IV SA/Wr 420/15

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnej ustanowionej z urzędu K. K. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według stawki maksymalnej w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnej, ustanowionej z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł, podwyższone o stawkę podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł; II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r. wydanym w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym Sąd oddalił skargę w całości. Odpis sentencji tego wyroku został doręczony skarżącemu w dniu 24 listopada 2105 r. Pismem z dnia 30 listopada 2105 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku i wniosek o przyznanie mu prawa pomocy . Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2015 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym m. in. ustanowienie radcy prawnego. Dnia 15 grudnia 2015 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu racę prawnego K. K. Wyrok z dnia 4 listopada 2015 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi z urzędu w dniu 22 stycznia 2016 r. (k-56). Pismem z dnia 16 lutego 2016 r. radca prawny ustanowiona z urzędu sporządziła skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. W skardze kasacyjnej pełnomocnik z urzędu wniosła również o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przepisów § 4 ust. 3 oraz § 21 pkt 2 lit "b" nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805) w związku z art. 41 ust. 1 ustawy o podatku VAT. Wniosek ten zawiera oświadczenie, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu (wynagrodzenie) nie zostały opłacone przez stronę skarżącą w całości ani w części. Skoro pełnomocnik z urzędu we wniosku o przyznanie wynagrodzenia podała w podstawie prawnej przepis § 21 pkt 2 lit "b" (powinno być § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b") powyższego nowego rozporządzenia regulujący opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w II instancji - to powyższy wniosek został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej według opłat maksymalnych (stawki maksymalnej). Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje w niniejszej sprawie dotychczasowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.); dalej; dotychczasowego rozporządzenia. W rozpoznawanej sprawie wyrok Sądu I instancji został wydany w dniu 4 listopada 2015 r., a orzeczenie to wraz z uzasadnieniem zostało doręczone pełnomocnikowi z urzędu w dniu 22 stycznia 2016 r. (k-56). Od następnego dnia rozpoczął więc bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku, który upływał w poniedziałek 22 lutego 2016 r. skoro ostatni dzień terminu wypadł w niedzielę 21 lutego 2016 r. W toku biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik w dniu 18 lutego 2016 r. nadał w urzędzie pocztowym powyższą skargę kasacyjną. Skoro ustawodawca w § 22 nowego rozporządzenia wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której Sąd I instancji wydał wyrok w dniu 5 listopada 2015 r., a więc przed wejściem w życie nowego rozporządzenia (1 stycznia 2016 r.) należy stosować do rozpoczętego i niezakończonego postępowania w kolejnej instancji, toczącego się od momentu wydania tego wyroku, aż do czasu zakończenia postępowania w tej kolejnej (drugiej) instancji przepisy dotychczasowego rozporządzenia. Postępowania sądowe w II instancji rozpoczęło się więc przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia i nie zostało zakończone przed tym dniem, a więc do wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej należy stosować przepisy dotychczasowego rozporządzenia regulującego wysokość opłat z tytułu jej sporządzenia. Przepis § 15 dotychczasowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z § 16 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 14 ust. 2 pkt 2 lit. "b" dotychczasowego rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia kasacji 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1, dotycząca postępowania przed sądem I instancji wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który nie brał udziału w postępowaniu przed sądem I instancji, wynosi zatem 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (75 % x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1 (za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego), sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Pojęcie opłaty określa § 1 pkt 1 rozporządzenia, z którego wynika, iż obejmuje ono opłaty za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Należało zatem przyznać w pkt I sentencji radcy prawnemu ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, w kwocie 180 zł - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług obejmującą kwotę 41,40 zł (23% x 180) - w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Na marginesie dodać należy, że zgodnie z § 4 ust. 1 (z którego wynika, że opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej) w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" nowego rozporządzenia kwota minimalnego wynagrodzenia (opłata) wyniosłaby również 180 zł, skoro opłata maksymalna wynosi 75% kwoty 480 zł, czyli 360 zł (480 zł x75%=360), a ½ tej opłaty maksymalnej, o której mowa w § 4 ust. 1, wynosi 180 zł (360x1/2=180). Z powyższych względów wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia według opłaty maksymalnej określonej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" nowego rozporządzenia nie zasługiwał na uwzględnienie. Ponadto § 4 ust. 2 tego nowego rozporządzenia określa przesłanki które należy uwzględnić przy ustaleniu opłaty maksymalnej przekraczającej opłatę wskazaną w ust.1 tego przepisu, które nie zostały wykazane w niniejszej sprawie. Wśród tych przesłanek został wymieniony wkład pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a sprawa w II instancji nie została jeszcze zakończona. W tej sytuacji należało w pkt II sentencji odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie przekraczającym kwotę wskazaną w pkt I sentencji. Z tych względów, na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit "b" w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, należało orzec jak w sentencji.