IV SA/Wr 414/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu; II. umorzyć postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem Sądu z dnia 10 listopada 2016 r. przywrócono skarżącej termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W formularzu tym skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu oraz o zwolnienie od kosztów sądowych (pismo z dnia 17 października 2016 r. oraz urzędowy formularz z dnia 17 października 2016 r.). W jego uzasadnieniu podała, że jej sytuacja jest identyczna jak we wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 240/16. Z akt niniejszej sprawy oraz sprawy o sygn. akt IV SA/Wr 240/16 wynika zatem, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną. Samotnie wychowuje małoletnią chorującą córkę. Korzysta z pomocy społecznej, znajomych i ludzi dobrej. Bez tej pomocy nie mogłaby kupić mleka i pampersów dla dziecka. Znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i nie posiada środków pieniężnych na zakup okularów, leków i opłacenie rachunków. Córka ma zasądzone alimenty w wysokości [...] zł, jednak ojciec dziecka nie wywiązuje się z tego obowiązku. Córka nie otrzymuje również alimentów z funduszu alimentacyjnego. Ojciec posiada zadłużenie z tytułu alimentów na rzecz dziecka w wysokości około [...] zł, a egzekucja alimentów okazała się nieskuteczna wobec ojca, co potwierdza zaświadczenie komornika o bezskuteczności świadczeń alimentacyjnych od ojca dziecka nadesłane w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 240/16. Zamieszkuje wraz z córką we [...], bo w jej rodzinnym mieście nie ma szpitala, do którego mogłaby dojechać w razie pogorszenia stanu zdrowia córki. Podała, że renta socjalna po dokonaniu potraceń komorniczych wynosi [...] zł. Otrzymuje także zasiłek rodzinny i pielęgnacyjny na dziecko [...] zł, oraz świadczenie na dziecko [...] zł. Dochód za 2015 r. z tytułu renty wyniósł [...] zł. Otrzymała zasiłki z pomocy społecznej w kwocie około [...] zł. Wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: czynsz 600 zł, prąd 120 zł, mleko, produkty dla dziecka 600 zł (dostaje paczki żywnościowe), telefon około 70 zł, buty ortopedyczne dla dziecka 500 zł. Ma kredyt na kwotę [...] zł zaciągnięty na leczenie dziecka, którego nie jest w stanie spłacić. W sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 240/16 nadesłała m. in., decyzję Burmistrza z [...] umarzającą jej kwotę [...] zł z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której wskazano, że skarżąca nie posiada środków finansowych na uiszczenie tej opłaty, gdyż nie ma stałego zatrudnienia i jest samotną matką. Skarżąca posiada udział we współwłasności nieruchomości nienadającej się do zamieszkania. Obecnie wynajmuje mieszkanie. Nie ma innych nieruchomości oraz przedmiotów i papierów wartościowych, oszczędności oraz wierzytelności. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 716) wynika, że ustanowienie radcy prawnego lub adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Mając na uwadze, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną samotnie wychowującą małe dziecko oraz jej zły stan zdrowia i zły stan zdrowia dziecka i wysokość dochodu skarżącej oraz wysokość wykazanych wydatków, w tym wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją i brak majątku przyjąć trzeba, że wykazała ona, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Z tych względów w pkt I sentencji przyznano skarżącej w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że z treści przepisu art. 239 pkt 1 lit "a" cytowanej ustawy wynika zaś, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zaskarżona decyzja dotyczy zaś odmowy przyznania studentowi prawa do stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych. Prawo do tych świadczeń zostało uregulowane w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.). W myśl art. 173 § 1 pkt 2 tej ustawy student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych. W myśl zaś art. 180 powołanej ustawy stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych może otrzymywać student z tytułu niepełnosprawności potwierdzonej orzeczeniem właściwego organu. Stypendium to jest zatem formą pomocy materialnej dla studentów, którzy posiadają orzeczenie potwierdzające ich niepełnosprawność, co pozwala na przyjęcie, że sprawy dotyczące przyznania studentowi tego rodzaju pomocy są sprawami z zakresu pomocy i opieki społecznej, o których mowa w art. 239 pkt 1 lit "a" ustawy. Strona skarżąca jest zatem zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Z tych względów rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie sądowe wszczęte tym wnioskiem strony skarżącej podlega umorzeniu na podstawie art. 249a ustawy, zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. O umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono w pkt II sentencji. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i art. 249a w związku z art. 239 § 1 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.