IV SA/Wr 417/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant:: Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej, określenia związku chorób i ułomności oraz inwalidztwa ze służbą wojskową I. oddala skargę w przedmiocie zdolności do służby wojskowej, II. odrzuca skargę w pozostałym zakresie Orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...]r. nr [...], działając na podstawie ogólnie powołanej ustawy z dnia 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin /Dz.U. z 2004r., nr 8, poz. 66 ze zm./ oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach /Dz.U. nr 12, poz. 75/ rozpoznano u skarżącego: A. Choroby powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej. 1. Zespół psychoorganiczno-otępienny - § 73 p 2. 2. Obustronne przytępienie słuchu - § 21 p 5. B. Choroby współistniejące: 3. Nadciśnienie tętnicze II°- § 39 p 2. 4. Pooperacyjny brak pęcherzyka żółciowego - § 44 p 4. 5. Upośledzenie funkcji tolerancji glukozy - § 54 p 4. 6. Choroba Dupuytrena obu rąk - § 81 p 5 7.Torbiele obu nerek - § 48 p 1. 8.GruczoIak stercza - § 82 p 1. 9. Kamica nerkowa lewostronna - § 48 p 4. 10.Choroba niedokrwienna w wywiadzie - § 38 p 4. 11.Przewlekłe zapalenie jelita grubego - § 43 p 16. 12. Żylaki odbytu - § 47 p 3. W związku z powyższym, powołując się na ogólnie wskazaną ustawę z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. nr 133, poz. 1422 ze zm.) orzeczono w Grupie II: Kategoria N – trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Dalej, powołując się na rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej (Dz.U. nr 151, poz. 1595 ze zm.) orzeczono w Grupie II: Kategoria E – trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Uznano, że schorzenia w pkt 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 rozp. nie pozostają w związku ze służbą wojskową, ponieważ i właściwości i warunki służby wojskowej nie miały wpływu na ich powstanie lub ujawnienie się. Orzekanego zaliczono do drugiej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, ponieważ przy stwierdzonej niezdolności do zawodowej służby wojskowej jest on częściowo, niezdolny do pracy, a schorzenie powodujące to inwalidztwo (punkt 1 rozp.) nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. W odwołaniu od tego orzeczenia K. J. wniósł o jego zmianę lub uchylenie i skierowanie sprawy do organu pierwszej instancji w celu wydania nowego rozstrzygnięcia. Zażądał uzupełnienia tego orzeczenia, o te schorzenia, których istnienie u niego udokumentował załączonymi kserokopiami dokumentów, oraz uznania, że inwalidztwo istnieje u niego od 1952r. i, że ma ono związek z pełnioną wówczas przeze niego zawodową służbą wojskową. Zakwestionował określenie daty powstania inwalidztwa i brak uznania tego inwalidztwa za pozostające w związku ze służbą wojskową odbytą w latach 1949 – 1952. Orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r., nr [...] działając na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 kpa w związku z § 5 pkt 1, § 30 ust. 1 i 2, § 31 ust. 1, 2 i 3 rozp. MON z dn. 10 stycznia 2006r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podniesiono, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. po rozpatrzeniu odwołania i analizie zgromadzonej dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i utrzymała je w mocy. Ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, by schorzenia wymienione w pkt. 9 zaskarżonego orzeczenia, w tym schorzeń z pkt 1 i 2 rozp. (powodujących inwalidztwo) zakwalifikowane wg § 73 p 2 i § 21 p 5 z zał. Nr 2 do rozp. MON z dn. 10 maja 2004r. mogły być uznane za pozostające w związku ze służbą wojskową. W tej sytuacji TWKL w Ł. prawidłowo uznała, iż inwalidztwo drugiej (II) grupy powstałe wskutek w/w schorzeń nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. W kwestii zarzutu niewymienienia w zaskarżonym orzeczeniu schorzeń tj: zmian w zakresie kręgosłupa, przegrody nosa, ręki prawej oraz czaszki jak również uznania ich za następstwa przebytych urazów w czasie służby wojskowej, RWKL we W. nie stwierdziła by w świetle posiadanych dokumentów oraz przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych TWKL w Ł. badań lekarskich specjalistycznych wynikało, by aktualnie stwierdzano zaburzenia ze strony tych narządów mogące mieć wpływ na ocenę orzeczniczą (w tym określenie inwalidztwa), jak i brak jest podstaw wynikających z przesłanek orzeczniczych do określenia ich etiologii. W tej sytuacji w ocenie RWKL we W. w/w zmiany mimo ich nieujęcia w rozpoznaniach zawartych w orzeczeniu nie mają wpływu na jego treść merytoryczną. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe orzeczenie pełnomocnik procesowy K. J. wniósł o uchylenie orzeczeń obu instancji, uznanie wszystkich schorzeń skarżącego oraz uznanie, że inwalidztwo skarżącego ma związek z pełnioną przez niego zawodową służbę wojskową i datuje się od 1952r. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie, podając, że w jej ocenie zaskarżone orzeczenia odpowiadają prawu. Wskazano, że kwestia związku inwalidztwa skarżącego ze służbą wojskową pozostaje poza zakresem orzekania sądów administracyjnych. Na wezwanie Sądu, pełnomocnik skarżącego adw. S. D. oświadczył w piśmie z dnia 2 listopada 2009r. że przedmiotem skargi jest zarówno orzeczenie w sprawie zdolności skarżącego do służby wojskowej oraz związek chorób i inwalidztwa ze służbą wojskową według stanu istniejącego w dniach ich wydania (tzn. w 2009r.), ale z uwzględnieniem, że inwalidztwo datuje się od 1952r., tj. od czasu, kiedy powstało ono w areszcie wojskowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w zakresie dotyczącym związku chorób ze służbą wojskową i określenia inwalidztwa podlega odrzuceniu, gdyż od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia grupy inwalidztwa i jego związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W dniu 27 października 1999 r. w sprawie sygn. akt III ZP 9/99 (OSNAP i US Nr 5, poz. 167 z 2000 r.) Sąd Najwyższy podjął uchwałę w Składzie Siedmiu Sędziów, zgodnie z którą: "Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tej części, w której dotyczy zagadnienia związku choroby ze służbą wojskową w istocie regulowane jest przez przepisy prawa zabezpieczenia społecznego, czy |też szeroko pojmowanych ubezpieczeń społecznych, co pozwala na przyjęcie, że orzeczenie tej komisji - jeżeli w swej treści zawiera ustalenie dotyczące związku choroby ze służbą wojskową - ma swoisty charakter prawny i wobec tego w tej właśnie części powinno być poddane tym regułom proceduralnym (w zakresie możliwości skierowania sprawy na drogę sądową), które właściwe są dla ubezpieczeń społecznych. Przedstawione stanowisko koresponduje z ustaleniami poczynionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/00, ONSA 2001/2/47, w którym stwierdzono między innymi, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie główne, odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach dwóch ustaw: z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP i aktualnie z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby, albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny i ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej, albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do Sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych Komisji lekarskich, to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych, właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji administracyjnych wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Rozważania poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r. zachowują aktualność na tle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Dodać trzeba, iż w zaskarżonym orzeczeniu brak jest prawidłowego pouczenia o przysługującym prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego w części dotyczącej związku chorób ze służbą wojskową i inwalidztwa. Jednakże nie wyklucza to możliwości zaskarżenia w tej części do sądu powszechnego orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], nr [...]. W tej sytuacji skargę w tej części jako niedopuszczalną należało odrzucić, co orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Mimo zakwestionowania orzeczenia również w części dotyczącej zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej nie wskazano żadnego argumentu podważającego rozpoznanie wojskowej komisji lekarskiej. Z treści § 23 rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej wynika, że orzeczenie m.in. o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o związku choroby, lub ułomności z zawodową służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14, wykorzystując w szczególności: 1) odpis przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego; 2) opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki oraz czynniki ryzyka na stanowisku służbowym zajmowanym przez żołnierza zawodowego; 3) historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 4) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby; 5) kartę badań profilaktycznych i okresowych; 6) książkę zdrowia żołnierza zawodowego; 7) informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego. Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu żołnierza zawodowego za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna. Oceniając pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym rozstrzygnięcie będące przedmiotem zaskarżenia, Sąd uznał, że odpowiada ono prawu. Wojskowe komisje lekarskie obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne. Należycie rozważono okoliczności i fakty istotne dla wyniku postępowania, ustalone na podstawie niezbędnych badań lekarskich. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci tych badań nie budził wątpliwości, zaś skarżący nie wykazał w żaden sposób, że ustalenia dokonane przez organy nie odpowiadają stanowi rzeczywistemu. W ocenie Sądu wojskowe komisje lekarskie obu instancji prawidłowo uznały, w oparciu o pełen materiał sprawy, że w szczególności choroba wymieniona w punkcie 9 A.2 orzeczenia pierwszej instancji powoduje bezwzględną niezdolność do zawodowej służby wojskowej. W tym stanie rzeczy Sąd stanął na stanowisku, iż wniesiona skarga nie zawiera w tej części uzasadnionych zarzutów i przy braku naruszeń prawa, które należałoby uwzględnić z urzędu, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącego, adw. S. D. o odroczenie terminu rozprawy, gdyż w myśl art. 109 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć (...). W wniosku o odroczenie rozprawy pełnomocnik skarżącego nie podał jakiejkolwiek ustawowej przyczyny uzasadniającej jego nieobecność na rozprawie, powołał się jedynie na nieobowiązkowy charakter swojego uczestnictwa, co – rzecz jasna – nie mieści się w katalogu przyczyn wskazanych w art. 109 ustawy. Ponadto, Sąd uwzględnił wniosek pełnomocnika z dnia 7 października 2009r. w przedmiocie nieustalenia rozprawy w terminach wskazanych w tym piśmie. Następstwem udzielenia pełnomocnictwa jest powstanie po stronie pełnomocnika uprawnienia do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy, a uprawnienie strony do ustanowienia pełnomocnika, reprezentującego jej interesy przed sądem, służy realizacji prawa do Sądu. Stąd, w przedstawionej sytuacji, nie mógł stanowić powodu odroczenia rozprawy wskazany przez pełnomocnika zamiar skarżącego osobistego w niej udziału, niemożliwy, ze względu na medialne informacje o trudnościach w podróżowaniu.