IV SA/Wr 419/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Henryk Ożóg Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zasiłku celowego Oddala skargę. J. K. wystąpił w dniu 14 lutego 2008 r. do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie w całości czynszu za najem lokalu mieszkalnego i opłat niezależnych od właściciela lokalu, opłat z tytułu eksploatacji lokalu mieszkalnego oraz kosztów zakupu żywności, w wysokości po 600,00 zł, w lutym i marcu 2008 r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w tym aktualizacji wywiadu środowiskowego, organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] dwie decyzje: 1/ [...], udzielającą pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup żywności, w wysokości 350,00 zł; 2/ [...], odmawiającą przyznania zasiłku celowego na pokrycie w całości czynszu za najem lokalu mieszkalnego i opłat niezależnych od właściciela oraz opłat z tytułu eksploatacji mieszkania. Jako postępową tego rozstrzygnięcia wskazał art. 39 ust. 1 i ust. 2 z art.2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych ( ...) Dz. U. Nr 135, poz. 950). W uzasadnieniu odmowy przyznania zasiłku organ wskazał, że konieczność regulowania opłat za mieszkanie nie może być uznana za niezbędną potrzebę bytową w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej, gdyż pomoc w tym zakresie udzielana jest w formie dodatku mieszkaniowego. J. K. nie korzysta z takiej pomocy ze względu na zajmowanie mieszkania o powierzchni znacznie przekraczającej przysługujący normatyw, przy którym możliwe jest przyznanie dodatku mieszkaniowego. Zdaniem organu pierwszej instancji Wnioskodawca nie wykorzystuje możliwości, by we własnym zakresie poprawić swoją sytuację życiową, poprzez podjęcie energicznych i skutecznych działań, choćby w zakresie zamiany mieszkania na mniejsze, przez co mógłby korzystać z dodatku mieszkaniowego, czy też podejmowanie prac stosownych do stanu zdrowia, co pozwoliłoby na utrzymanie dotychczas zajmowanego lokalu. Organ pierwszej instancji stwierdził, że nie ma żadnych podstaw do traktowania J. K. odmiennie od innych podopiecznych i przyznawania mu świadczeń zgodnie ze wszystkimi jego oczekiwaniami. Wnioskodawca jest człowiekiem wykształconym i ten atrybut może wykorzystać przy poszukiwaniu zatrudnienia, a jest osobą zdolną do podjęcia pracy i przede wszystkim na nim ciąży obowiązek rozwiązywania własnych problemów bytowych. W konsekwencji uznał, że mimo spełniania przez J. K. kryterium dochodowego, nie ma podstaw do przyznania mu zasiłku pieniężnego na wskazany we wniosku cel, gdyż pomoc społeczna nie może stanowić głównego źródła utrzymania, a środki pozostające w dyspozycji organu pierwszej instancji muszą wystarczyć również na zaspokojenie elementarnych potrzeb bytowych innych osób nieposiadających żadnych źródeł dochodu. Organ pierwszej instancji podniósł również, że skarżący został szczegółowo pouczony o treści art. 10 i 73 kpa, że korzystał ze swoich uprawnień wynikających z tych przepisów na co są dowody w aktach w postaci jego oświadczeń a wyznaczony na ten cel czas nie wykorzystał w całości (2,5 godz.). Wskazał również, że brak jest podstaw do uznania, że został naruszony art. 107§1 powołanej ustawy, została dokonana analiza sytuacji strony. W odwołaniu od decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego, J. K. zarzucił naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7, art. 77, art. 75 § 1, art. 78 § 1, art. 123 oraz art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a. Odwołujący się wskazał, że - jego zdaniem - bezspornie jest uprawniony do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej. Odmowę przyznania zasiłku pieniężnego na wskazany przez niego cel, organ pierwszej instancji oparł na błędnej wykładni art. 39 ustawy o pomocy społecznej, iż uiszczenie opłat za najem lokalu mieszkalnego nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, na której zaspokojenie może być przyznany zasiłek celowy. Zdaniem Odwołującego się, ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, nie stanowi jedynej i wyłącznej podstawy prawnej przyznania pomocy finansowej na cele związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. J. K. wskazał, że nie korzysta z obniżki czynszu za najem lokalu mieszkalnego, stanowiącego własność Gminy W., z powodu nieuzasadnionej zwłoki w załatwianiu przez organ pierwszej instancji jego podań o przyznanie świadczeń. Organ pierwszej instancji nie wykazał - zdaniem Strony - że pokrycie w całości opłat z tytułu najmu i eksploatacji fokalu mieszkalnego nie mieści się w możliwościach pomocy społecznej. W dalszej części odwołania J. K. wskazał, że uzasadnienie decyzji jest niezgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz obowiązującymi przepisami prawa, gdyż to Prezydent W. jest organem administracji publicznej właściwym w sprawach zatrudnienia, w zakresie należącym do zadań powiatu oraz w sprawach pomocy społecznej, należących do zadań własnych gminy i powiatu. W tym stanie prawnym - zdaniem Odwołującego się - Prezydent W., za pośrednictwem publicznej służby zatrudnienia, jest obowiązany przestawić długotrwale bezrobotnemu propozycje zatrudnienia. Jeżeli nie może udzielić skutecznej pomocy w tym zakresie, to zgodnie z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP istnieje obowiązek udzielenia zabezpieczenia społecznego, w zakresie i formie określonymi przez ustawę. J. K. stwierdził, że w aktach spawy nie ma żadnej informacji o jego wykształceniu, a w uzasadnieniu decyzji wskazano, iż jest człowiekiem wykształconym. Zarzucił, że organ pierwszej instancji wykazał całkowitą nieznajomość rynku pracy w zakresie możliwości zatrudnienia osoby w wieku 60 lat o złym stanie zdrowia. Ponadto, gdyby przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego w sposób wymagany przepisami, to zostałoby ustalone położenie, struktura, stan techniczny i wyposażenie lokalu zajmowanego prze Stronę, które uniemożliwiają zamianę na lokal o mniejszej powierzchni lub podnajęcie części tego lokalu. W dalszej części odwołania J. K. wskazał na uchybienia formalne prowadzonego postępowania administracyjnego, tj. - jego zdaniem - wydanie decyzji bez przeprowadzenia aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, nieokazanie Stronie protokołu wywiadu, który jest aktualizowany. Zarzucił, że nie wiadomo, kto faktycznie przeprowadzał wywiad i że nie uwzględniono wniosku o dopuszczenie dowodów ze wskazanych oświadczeń, nie rozpatrzono zgłoszonych przez Odwołującego się, w oświadczeniu z dnia 28 marca 2008 r., wniosków dowodowych i ograniczono podmiotowe prawa strony - zagwarantowane art. 10 § 1 1 art. 73 § 1 k.p.a. - do 2,5 godzin w ciągu całego postępowania. Ponadto pismo organu pierwszej instancji z dnia 13 marca 2008 r., przedłużające termin załatwienia sprawy, nie jest postanowieniem, wymaganym przez art. 123 k.p.a., a z akt sprawy nie wynika jej szczególne skomplikowanie w zakresie czynności postępowania dowodowego, na które powołał się organ pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium odwoławcze rozpoznając odwołanie na podstawie art. 138§1 ust. 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 art. 3 ust. 4 , art. 4 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 393 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając decyzję wskazało na treść art. 8 ust. 1 i 7 pkt 2 -15 powołanej ustawy, określający kryterium dochodowe i sytuacje uzasadniające przyznanie pomocy. Podniosło, że zgodnie z art. 39 ust.1 i ust. 2 powołanej na wstępie ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wskazało, że z treści tych przepisów wynika, że decyzja w przedmiocie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że samo spełnienie kryterium dochodowego nie obliguje organu pomocy społecznej do udzielenia tego świadczenia. Realizując zadania z zakresu pomocy społecznej organy muszą przestrzegać również reguły zawartej w art. 3 ust. 4 powoływanej ustawy, który stanowi, że potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie wsparcia organy te muszą brać pod uwagę nie tylko potrzeby danego podopiecznego, ale również uwzględniać interesy innych osób i rodzin wymagających pomocy. Jak wynika z akt sprawy, J. K., od kilku lat pozostaje bez zatrudnienia i systematycznie korzysta ze wsparcia środkami publicznymi. Aktualnie Odwołujący się oczekuje zasiłku pieniężnego na pokrycie w całości opłat czynszowych za zajmowany lokal mieszkalny oraz innych opłat związanych z eksploatacją mieszkania. W ocenie Kofegłum przepisy ustawy o pomocy społecznej nie pozwalają na całkowite finansowanie środkami publicznymi wszystkich potrzeb podopiecznych. Udział środków pomocy społecznej ma charakter uzupełniający własne starania osób ubiegających się o wsparcie. Świadczy o tym przepis art. 2 ust.1 stanowiący, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna nie może więc być sposobem na życie -jak tego oczekuje J. K. Błędny jest, przedstawiony w odwołaniu, pogląd J. K., iż zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie całości wskazanych przez niego opłat. Organ pierwszej instancji może przyznać zasiłek celowy w szczególnych przypadkach, na dofinansowanie do opłat za nośniki energii, czy inne sporadyczne potrzeby mieszkaniowe, których podopieczny nie jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie. Organ pomocy społecznej może ewentualnie wspomagać podopiecznych w regulowaniu opłat mieszkaniowych, nie może jednak przejmować na siebie obowiązku uiszczania tych opłat w całości za pewien okres, jak tego oczekuje Strona. Generalnie, pomoc w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych realizowana jest bowiem przez inne świadczenia, m.in. dodatek mieszkaniowy, którego uzyskanie uwarunkowane jest jednak spełnieniem przesłanek określonych w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Pomoc może też być udzielana osobom pozostającym w niedostatku, w formie obniżenia czynszu, na zasadach wynikających z ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 226 ze zm.) i uchwały Nr XXXVII/2420/05 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Wrocław (Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 2008 r. Nr 31, poz.444). Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że J. K. nie może uzyskać dodatku mieszkaniowego, bo zajmuje zbyt duży lokal. J. K. nie wykazał, iż ubiegał się bezskutecznie o obniżenie czynszu najmu lokalu mieszkalnego, poinformował tylko, że nie korzysta z obniżki czynszu. Według organu bezzasadny jest tez zarzut, że podczas przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego nie ustalono cech lokalu, które jakoby uniemożliwiały przeprowadzenie zamiany lokalu, bądź wynajmu jego części. To J. K. powinien podjąć działania i wykazać ich podjęcie, w celu zamiany mieszkania lub wynajmu części lokalu, bo dotyczy to jego interesu. Ponadto organ podniósł, że nieuprawnione jest przeświadczenie J. K., iż to organ pierwszej instancji powinien zapewnić mu środki utrzymania, bądź przyznawać zasiłki zaspokajające wszystkie jego wskazane potrzeby. Zauważył, że z powołanego już wcześniej art. 2 ust. 1 ustawy o- pomocy społecznej wynika jednoznacznie uzupełniająca rola pomocy społecznej, która może być zastosowana dopiero po wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości osoby ubiegającej się o wsparcie. Dodano, że z obszernego orzecznictwa Kolegium w sprawach J. K. wynika, iż Odwołujący się wykazuje postawę roszczeniową i nawet nie wykorzystał, przedstawionej mu przez MOPS, konkretnej propozycji zatrudnienia, zgodnej z jego przygotowaniem zawodowym i stanem zdrowia (decyzja Kierownika ZTPS Nr VIII z dnia [...] Nr [...]). Odnosząc się do wskazanych przez J. K. uchybień proceduralnych, które popełnił organ pierwszej instancji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ stwierdził, że są one nieuzasadnione. Zaskarżona przez J. K. decyzja wydana bowiem została po przeprowadzeniu, wymaganej przepisami ustawy o pomocy społecznej, aktualizacji wywiadu środowiskowego, w której J.K. uczestniczył. Strona miała również możliwość zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym – co potwierdza protokół z dnia 21 marca 2008 r. -a okoliczność, że J. K. miał możliwość zapoznawania się ze zgromadzonymi przez organ pierwszej instancji dokumentami tylko przez 2,5 godziny nie może świadczyć o tym, że naruszone zostały przepisy dotyczące udziału strony w postępowaniu. Akta administracyjne dotyczące tej sprawy nie były bowiem obszerne, a o zapoznaniu się z nimi świadczy szczegółowe oświadczenie J. K., złożone w dniu 28 marca 2008 r. Natomiast fakt, że w sprawie przedłużenia terminu załatwienia sprawy nie wydano postanowienia, nie miał wpływu na merytoryczne załatwienie wniosku o udzielenie zasiłku celowego. W skardze na powyższą decyzję J. K. zarzucił naruszenie: • prawa materialnego to jest art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. • przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego to jest; art. 7 i art. 77 Kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, • art. 138 § 3 Kpa poprzez rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, której sposób rozstrzygnięcia przepisy pozostawiają uznaniu organu samorządowego • art. 10 §1 i art. 73 § 1 Kpa przez uniemożliwienie skarżącemu skorzystania w postępowaniu odwoławczym z podmiotowych praw strony, przy braku okoliczności przewidzianych w art. 10 § 2 i art. 74 § 1 Kpa, które miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W związku z powyższym wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji przeprowadził błędną wykładnię art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej gdyż uznał, że potrzeby, na które żądał zasiłku nie mają charakteru niezbędnych potrzeb życiowych, o których stanowi ten przepis, poza tym w przepisie tym wymienione się przykładowo niezbędne potrzeby bytowe. Z przepisów zaś ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych, nie wynika, że ustawa wyłącza możliwość ubieganiu się o pomoc finansową na cele związane z najmem i eksploatację lokalu mieszkalnego, którą można uzyskać również na podstawie innych ustaw. Podniósł również, że organ ten nie wskazał, że nie posiada środków finansowych na udzielenie wnioskowanego zasiłku celowego- a podstawą odmowy była błędna wykładnia art. 39. Po myśli zaś art. 3 ust. 4, omawianej ustawy pomoc powinna być udzielona jeżeli odpowiada celom, mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Zarzucił, że również interpretacja art. 39 ust. 1 i ust. 2 dokonana przez organ II instancji jest wadliwa. Przepis ten należy stosować z uwzględnieniem ogólnych zasad ustalonych szczególnie w art. 3 ust. 1-4 ustawy o pomocy społecznej. Wniosek o przyznanie zasiłku celowego winien być rozpoznany na podstawie okoliczności udokumantowanych materiałem dowodowym przez organ pomocy społecznej na zasadzie uznania administracyjnego. Wskazał, że wniósł o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie bieżących kosztów najmu i eksploatacji lokalu mieszkalnego, w dwóch miesiącach, przy czym nigdy wcześniej nie korzystał z pomocy na ten cel; w dacie złożenia tego wniosku nie korzystał z żadnej pomocy społecznej. Za bezprzedmiotową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy uznał argumentację organu II instancji, że nie wykorzystał własnych uprawnień zasobów i możliwości ponieważ nie jest ona oparta na materiale dowodowym. Obowiązkiem organu było dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego – skarżący wniósł zarzuty do treści protokołu do aktualizacji wywiadu środowiskowego – ale zarzuty nie zostały wyjaśnione tak w postępowaniu I instancyjnym jaki II instancyjnym. Gdyby wyjaśniono te zarzuty to wskazaności iż skarżący wynajmuje lokal od Gminy W., który jest położony na niskim parterze, w budynku wymagającym remontu posiada niski standard i dwa pokoje przechodnie co uniemożliwia zamianę lokalu na mniejszy lub podnajęcie drugiego pokoju. Odnośnie zarzutu niepodjęcia proponowanej pracy stwierdził "Nie polega na prawdzie, że skarżący nie wykorzystał przedstawionej mu przez MOPS, konkretnej propozycji zatrudnienia. Przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (...) nie przyznają ośrodkom pomocy społecznej żadnych uprawnień w zakresie prowadzenia pośrednictwa pracy ". Twierdził również, że organ II instancji uchybił przepisowi art. 138 § 3 Kpa ponieważ przepis ten pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu samorządowego, a organ ten stwierdza, że odmowa udzielenia zasiłku była zasadna. Według skarżącego organy I i II instancji naruszyły jego prawa podmiotowe wynikające z art. 10 § 1, art. 73 § 1 Kpa. W sprawie nie występują przypadki określone w art. 10 § 2 Kpa i 74 § 1 Kpa. Organ II instancji nie udostępnił skarżącemu akt do przejrzenia oraz nie umożliwił wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Błędny też jest jego pogląd , że organ I instancji nie naruszył praw wynikających z powołanego art. 10 i 73§1 Kpa, wskazując termin i czas przejrzenia akt (2,5 godziny). Organ II instancji nie poinformował na piśmie o przysługujących prawach, nie wskazał miejsca i realizacji praw, bez wezwania przez stronę. Decyzję z dnia [...] , doręczył skarżącemu dopiero 2 lipca 2008r. Odwołując się nie znał numeru, pod którym zostało zarejestrowane jego odwołanie, nie mógł zwrócić się udostępnienie akt sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając ten wniosek przywołał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 1.53, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości kontrolując działalność administracji publicznej oraz rozstrzygając spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego,, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). W postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega zatem prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują, kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa więc kwestii, czy zaskarżona decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy decyzja ta mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji - jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające- postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skargę zatem należało oddalić. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 8 ust. 1, art. 2 ust. 4, w związku z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Ustawa o pomocy społecznej stanowi w art. 2 ust. 1, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przytoczony przepis wskazuje jako cel pomocy społecznej zaspakajanie "niezbędnych" potrzeb życiowych. Termin ten nie ma jednak praktycznego znaczenia. Nie wskazuje bowiem zakresu owej niezbędności, która może obejmować tylko środki zabezpieczające minimum biologicznej egzystencji człowieka. Może też oznaczać zaspokojenie różnorodnych potrzeb społecznych. Artykuł 3 ust. 3 ustawy stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 3 ust. 4, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celo I mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przepisach tych ustanowiono zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczenioodbiorcy. Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o. świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i Pomoc społeczna, także świadczona w formie zasiłku celowego, ma charakter uzupełniający. Pomoc ta nie zaspokaja całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Powinni oni również wykorzystywać własne środki i możliwości. Z uwagi na ograniczoność środków, którymi dysponują organy pomocy społecznej, a także z uwagi na wielość potrzebujących, takie całkowite zaspokojenie potrzeb jest niemożliwe. Zasiłek celowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi art. 39 ustawy o pomocy społecznej, jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobę zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Chodzi o dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżący znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej głównie pozostawaniem bez pracy, ale nie może ujść uwadze, że miał możliwości zmiany tego stanu rzeczy. Utrzymuje się z zasiłku okresowego oraz innych świadczeń pomocy społecznej. Niesporna jest zatem konieczność udzielenia mu pomocy społecznej i taka została mu udzielona – wymienioną na wstępie uzasadnienia decyzją przyznającą kwotę 350 zł. Należy jednak podkreślić, że wartość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Ośrodki pomocy społecznej, w tym organ i instancji, dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Posiadane środki musza być rozdzielane pomiędzy osoby wymagające wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega nie tylko na badaniu zachowania granic uznania, a także na szczególnie dokładnej analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Rozważając powyższe zasady, a także zarzuty skargi uznać należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Analizując zarzuty wyartykułowane przez skarżącego podkreślić przede wszystkim należy, że w świetle aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego czynsz mieszkaniowy, (ale nie zaległości z tego tytułu) jest nięzbędną potrzebą życiową. Podobnie należy zakwalifikować opłaty za podstawowe media jak gaz, energię elektryczną, wodę. Ostatecznie nie błędna interpretacja art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jak to podnosi skarżący czy też stwierdzenie, że organ nie posiada środków na świadczenie tej pomocy -choć ograniczoność środków materialnych jest wiedzą powszechną – stanowiły podstawę do odmowy przyznania zasiłku celowego. Podstawą do odmowy było przekonanie organu w oparciu o przeprowadzony wywiad uzupełniający i znajomość wnioskodawcy jako od wielu lat beneficjenta Ośrodka i wskazane fakty, że skarżący ma możliwość co najmniej w części zaspokoić swoje potrzeby życiowe, ale tego nie czyni. Z urzędu Sądowi wiadomo, że jest MOPS we W. proponował odwołującemu się pracę i to zgodną z jego wykształceniem: Skarżący nie przyjął jej, a powyższy fakt komentuje w ten sposób - również i w niniejszej sprawie, że organem, który taką propozycję może złożyć jest Urząd Pracy. Podkreślić należy, co jest oczywiste, że nie ma znaczenia kto proponuje pracę, istotne jest, że taką pracę odwołujący się mógł podjąć. Z postawy skarżącego wynika, że nie jest zainteresowany podjęciem pracy. Dodać w tym miejscu ponownie należy, że MOPS nie kieruje się tylko zasadą wyrażoną w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, ale również wcześniej omawianymi zasadami, wymienionymi między innymi w art. 3 ust. 4 powołanej ustawy i art. 2. Szczególnie ten ostatni przepis podkreśla zasadę pomocniczości. Według komentarza do tej ustawy opracowanego przez Iwonę Sierpowską Wolters Kluwer Polska spółka z .o.o. str. 25, 26 "analizowany przepis przewiduje zastosowanie pomocy społecznej przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek, wystąpienia trudnej sytuacji życiowej i niemożności jej samodzielnego przezwyciężenia, (...) Samodzielność potencjalnych świadczeniodbiorców ustawodawca sprowadza do wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Pomoc społeczna jest udzielana w przypadku gdy jednostka (rodzina) nie wykorzystuje uprawnień, zasobów i możliwości bo ich nie ma lub gdy nie potrafi z nich zrobić użytku". Taka sytuacja co wykazano wyżej nie ma miejsca w rozpoznawanym przypadku. Ponadto wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe – zajmuje zaś mieszkanie 2 pokojowe w starym budownictwie. Niewątpliwie fakt, że jest to mieszkanie, w którym pokoje są w amfiladzie i nie remontowane nie jest oczywistością, że nie można go zamienić na mniejsze, pochłaniające mniejsze środki. Odwołujący się nawet nie wskazał próby zamiany mieszkania na mniejsze. Decyzją MOPS we W. z dna [...] skarżący otrzymał zasiłek celowy w kwocie 350 zł. Przyznanie zasiłku celowego na czynsz i pozostałe opłaty powodowałoby, iż i to nawet z wyprzedzeniem całość potrzeb wnioskodawcy byłaby zaspakajana bez jego, jak wskazano wyżej, udziału. Nie jest również zasadny argument naruszenia przez organy art. 10 i 73 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący nie wskazał w jaki sposób zostały ograniczone jego uprawnienia udziału w postępowaniu i przeglądaniu akt. Po pierwsze organ I instancji pismem z dnia 7 marca 2008r. zawiadomił skarżącego o możliwości udziału w każdym stadium postępowania, o możliwości przeglądania akt przed wydaniem decyzji, a także o możliwości wypowiedzenia się co do, zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań czyli o uprawnieniach w całym stadium postępowania wynikających z art. 73 i 10 kpa. Po drugie wnioskodawca jest prawnikiem, osobą która przez wiele lat wykonywała zawód radcy prawnego, od wielu lat korzysta z pomocy społecznej i zna swoje prawa. Prawa te nie zostały ograniczone przez organ tak I i II instancji. W dniu 21 marca 2008r., w którym zgłosił się skarżący w celu zapoznania się z aktami sprawy zawierały one 14 kartek – w tym 5 kart wywiadu środowiskowego, 2 karty to - wniosek skarżącego o zasiłek celowy, 1 karta oświadczenie skarżącego i załącznik do tego oświadczenia (złożony przez skarżącego) pozostałe to zawiadomienie skarżącego o dacie przeprowadzenia wywiadu aktualizującego (zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma), pismo o asystę funkcjonariuszy MO podczas przeprowadzenia wywiadu wspomniane zawiadomienie skarżącego o prawach wynikających z art. 10 i 73 Kpa, (zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma) i zawiadomienie o przełożeniu terminu postępowania (i zwrotne potwierdzenie albowiem tego pisma). Niewątpliwe wyznaczony przez organ czas 2,5 godziny na przeglądanie takich akt jest wystarczający nawet dla osoby nie znającej prawa. Możliwość wskazania daty i godziny realizacji prawa a także osoby uczestniczącej przy zapoznaniu się z dokumentami wynika z rozporządzenia Prezydenta RP z 23 marca 1928r. o postępowaniu administracyjny (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm. - § 14). Oczywistym jest również, że skarżący mógł bez najmniejszych kłopotów dowiadywać się o sygnaturze akt organu II instancji osobiście. Organ II instancji nie naruszył swoim postępowaniem art. 138§3 Kpa. Przepis ten został skreślony ustawą (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1271). Na marginesie należy dodać, że organ II instancji rozpoznał i rozstrzygnął sprawę zgodnie z zasadą dwuinstancyjności; ponownie rozstrzygnął sprawę. Powołane zdanie w skardze, oceniające decyzję organu I instancji przez organ II instancji – nie przesądza o zasadzie rozpoznania sprawy, świadczy o tym całość przeprowadzonego postępowania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak wyżej.