IV SA/Wr 414/15

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z kolejnego wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zmianę pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu [..] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty stypendium doktoranckiego postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zmianę pełnomocnika z urzędu. Skarżący pismem z dnia 29 stycznia 2017 r. (k-248) adresowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesionym za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył wniosek o przyznanie adwokata z urzędu w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjny w celu sporządzenia i sprecyzowania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji z dnia 29 września 2016 r. We wniosku tym podał, że w NSA obowiązuje przymus adwokacki, a dotychczasowy adwokat z urzędu ostatecznie odmówił sporządzenia kasacji. Dodał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie może ustanowić pełnomocnika z wyboru. Wskazał, że obowiązek wyznaczenia nowego pełnomocnika jest ustawowy, a Sąd I instancji i Okręgowa Rada Adwokacka nie ustanowiła nowego pełnomocnika mimo, że wskazał Radzie i Sądowi, że adwokat B. S. – U. zgodziła się sprecyzować i podpisać skargę kasacyjną. Pismo to zostało przekazane przez wojewódzki sąd administracyjnym do Naczelnego Sądu Administracyjnego razem ze skargą na przewlekłość postępowania sądowego, która została oddalona przez NSA postanowieniem z dnia 9 marca 2017 r. sygn. akt I OPP 4/17. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega powyższy wniosek skarżącego, który został zakwalifikowany jako kolejny wniosek o przyznanie adwokata z urzędu i jako kolejny wniosek o zmianę pełnomocnika z urzędu. Przepis art. 249a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W myśl art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 ustawy). Z treści art. 245 § 1 p.p.s.a. wynika, m. in., że prawo pomocy obejmuje m . in. ustanowienie adwokata. Rozpoznawanie wniosków o prawo pomocy należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych. Potwierdza to treści art. 254 p.p.s.a w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi, który stanowił, że rozpoznawanie wniosków o prawo pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego w którym sprawa się toczy lub ma się toczyć (art. 2 w związku z art. 1 pkt 70 ustawy z dnia 9 kwietnia 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2015 r. poz. 658). Z tych względów wniosek adresowany do NSA podlega rozpoznaniu w niniejszej sprawie przez wojewódzki sąd administracyjny. Z akt sprawy wynika, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 lipca 2015 r. skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym m in. ustanowienie adwokata. W celu realizacji tego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka we W. dnia 24 lipca 2015 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu T. N. Wyznaczony adwokat reprezentował skarżącego w postępowaniu przed Sądem I instancji zakończonym wspomnianym wyrokiem z dnia 29 września 2016 r. oddalającym skargę w całości oraz sporządził pismem z dnia 22 listopada 2016 r. opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (k-210). Ponadto obecnie wobec skarżącego toczy się w Prokuraturze Rejonowej [...] postępowanie karne w przedmiocie podejrzenia popełnienia przestępstwa polegającego na podrobieniu podpisu pełnomocnika wyznaczonego w niniejszej sprawie z urzędu i posłużeniu się podrobioną skargą kasacyjną. Pismem z dnia 13 grudnia 2016 r. pełnomocnik z urzędu oświadczył bowiem, że nie sporządził ani nie wniósł skargi kasacyjnej, ponieważ wniósł jedynie powyższą opinię z dnia 22 listopada 2016 r. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 29 grudnia 2016 r. skarżący złożył kolejny (drugi) wniosek o wyznaczenie nowego adwokata z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, gdyż postępowanie wszczęte pierwszym wnioskiem w tym przedmiocie zostało umorzone postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2016 r. Pismo to zostało przesłane przez Sąd- pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. - do Dziekana ORA w celu rozważenia zmiany pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na to pismo, ORA pismem z dnia 27 stycznia 2017 r. nr 112/UA/2015, poinformowała Sąd o braku podstaw do zmiany pełnomocnika z urzędu, ponieważ odmowa sporządzenia skargi kasacyjnej stanowi wykonanie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Pismem Sądu z dnia 10 lutego 2017 r. poinformowano skarżącego o treści powyższego pisma ORA i przesłano jego kopię skarżącemu. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru dotyczącego tych pism i koperty (k-264) wynika, że przesyłka zawierająca te pisma była dwukrotnie awizowana w dni 17 i 27 lutego 2017 r., a zwrot niepodjętej przesyłki nastąpił w dniu 3 marca 2017 r. Dnia 10 lutego 2017 r. do Sądu wpłynęła skarga na przewlekłość postępowania sądowego wraz z rozpoznawanym obecnie wnioskiem o prawo pomocy adresowanym do NSA. Ponadto NSA w treści powyższego postanowienia oddalającego skargę na przewlekłość postępowania odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż to Sąd I instancji winien zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej o zmianę pełnomocnika z urzędu dla skarżącego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, wyjaśnił, iż przyznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny adwokata z urzędu powoduje jedynie taki skutek, że jego całkowite wynagrodzenie wraz ze zwrotem jego kosztów jest pokrywane z budżetu tego Sądu i obejmuje całość działań tego adwokata. Przyznanie przez Sąd prawa pomocy nie obejmuje zatem samego wskazania adwokata bowiem wyznaczenia konkretnego pełnomocnika dokonuje Okręgowa Rada Adwokacka. Stąd Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do zmiany osoby pełnomocnika z urzędu, a wszelkie działania zmierzające do zakwestionowania nieprawomocnego wyroku Sądu I instancji winna podjąć strona zainteresowana. Rozpoznanie wniosku strony skarżącej z dnia 29 stycznia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu w postępowaniu kasacyjnym i zmianę pełnomocnika z urzędu stało się zbędne, skoro prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 lipca 2015 r. skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym m. in. ustanowienie adwokata, a w celu realizacji tego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła wyżej wskazanego pełnomocnika z urzędu, który sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie ORA w piśmie z dnia 27 stycznia 2017 r. wyjaśniła, że sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu stanowi wykonanie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy i tym samym odmówiła zmiany pełnomocnika z urzędu. Sąd wydaje jedynie postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy, wskazane w art. 253 § 1 p.p.s.a., po spełnieniu przez skarżącego przesłanek uprawniających do przyznania tego prawa, natomiast wyznaczenie konkretnego pełnomocnika, w tym również nowego (kolejnego) pełnomocnika, należy do właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej, co wynika z treści art. 253 § 1 i 2 p.p.s.a. W przypadku wątpliwości dotyczących pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu strona zainteresowana winna zwrócić się o ich rozstrzygnięcie do okręgowej rady adwokackiej. (art. 28 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, Dz. U. tj. z 2002r. nr 123, poz. 1058 ze zm.). Strona skarżąca zaś w skardze na przewlekłość postępowania i dołączonym do niej wniosku o prawo pomocy podała, że wystąpiła do ORA o zmianę pełnomocnika z urzędu wskazując innego adwokata, który podjął się sporządzenia skargi kasacyjnej. Skoro w rozpoznawanej sprawie skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy i ORA wyznaczyła pełnomocnika z urzędu, który w postępowaniu sądowym w II instancji sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i jednocześnie ORA odmówiła zmiany pełnomocnika z urzędu zaś, NSA w postanowieniu oddalającym skargę na przewlekłość postępowania wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy do zmiany osoby pełnomocnika z urzędu to w tej sytuacji rozpoznanie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu i kolejnego wniosku o zmianę pełnomocnika z urzędu stało się zbędne, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. Powołane przez skarżącego okoliczności dotyczące złej sytuacji materialnej i statusu osoby bezrobotnej nie zmieniają powyższej oceny, że skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 249a, art. 245 § 3 i art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.