźnej. Jako szczególny przykład sytuacji kwalifikującej się do przeprowadzenia wywiadu za pośrednictwem środków wymienionych w art. 15o ustawy covidowej wskazano poddanie osoby, czy rodziny, u której miał zostać przeprowadzony wywiad środowiskowy, kwarantannie. Tymczasem – jak wynika z akt sprawy – w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności, które w myśl powyższej regulacji kwalifikowałyby przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w szczególnej formie opisanej w art. 15o ustawy covidowej. Poza tym, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy 1 lutego 2024 r., podczas gdy stan zagrożenia epidemicznego przesłał już obowiązywać z dniem 1 lipca 2023 r., a tym samym już tylko z tegoż powodu zarzuty związane z uniemożliwieniem skarżącej odbycia wywiadu środowiskowego w formie telefonicznej, czy też nieprawidłowe zaniechanie przeprowadzenia wywiadu w formie szczególnej, należało uznać za chybione. A poza tym, w sprawie nie wystąpiły przecież okoliczności, które w myśl powyższej regulacji uzasadniałyby przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w szczególnej formie opisanej w art. 15o ustawy covidowej. Zarówno w stosunku do skarżącej, jej siostry oraz matki, nie istniało już przecież podejrzenie zakażenia, czy wystąpienia choroby zakaźnej. Zarówno strona, jak też członkinie jej rodziny, nie byli także poddani kwarantannie lub izolacji. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do zaniechania przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Skarżąca nie przedstawiła również żadnego argumentu uzasadniającego przeprowadzenie wywiadu w formie telefonicznej. Nie sposób również nie dostrzec, że skarżąca nie podjęła jakiejkolwiek próby nawiązania kontaktu z pracownikami socjalnymi w celu ustalenia terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, czy też ustosunkowania się do zawiadomienia o zebranym w sprawie materiale dowodowym, w którym podkreślono ponownie konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co ma szczególne znaczenie, zważywszy, że pracownicy socjalni nie mają możliwości nawiązania telefonicznego kontaktu ze stroną, która nie podała im numeru telefonu, utrzymując, że własnego telefonu nie posiada. Zauważenia wymaga, że już w zawiadomieniu organu z 27 lutego 2024 r. o wyznaczeniu skarżącej dwóch terminów na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, skarżąca została poinformowana, że z dniem 1 lipca 2023 r. przestał już obowiązywać stan zagrożenia epidemicznego oraz że przedłożone przez nią zaświadczenie lekarskie jest datowane na 1 lutego 2022 r. (czyli na dwa lata przed datą złożenia wniosku). Skarżąca, chociaż zapoznała się z treścią tegoż zawiadomienia (data odbioru: 25 marca 2024 r.), to po pierwsze nie przedstawiła innych (poza Covid, czy stanem zdrowia) przyczyn uniemożliwiających przeprowadzenia wywiadu w ww. formie. Po wtóre zaś, nie przedłożyła aktualnego na dzień złożenia wniosku zaświadczenia lekarskiego z którego wynikałoby, że rzeczywiście jest chora. Nie przedstawiła zatem żadnego dowodu wskazującego na brak możliwości przeprowadzenia z nią wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania, chociaż organ wyraźnie przecież sygnalizował, że przedstawione przez nią zaświadczenie lekarskie jest nieaktualne. W konsekwencji powyższego, w ocenie Sądu, procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie zatem uznały, iż postępowanie skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które, jak wcześniej wskazano, jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a u.p.s. może stanowić (i stanowi w sprawie) powód wydania decyzji odmownej. Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika dostatecznie, że skarżąca nie miała woli współdziałania z organem. Skarżąca zresztą sama wyraźnie zaakcentowała, że "z uwagi na istniejącą pandemię Covid -19, sytuację zdrowotną (...), wywiad jest zmuszona przeprowadzić telefonicznie i pisemnie w formie oświadczenia". Z uwagi zaś na okoliczność, że przyczyny te - rzekomo uniemożliwiające przeprowadzenie ze skarżącą wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania - nie były rzeczywiste, gdyż z dniem 1 lipca 2023 r. przestał obowiązywać w Polsce stan zagrożenia epidemicznego, a przedłożone zaświadczenie lekarskie opiewało na datę sprzed złożenia wniosku, uznać należy, że stanowiły one w istocie odmowę skarżącej na przeprowadzenie wywiadu w miejscu jej zamieszkania. W świetle takich okoliczności sprawy trudno uznać aby organy naruszyły art. 107 ust. 4a u.p.s. To – już tylko z tego powodu – zasadnie doszło do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia. Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że zasadniczym powodem odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego był brak możliwości przeprowadzenia ze skarżącą wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, który miał przecież na celu ustalenie jej aktualnej sytuacji życiowej i bytowej (materialnej). Brak współpracy skarżącej w tym zakresie, a tym samym brak realizacji przez nią ustawowego obowiązku współdziałania, o którym mowa w art. 4 u.p.s. uniemożliwiło dokonanie aktualnych ustaleń. Uznając, zatem że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.